پاسداشت روز قلم و ضرورت حفظ حرمت آن/ نگاه اجتماعی - فرهنگی روزنامه ها

تهران- ایرنا- گرامیداشت روز قلم؛ عوامل موثر در بروز آسیب های روانی در جامعه و جلوگیری از تخریب محیط زیست از جمله مهمترین موضوع های اجتماعی و فرهنگی است كه برخی روزنامه های روز دوشنبه 14 تیر 1395 به آنها پرداخته اند.

فضای مطبوعاتی امروز در عرصه اجتماعی و فرهنگی به موضوع هایی چون روز قلم پرداخت و این امر را از زاویه های مختلف مورد كنكاش قرار داد. آسیب های روانی مساله دیگری كه روزنامه ها آن را مورد توجه قرار دادند و تخریب محیط زیست از دیگر مطالب مهم روزنامه ها به شمار می رود.
گروه اطلاع رسانی دفتر پژوهش و بررسی های خبری ایرنا؛ موضوع های یادشده را كه انعكاس قابل توجهی در روزنامه های صبح دوشنبه داشت؛ با هدف آگاهی بخشی و اطلاع رسانی مورد بررسی قرار داده است.

** گرامیداشت روز قلم
14 تیر در تقویم ایران به عنوان روز قلم نامگذاری شده است، همین امر سبب شد تا روزنامه های امروز در گزارش ها و یادداشت هایی به واكاوی مسایل موجود در بخش نشریات و ادبیات بپردازند.
روزنامه «ایران» در مطلبی با عنوان «بهانه‌ای برای یادآوری منزلت، قداست و حرمت قلم» به پیام علی جنتی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی به مناسبت روز قلم اشاره كرد و نوشت: ریشه این روز را در تاریخ كهن و فرهنگساز ایران است. ایرانیان از دیرباز این روز را گرامی و صاحبان ادب و قلم و هنر را بزرگ داشته‌اند. این روز تنها به نویسندگان كتاب اختصاص ندارد بلكه اندیشیدن و سپس نوشتن، بنیان همه هنرها است.
در ادامه این مطلب می خوانیم: شاید تصور شود كه تنها نویسندگان، مترجمان و روزنامه‌نگاران در جرگه اهل قلم قرار دارند اما بخوبی روشن است كه اثر خوب نمایشی یا سینمایی نیز حاصل اندیشه ناب و قلم توانای كسی است كه فیلمنامه یا نمایشنامه را می‌نویسد یا یك اثر فاخر موسیقایی حاصل اندیشه و مطالعه و آفرینش آهنگساز، نوازنده و خواننده است و از این منظر روز قلم به همه اصحاب و اهالی فرهنگ و هنر و رسانه و همه پدیدآورندگانی كه آثار قلمی و ثمره اندیشه‌شان منجر به آفرینش یك اثر ناب و تأثیرگذار فرهنگی یا هنری می‌شود، تعلق دارد. قلم از منظر قرآن، سمبل تفكر و آگاهی بشر است.
روزنامه «ابتكار» در گزارشی با عنوان «نویسنده در محاق قلم» به مناسبت 14 تیر روز قلم، نوشت: چهاردهم تیر چهاردهمین سالی است كه روز قلم در تقویم رسمی ایران ثبت شده است. روزی كه به پیشنهاد انجمن قلم ایران و با تصویب شورای عالی انقلاب فرهنگی به پاسداشت اهالی فرهنگ و قلم، شاعران و نویسندگان انتخاب شد.
در ادامه این گزارش آمده است: اگر چه انجمن قلم در سال‌های پس از گرفتن مجوز از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در سال 1378 تلاش كرد تا جایگاه خود را به عنوان اصلی‌ترین نهاد پیگیركننده مطالبات این قشر معرفی كند با این حال شرایط فعلی این بخش از جامعه نشان از بی‌نتیجه ماندن بسیاری از مطالبات آنان است؛ اعضای موسس انجمن قلم ایران هدف این انجمن را مجتمع ساختن اهالی قلم با تكیه بر مسائل صنفی، ایجاد زمینه مناسب برای احراز نقش فعال‌تر اعضا در تحولات اجتماعی، دفاع از آزادی بیان و اندیشه در محدوده قانون اساسی و كوشش در راه اشاعه هر چه بهتر و بیشتر ارزش‌های والای انسانی و دینی می‌دانند.
با این حال دولتی بودن چهره هیات موسسان این انجمن و داشتن دغدغه‌های دولتی در كنار نویسنده بودن باعث شد تا انجمن آن‌چنان كه باید نتواند پیگیر مسائل نویسندگان باشد. مسئولیتی كه كانون نویسندگان ایران به عنوان نهادی صنفی و غیرانتفاعی كه ثبت هم نشد از دهه 40 دنبال می‌كرد و می‌توان گفت از همان دوران بود كه نویسندگان ایرانی به عنوان چهره‌های معروف در كشور مطرح شدند.
همچنین روزنامه «قدس» در یادداشتی دیگری با عنوان «قداست قلم در آموزه‌های دین»، نوشت: درباره ارزش و اهمیت قلم در آموزه‌های دینی ما همین بس كه یكی از سوره‌های قرآن كریم به آن اختصاص یافته و خدای متعال در ابتدای این سوره بر قلم و آنچه می‌نویسند، سوگند یاد كرده است. اساساً از منظر قرآن، قلم نماد تفكر و آگاهی بشر است و سوگند خدای متعال به آن و همچنین نوشته، آن را مقدس كرده و بخصوص به نوشتن حرمت خاصی بخشیده است.
در ادامه این یادداشت آمده است: درباره اهمیت فوق العاده قلم و نوشته در اسلام باید به كلام و سیره نورانی رسول الله(صلی الله علیه و آله) اشاره كنیم كه در زمانه‌ای كه همه هدف اسلام در مقابله با كفار و منافقین و مشركین، بسیج توده‌ها و ترویج فرهنگ جهاد بود، حضرت فرمودند: «مِداد العلماء أفضل من دماء الشهدا»
امیرالمؤمنین علی(ع) نیز می‌فرمایند: «عقل نویسنده در قلم اوست» كه این سخن مولا بدان معناست كه قلم و عقلانیت و هدایت بشری چه ارتباط تنگاتنگی می‌توانند با هم داشته باشند و اینكه نویسندگان و صاحبان قلم نقش كلیدی در شكل گیری تمدن و فرهنگ بشری از دیرباز تاكنون برعهده داشته اند.

** عوامل موثر در بروز آسیب های روانی در جامعه
بروز و رشد آسیب های روانی در جامعه آثار بسیاری را بر بخش های مختلف از جمله اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی به دنبال دارد موضوعی كه سبب شد تا شماری از روزنامه های امروز این مساله را در گزارش هایی مورد بررسی قرار دهند.
روزنامه «ابتكار» در گزارشی با عنوان «اخبارمنفی سوهان روان جامعه» گفت و گویی را با كارشناسان در ارتباط با مشكلات روان‌شناختی جامعه ایرانی منتشر كرده است و می نویسد: آمارها می گوید از هر 10 ایرانی 4 نفر دچار اختلالات روانی هستند. این در حالی است كه براساس آمار بودجه سلامت روان در كشور فقط سه درصد از كل بودجه سلامت را تشكیل می دهد، سه درصدی كه فقط مربوط به هزینه های بستری می شود.
در ادامه این گزارش می خوانیم: موضوعی كه باعث شده است حال جامعه هر روز بدتر از روز دیگر شود. در آخرین آمار ارائه شده توسط رییس سازمان نظام روان‌شناسی شاخص بردباری اجتماعی در كشور ۴ رتبه نسبت به دیگر كشور‌ها افت پیدا كرده است. آنگونه كه الهیاری می گوید شاخص رنج بشری در كشور ما طبق تحقیقاتی كه در سال‌های گذشته انجام شده، ۹۰ درصد اعلام شده است.
مصطفی آب روشن عضو شورای مدیریت كار گروه آسیب های اجتماعی ایران بیماری های روانی را یكی از مشكلات بزرگ جوامع امروزی عنوان می كند و می افزاید: وقتی ما با افزایش اپیدمیك بیماری‌های روانی مواجه می‌شویم در واقع ما با یك مساله اجتماعی روبرو هستیم و نمی‌توان یك مساله اجتماعی را با رویكردی روان‌شناختی حل كرد.
روزنامه «ایران» با انتشار عنوان «مهرورزی به بی‌آرزوها» به تهیه گزارشی از مركز نگهداری از بیماران روانی مزمن پرداخته است و می نویسد: اگرگذرتان به جاده قدیم قم افتاد كهریزك را كه رد كردید بعد از روستای نوچمن سری به سرای احسان بزنید. جایی كه در آن 485 بیمار روانی مزمن نگهداری می‌شوند.350 مرد و بقیه زن.
در ادامه این مطلب می خوانیم: از 18 تا 65 سال. وارد كه می‌شوی یك حیاط نسبتاً بزرگ می بینی كه در وسط آن بلواری با فضای سبز تعبیه شده. در دو طرف حیاط اتاق هایی وجود دارد، یك طرف بخش مردان است. چهار سالن كه در هر كدام 80 بیمار روانی مزمن نگهداری می‌شوند.
روزنامه «مردم سالاری» در مطلبی با عنوان «كاهش شاخص «بردباری اجتماعی» در كشور»، نوشت: عباسعلی اللهیاری رییس سازمان نظام روانشناسی و مشاوره كشور ضمن تاكید بر اینكه نگاه وزارت بهداشت به موضوع سلامت روان نباید صنفی باشد گفت: باید به مسئله سلامت روان نگاه علمی داشته باشیم نه صنفی تا بتوانیم مشكلات ناشی از سلامت روان را دركشور كاهش دهیم.
در ادامه این مطلب آمده است: وی در ارتباط با مساله سلامت روان و چالش‌های پیش رو در این زمینه عنوان كرد: سلامت روان ارتباط مستقیمی با سلامت جسمانی دارد. ناراحتی‌ها و مشكلات جسمانی ناشی از مسائل روانی است به طوری كه استرس می‌تواند سیستم ایمنی را ضعیف كرده و بیماری‌های جسمانی را برای افراد به دنبال آورد.
وی در ادامه ضمن تاكید بر آنكه استرس جزء لاینفك زندگی امروزی بشر است گفت: قبول داریم كه نمی‌توان استرس را از زندگی امروزی بشر حذف كنیم اما می‌توانیم راهكارهای مقابله با آن را به افراد آموزش دهیم و در جهت مقابله با آن برنامه‌ریزی كنیم.

** جلوگیری از تخریب محیط زیست
جلوگیری از تخریب محیط زیست و لزوم حفظ این نعمت بزرگ برای آیندگان و هشدارهای مسوولان و كارشناسان در این ارتباط مساله ای بود كه برخی از روزنامه های امروز در گزارش ها و یادداشت هایی به آن پرداختند.
روزنامه «اعتماد» در یادداشتی با قلم اسماعیل كهرم‌ ‌ مشاور سازمان حفاظت محیط زیست و عنوان «دماوند در خطر مرگ»، نوشت: دماوند از آن نعمت‌هایی است كه در اختیار ما قرار گرفته و با كمال تاسف ما قدرش را نمی‌دانیم. دماوند مرتفع‌ترین قله منطقه اوراسیاست، قله منحصر‌به‌فردی است كه آن بالا همیشه برف دارد. تاثیر این قله سفره آب زیرزمینی پرآبش است، مراتع درجه یكش است و ارزش اساطیری‌اش، آنقدر كه طهمورث دیوبند، دیو سفید را آنجا زندانی كرد و آرش كمانگیر از بالای قله، تیر تعیین حدود و صغور ایران را پرتاب كرد كه بر درخت گردویی نشست و مرزهای كشور مشخص شد.
در ادامه این یادداشت می خوانیم: اما ما با این كوه چه كردیم؟ هر قله‌ای از ٤ هزار متر به بالا اثر طبیعی ملی محسوب می‌شود، ‌منتها از ٤ هزار متر به بالا، كوه سنگی است. آنچه در دامنه این كوه می‌گذرد، باعث نگرانی ما است چون زیر هزار متر، در دامنه كوه، خاك مرتع است كه انواع گیاهان دارویی در آن می‌روید كه انواع و اقسام خسارت‌ها از نظر تعداد احشامی كه برای چرا می‌برند به آن وارد می‌شود.
از سوی دیگر، ‌با كمال تاسف شاهد این هستیم كه برای پوكه (نوعی سنگ معدن) كه به سختی سنگ است و به سبكی چوب‌پنبه و از قدیم‌الایام برای طاق ساختمان‌ها مصرف می‌شد، به اندازه ٦ معدن حفاری می‌شود.
روزنامه «جام جم» در گزارشی با عنوان «قتل عمد جنگل‌ها»، نوشت: طمع انسان گُر می‌گیرد و به جان جنگل می‌افتد تا زمین كشاورزی‌اش بیشتر شود، جایی برای ساخت ویلا پیدا كند، معدن و جاده ایجاد كند یا كوركورانه از جنگل انتقام بگیرد؛ اینها بخشی از دلایل آتش‌سوزی‌های عمدی كشور است كه كارشناسان آن را حدود 30 درصد برآورد می‌كنند. نگارنده در ادامه این گزارش می نویسد: اما همین مقدار نیز برای پیكر نیمه‌جان جنگل، حكم تیر خلاص را دارد؛ چرا كه اندك منابع طبیعی باقیمانده كشور اگر از جنگ تغییرات اقلیم (مانند گرم شدن زمین) در امان بماند، ندانم كاری انسان‌ها زمینگیرش می‌كند.
تن جنگل از این آمار می‌لرزد؛ حدود 95 درصد آتش‌سوزی‌های جنگل عامل انسانی دارد و حدود 30 درصد نیز عمدی است. این واقعیت تلخی است كه دیروز در نشست خبری علی تیموری، مدیركل دفتر حفاظت و مدیریت شكار و صید سازمان حفاظت محیط زیست به آن پرداخته شد و از این سخن به میان آمد كه قانون برای آنها كه جنگل را می‌سوزانند، مجازات در نظر گرفته است.
همچنین این روزنامه در یادداشتی با عنوان «حفظ جنگل با توانمندی جوامع محلی»، نوشت: بررسی آمارهای بین‌المللی تائید می‌كند كه عامل انسانی در آتش سوزی جنگل‌ها حدود 95 درصد نقش دارد و عوامل طبیعی مانند صاعقه نقش كمرنگی در این بین دارد. اما این كه چرا حدود 30 درصد از آتش سوزی‌ها عمدا اتفاق می‌افتد به مطالعات و بررسی‌های دقیقی نیاز دارد.
نگارنده در ادامه این یادداشت می نویسد: بررسی‌های میدانی كارشناسان سازمان جنگل‌ها آمار آتش‌سوزی‌های عمدی را تائید می‌كند، اما برای روشن‌تر شدن ابعاد و كنترل آن نیاز است كه كارشناسان مختلف از جنبه‌های اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی به بررسی این اتفاق بپردازند به همین خاطر سازمان جنگل‌ها تحقیق و بررسی درخصوص این موضوع را در دستوركار خود قرار داده است.
باید یادآور شد ریشه‌های تخریب عمدی جنگل‌ها به انگیزه افراد برای تصاحب اراضی و تغییر كاربری آن بر می‌گردد، چراكه این افراد با اقداماتی مانند آتش‌سوزی تلاش می‌كنند اراضی از تعریف جنگل یا مرتع خارج شود تا بتوانند آن را تصاحب كنند.
روزنامه «خراسان» در مطلبی با عنوان «30 درصد آتش سوزی های جنگل عمدی است»، نوشت: مهر علی تیموری مدیركل دفتر حفاظت و مدیریت شكار و صید سازمان حفاظت محیط زیست گفت: ۹۵ درصد آتش سوزی های جنگل دلایل انسانی دارد كه ۳۰ درصد این آتش سوزی ها عمدی است.
در ادامه این مطلب می خوانیم: عوامل انسانی به دو بخش تقسیم می‌شود: كسانی كه سهواً به آتش افروزی در پارك‌های ملی و مناطق حفاظت شده با قصد گردشگری و كوهنوردی اقدام می كنند.اما گروه دیگری هستند كه این اشخاص عمداً نسبت به آتش سوزی جنگل ها، پارك‌ها و مراتع اقدام می‌كنند و این سابقه را در برخی استان‌های زاگرسی همین امسال هم داشتیم؛ امسال در استان فارس و سال گذشته در ایلام. این اشخاص اهداف مختلفی دارند.
بخشی به خاطر این كه یك محیط مرتعی و جنگلی را آتش بزنند تا به مرور بتوانند این زمین را تصاحب كنند و برخی به خاطر برخوردهایی كه سازمان محیط زیست و سازمان جنگل‌ها به دلیل تخلفات با این اشخاص دارند برای انتقام آتش سوزی راه می‌اندازند.
*گروه اطلاع رسانی
پژوهشم**2059**9131