۹ شهریور ۱۳۹۵،‏ ۱۰:۱۲
کد خبر: 82210086
۰ نفر
بيشابور نمادي از معماري ساساني

تهران-ايرنا-عضو هيأت علمي پژوهشكده ابنيه و بافت هاي تاريخي- فرهنگي گفت: تعدد آثار تاريخي به جاي مانده از دوره ساساني نشان مي دهد كه شهر بيشابور نمونه اي از شاهكارهاي اين دوره در شهرسازي و معماري است.

به گزارش روز سه شنبه گروه فرهنگي ايرنا از پژوهشگاه ميراث فرهنگي و گردشگري عليرضا شاه محمدپور در چهارمين دوره 'دانش افزايي ايران شناسي' با بيان گوشه اي از ويژگي هاي آثار و بناهاي تاريخي ايران قبل و بعد از اسلام، ازجمله شهر بيشابور، يكي از شاخصه هاي معماري قبل از اسلام را معماري ساساني دانست.
وي با اشاره به شهرسازي در دوران ساساني افزود: پس از فروپاشي حكومت پارتيان به دست اردشير بابكان، در اوايل قرن سوم ميلادي قدرتي به نام سلسله ساساني روي كار آمد و تعدد آثار تاريخي به جاي مانده از اين دوره تاريخي به نسبت دوره پارتي نشان مي دهد كه ميزان فعاليت هاي عمراني، مانند ايجاد شهرها، قلعه ها، پل ها و سدها در اين دوره رشدي قابل توجه داشته است.
به گفته اين پژوهشگر، بيشتر شهرهاي اين دوره بر روي نواري ساخته شده اند كه بين خليج فارس و حاشيه جنوبي و جنوب غربي رشته كوه هاي زاگرس كشيده شده و تنگه هرمز را به بين النهرين و سپس تيسفون متصل مي كرده است.
شاه محمدپور با بيان اينكه شهر بيشابور به دستور شاپور اولين پادشاه ساساني بنا نهاده شده اظهار كرد: اين شهر ساخته شده در داخل تنگ چوگان داراي شاخص هاي منحصر به فردي است.
وي گفت: وجود كتيبه مستند از ساخت شهر ، مجسمه شاپور اول به ارتفاع هفت مترو نيم كه تنها مجسمه يك پادشاه قبل از اسلام است ،نقش برجسته هايي از رويداد هاي مهم دوره ساساني، طرح هاي موزاييكي كه به عنوان سنگ فرش استفاده شده اند، وجود ساختمان هاي شاخص همچون معبد آناهيتا و كاخ چليپايي و... از مواردي است كه اين شهر را منحصر به فرد كرده است.
اين پژوهشگر با اشاره به اينكه گريشمن در زمان حفاري معماري و شهرسازي بيشابور را منسوب به طرح هيپو داموس و معماري رومي اعلام كرده است تصريح كرد: بر اساس مطالعات صورت گرفته توسط كارشناسان اين نظريه درست نيست زيرا با توجه به آوار جاي مانده از دوره اسلامي و بر اساس خطوط معماري سطحي نمي توان در مورد معماري بطني دوره ساساني نظر قطعي داد.
وي با اشاره به استفاده از بناهاي دوره ساساني در دوره اسلام تصريح كرد: برخي معتقدند در زمان فروپاشي سلسله ساساني و حضور اعراب در ايران تمامي آتشكده ها به مساجد تبديل شده اند كه من با توجه به سابقه پژوهشي كه در سايت هاي دوره ساساني، چار طاقي و آتشكده ها دارم، اين را بصورت كالبدي ملاحظه نكردم كه عينا يك چارطاقي به مسجد تبديل شده باشد.
به گفته او بعد از ورود اعراب به ايران و ساخت ساختمان هاي دوره اسلامي نمادهاي معماري دوره ساساني مورد بي توجهي قرار مي گيرد به گونه اي كه در برخي از موارد آثار اين بناها در داخل بناهاي دوره اسلامي مدفون شده اند البته در برخي از موارد از نقوش برجسته روي سنگ و گچ در بيشابور الگو برداري شده است.

** پوشاك اقوام ايراني
خديجه امامي كارشناس پژوهشكده مردم شناسي نيز به بيان گوشه اي از پژوهش هاي صورت گرفته توسط اين پژوهشكده در خصوص پوشاك اقوام ايراني پرداخت.
وي ايران را سرزمين واحد از تركيب فرهنگ هاي قومي ، زباني و ديني متصل و پيوسته دانست و گفت: يكي از چشم اندازهاي زيباي تنوع فرهنگي و وحدت ملي در ايران پوشاك اقوام ايراني است.
امامي افزود: شكل گيري و تركيب پوشاك محلي هر قوم به عواملي همچون مذهب ، شرايط محيطي و جغرافيايي ، نوع معيشت ، تفاوت سن و جنسيت در جامعه و ... بستگي دارد و مي توان با تغيير پوشاك يك جامعه ،نوع معيشت و شيوه توليد ، آنها را نيز دچار دگرگوني كرد و تغييرات و تحولاتي در ساختار زندگي اجتماعي آن جامعه ايجاد كرد.
اين پژوهشگر با اشاره به اينكه ايران به دليل وجود تنوع فرهنگي داراي طيف وسيع و رنگارنگ از پوشاك است تصريح كرد: اين تنوع غني پژوهشكده مردم شناسي را بر آن داشت كه از سال 74 گردآوري و بررسي پوشاك اقوام ايراني را به عنوان يك طرح ملي در دستور كار خود قرار دهد.
وي گفت: همزمان با نگارش گزارش هاي مردم شناسي و مردم نگاري بخش زيادي از پوشاك سنتي مناطق مختلف ايران در پژوهشكده گردآوري شد.
به گفته اين پژوهشگر، كار مرمت اين پوشاك ارزشمند كه از تمامي حوزه هاي فرهنگي ايران جمع آوري شده اند با همكاري پژوهشكده حفاظت و مرمت آثار فرهنگي –تاريخي در حال انجام است.
امامي افزود: تهيه اطلس پوشاك سنتي ايران در سه بخش سرپوش، تن پوش و پاپوش از جمله برنامه هاي اصلي پژوهشكده مردم شناسي است كه در جريان تدوين قرار دارد.
وي تصريح كرد: در حال حاضر پژوهشكده مردم شناسي در نظر دارد به عنوان يك برنامه و هدف مهم، موزه ملي پوشاك سنتي و بومي اقوام ايراني را راه اندازي كند كه در آن نمونه هاي پوشاك تمام اقوام ايراني به نمايش در خواهد آمد.
در ادامه اين جلسه عليرضا حسن زاده رييس پژوهشكده مردم شناسي و مهناز اشرفي رييس پژوهشكده ابنيه و بافت هاي تاريخي –فرهنگي به معرفي و بيان گوشه اي از فعاليت هاي اين پژوهشكده ها براي حاضرين و ايران شناسان خارجي شركت كننده دراين جلسه پرداختند.
همچنين مارچين ژيكا (ايران شناس )از كشور لهستان، آندراس ويلده (اسلام شناس ) از كشور آلمان، غايني پومايلوا (شرق شناس) از كشور قزاقستان در اين جلسه به طرح پرسش هايي پرداختند كه كارشناسان به اين پرسش ها پاسخ گفتند.
فراهنگ**3079**1027