۲ تیر ۱۳۹۵،‏ ۱۲:۴۶
کد خبر: 82122323
۰ نفر
ملاعلی سمنانی، حكیمی برای تمام دوران

سمنان- ایرنا- ملاعلی سمنانی معروف به حكیم الهی حدود 2 قرن پیش در بین مردم سمنان می زیست و بعد از گذشت 194 سال از وفاتش، هنوز یاد و خاطره این حكیم در بین مردم زنده است و در واقع حكیمی برای همه دوران هاست و چراغ معرفتی كه برای همیشه روشن است.

سرپرست اداره میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری شهرستان سمنان، روز چهارشنبه با اشاره به مقام و منزلت حاج ملاعلی سمنانی معروف به حكیم الهی، گفت: مردم داری و ساده زیستی از ویژگی‌های اصلی حكیم الهی است و به همین دلیل بعد سالها فراموش نشده است.
آرزو گلكار روز چهارشنبه در گفت و گو با ایرنا، با بیان اینكه حكیم حاج ملاعلی سمنانی فرزند حاج محمد صادق(نخستین امام جماعت مسجد سلطانی) در سال 1243 هجری قمری در سمنان به دنیا آمد، افزود: حكیم از شاگردان مرحوم حاج ملا هادی سبزواری بود و سرانجام در سال 1333 هجری قمری دیده از جهان فرو بست.
وی با اشاره به اینكه حكیم الهی سالهای زیادی را در حوزه های علمیه نجف و كربلا به تحصیل معارف اسلامی مشغول بود، اظهارداشت: حاج ملا علی در 18 سالگی به همراه پدر، حج گزارد، پس از مدتی به اصفهان سفر كرد و ریاضیات و هیئت و نجوم را در مدرسه جده آموخت و سپس به كربلای معلّا برای به تحصیل فقه و اصول عزیمت كرد.
وی می گوید: حكیم الهی در 24 سالگی و برای تكمیل آموخته های خود به نجف اشرف رفت و پس از طی مدارج علمی، به سمنان بازگشت و به ارشاد خلق و امامت جمعه و جماعت مشغول شد.
سرپرست اداره میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری شهرستان سمنان یادآور شد : آوازه ملا هادی سبزواری حكیم و عالم بزرگ فلسفی، حاج ملاعلی را برای شاگردی در محضر حكیم راهی سبزوار كرد و مدت كسب فیض و مباحثه وی با حاج ملاهادی متخلص به اسرار حدود چهار سال طول كشید.
وی ادامه داد : گفته شده عده ای در قالب كاروان از سمنان، در سبزوار به خدمت حاج ملا هادی می رسند و تقاضا می كنند كه حاج ملاعلی برای هدایت مردم سمنان، به زادگاه خود برگردد، حاج ملا هادی نیز پاسخ خود را به كاروان سمنانیان زائر امام رضا (ع) پس از بازگشت از زیارت بارگاه حضرت ثامن الحجج، موكول می‌كند و پس از بازگشتن زائران سمنانی، حكیم سبزوار اذعان می‌كند كه دیگر چیزی ندارد كه به حاج ملاعلی بگوید، اما آمدنش به سمنان یا اقامت در سبزوار، به اختیار اوست.
گلكار تصریح كرد : سرانجام، حكیم الهی به زادگاه خود، سمنان بر می گردد و مدت40 سال به كار درس و بحث و مسجد و مدرسه می پردازد.
حكیم الهی سمنانی، همان گونه كه عادت وی در ساده گویی و بذله پردازی بوده، درباره دیدار با حاج ملاهادی می‌گوید: وقتی كه از عتبات بازگشته بودم ، به سبب غرور علمی، خیلی پُر باد بودم، چون به خدمت حكیم سبزوار رسیدم، وی سوزنی به من زد، همه باد غرور من خالی شد!
** سراج الهدی حاج ملا علی، آئین چراغ خاموشی نیست
سرپرست اداره میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری شهرستان سمنان می گوید: مقام و منزلت حكیم الهی در دوران خود به حدی بالا بوده است كه ادیب الممالك فراهانی شعری را در رثای وی می سراید كه با این مصرع آغاز می شود: سراج الهدی حاج ملا علی.
گلكار ادامه داد : ادیب الممالك فراهانی از اُدبای بزرگ زمان خود بوده كه هم اهل سیاست بود و هم روزنامه می‌نوشت و امیری تخلص می‌كرد و بر ادب گذشته ایران احاطه داشت، ادیب الممالك سال‌ها ریاست دادگستری سمنان را بر عهده داشت و با حكیم الهی محشور بود .
وی بیان داشت: این كار حكیم به پیروی از امامان معصوم (ع) بود و از محل كشاورزی خود به مسجد می آمد و پس از اقامه نماز، به موعظه و ارشاد خلق می پرداخت.
وی با اشاره به اینكه حاج ملا علی هیچ نوكری در خانه نداشت، افزود: حكیم مردم را به اعتكاف دعوت می‌كرد، نماز جمعه را واجب می شمرد و همه را به شركت در آن فرا می‌‌خواند.
وی گفت: بر اساس اسناد و مدارك تاریخی موجود، حكیم الهی در سال كمبود نان و خشكسالی، با تدبیر به میدان آمد و در برابر حاكم جبار و فرصت طلب و سود جو، ایستاد و به یاری برخی از یاران خود، نان ارزان و مرغوب، به مردم داد، برای حمایت از كشاورزان نیز هنگامی كه بادمجان در سمنان آماده برداشت می شد، به قصابان سفارش می كرد تا گوشت را ارزان كنند تا پول مردم صرف خرید بادمجان شود و باری بر دوش ضعیفان نباشد.
می گویند روزی در موعظه بعد از نماز، به بازاریان گفت كه شنیده ام كه زائران امام رضا (ع) عازم مشهد مقدس اند و چند روز دیگر به سمنان می‌رسند، مواظب باشید كه كلاه بر سرتان نگذارند، این جمله را روزهای بعد هم تكرار كرد تا این كه یكی از بازاریان گفت كه: آقا اگر ما كلاه سر آنها نگذاریم، آنها نمی‌توانند كلاه سر ما بگذارند، حكیم با خنده در پاسخ می‌گوید كه كلاه همین است، كم و گران می دهید، آنها ایمان شما را می برند، كلاه حقیقی و عبرت آموز كه باید همه بدانند، همین است.
**مولف 25 كتاب
سرپرست اداره میراث‌فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری شهرستان سمنان با اشاره به مقام علمی و معنوی بالای حكیم الهی، گفت: علمای بزرگ زمان از جمله حاج ملاهادی سبزواری و حاج ملاعلی كنی، وی را تصدیق و تكریم كرده اند و اعتمادالسلطنه در كتاب «الماثر و الاثار» وی را «جامع علوم عقلی و نقلی» می دانست.
وی با اشاره به اینكه تعداد تالیفات حكیم در فقه و اصول و حكمت، بیش از 25 كتاب بود، افزود: عوامل مختلفی از جمله علاقه نداشتن حكیم الهی به شهرت، موجب به یادگار نماندن بسیاری از این آثار شد.
گلكار گفت: نسخه خطی مجموعه رسالات در باب فقه و اصول، نسخه خطی كتاب خلاصه الحساب، نسخه خطی رساله در علم حساب، نسخه خطی كتاب جنگ، نسخه خطی رساله در بحور شعری، نسخه خطی خلاصه گنجینه الاسرار از مولانا محمود علی دلدار به انضمام حواشی حاج ملاعلی، نسخه خطی خلاصه شمس المناره از تصنیفات احمدقمی به انضمام حواشی حاج ملاعلی و نسخه خطی رساله در خواص حروف، جفر و تنجیم از جمله آثار به جای مانده از حكیم سمنانی است.
**از پرواز با هواپیما خبر داده بود
گلكار با اشاره به اینكه حكیم الهی پیش بینی‌های جالب توجهی در مورد آینده داشت، گفت: بر اساس نظر حكیم «قریبا آسمان ها جاده می شود! كاروان ها بر فراز آسمان ها به حركت در می آیند» كه شاید در زمان وی درك نمی شد، ولی حالا پرواز با هواپیما امری عادی است.
می گویند فرد باغ داری از جفای برادرش می نالید كه مراعات كشت مرا نمی‌كند و از همجواری او به ستوه آمده ام، حكیم به گویش سمنانی می‌گوید: «بنجی ننجا، ننجا بنجی»(دیوار بكشی، عذاب نكشی، دیوار نكشی، عذاب بكشی).
در كتاب «تاریخ سمنان» تالیف عبدالرفیع حقیقت نیز آمده است: «گویا یكی از ثروتمندان محله لتیبار سمنان كه منزل وی در جوار آب انبار عمومی محله بوده، به مردم پیشنهاد می‌كند كه لوله آبی از آب انبار مذكور به خانه خود بكشد، در عوض روشنایی آب انبار را تضمین می كند. مردم از حكیم الهی، مانند بسیاری از امور، كسب تكلیف می‌كنند. حكیم با شعری به گویش سمنانی جواب می دهد: « چلا ممره ممونه تاریك / لوكه ممونه دراز و باریك»( چراغ خاموش می شود و فضا تاریك می ماند، در حالی كه آن سوراخ دراز و باریك می ماند و حق حقوقی ایجاد می كند)
**وقتی حكیم الهی قحطی را در سمنان شكست
به گزارش ایرنا، در سال 1320 هجری قمری در سمنان قحطی اتفاق افتاد و محتكران گندمها را پنهان كردند، حاكم سمنان هم از فرصت استفاده كرد و از سوداگران غله بهره ها برد، مردم از گرسنگی به حاجی ملا علی متوسل شدند.
حكیم الهی فریاد گرسنگان را به حاكم رساند و حاكم چاره ای نكرد، حاجی ملاعلی پیامی به حاكم فرستاد كه هر گاه نان به مردم نرسد، شخصی دكان نانوایی باز می كند و نان ارزان و فراوان خواهد فروخت، سرانجام حاجی ملا علی به همراهی ثروتمندان سمنان ، دامغان و شاهرود قحطی این شهر را شكست و همه مردم این شهر نان خوب و ارزان و فراوان گرفتند.
همچنین گفته شده حاج ملا علی سمنانی تنوری در خانه داشت كه در آن نان می پخت، یك روز رو به زن نانوا كرد كه در كنار تنور بود و نان می پخت و گفت: این هیزم حیف است كه همچنان به داخل تنور می ریزی می سوزانی. كمی صرفه جویی كن و به همان اندازه هیزم بریز كه با آن همان اندازه نان می پزی.
**پذیرش مبلغات مسیحی در مسجد
گلكار افزود: پذیرش مبلغان مسیحی در مسجد و مباحثه با آنها در زمینه‌های مختلف نیز ناشی از سعه صدر حكیم است، حتی وصیت كرده بود كه پیكرش را در قبرستان عمومی شهر در آن زمان، در «علمدار» به خاك بسپارند تا همان گونه كه خود در میان مردم زیست، پیكرش نیز از آن ها، دور و جدا نماند و ده ها سال بعد از رحلت حكیم، نوه اش حاج عبدالجواد الهی در سال 1327هجری شمسی اقدام به احداث آرامگاهی برای حكیم كرد .
مدیركل اوقاف و امور خیریه استان سمنان نیز با بیان اینكه عالم واقف حاج ملا علی حكیم الهی نقش موثری در ایجاد موقوفات در دوره قاجاریه در منطقه قومس داشت، می گوید: حكیم الهی مناعت طبع، قناعت و صرفه جویی را سرلوحه زندگی خود قرار داد و آنچه با پس انداز اموال خود به دست آورد را به صورت موقوفاتی در دامغان، شهمیرزاد و سنگسر برای استفاده موقوف علیهم از خود به یادگار گذاشت.
حجت الاسلام عبدالله واحدی به بخشی از موقوفات منتسب به حاج ملا علی حكیم الهی اشاره كرد و گفت: تاثیر این عالم جلیل القدر در توسعه فرهنگ وقف، از نزدیكان و خانواده اش آغاز شد، چنانچه كه فرزند ایشان حجت الاسلام و المسلمین حاج عبدالعلی الهی نیز 27 باب دكان تكیه پهنه و مقداری آب را وقف كرد.
وی افزود: بیشتر این موقوفات با نیت اقامه عزاداری سیدالشهدا و عزاداری خامس آل عبا ایجاد شد، زیرا در آن زمان نیاز جامعه همین امر بود تا مردم در خصوص عزاداری سید الشهدا و نقش امام حسین(ع) در احیای اسلام مطلع شوند.
واحدی افزود: ابعاد شخصیتی این عالم برجسته بسیار مفصل است و وی در حوزه های مختلف به عنوان اسوه و نمونه زبانزد مردم عصر خود بوده است و جالب اینجاست كه چنین شخصیتی با آن جایگاه و اقتدار اجتماعی، در نهایت زهد و تقوی و ساده زیستی زندگی می‌كرد.
**مرمت موزه گرمابه پهنه سمنان از یادگارهای حكیم
سرپرست اداره میراث‌فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری شهرستان سمنان با اشاره به نقش موثر حكیم الهی در مرمت گرمابه پهنه سمنان كه در حال حاضر به عنوان موزه كاربری دارد، گفت: این گرمابه، در سال 856 هجری قمری در زمان سلطنت ابوالقاسم با برخان، پادشاه تیموری و به دستور وزیر وی، خواجه غیاث‌الدین بهرام سمنانی ساخته شد و در سال 1312 هجری قمری در زمان سلطنت مظفرالدین شاه و به دستور حاج ملا علی حكیم الهی، تعمیر و تجدید بنا شد.
**خشت های دفع بلای حكیم در چهار گوشه سمنان
گلكار گفت: یكی از موضوعاتی كه به حكیم نسبت می‌دهند و در بین مردم هم بسیار شنیده می شود، موضوع خشت هایی است كه گفته شده حكیم در چهار گوشه سمنان برای دفع بلا گذاشته است.
وی افزود: می گویند حكیم چهار خشت را گرفته و بر آنها دعا خوانده و خشت ها را در چهار گوشه سمنان خاك كرده تا شهر سمنان از بلایای طبیعی مانند زلزله و سیل، در امان باشد.
**چرا حكیم؟
گلكار در رابطه با علت اینكه چرا از حاج ملاعلی به عنوان «حكیم» یاد می شود، گفت: حاج ملا علی در علم و حكمت سر آمد روزگار خود بود و در حكمت و نجوم و علوم الهی حرف تام و تمام را می زد و اغلب در مسائل دینی و اجتماعی نظریه های بسیار صریح و روشن را ابراز می كرد.
وی افزود: حاج ملا علی در تمام مدت عمر خود با جدیت تمام با خرافات و عوام فریبی مبارزه می‌كرد و اغلب محفل درس او پر از جمعیت بود و با داشتن علوم بسیار و سواد بالای علمی، به راحتی با مخاطبین خود ارتباط برقرار می كرد .
سرپرست اداره میراث‌فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری شهرستان سمنان با اشاره به كسب فیض حاج ملا علی از محضر ملاهادی سبزواری ، گفت: این 2 بزرگوار روزی بر سر وحدت وجود با یكدیگر بحث می كردند و كار بدانجا می رسد كه دیگر جائی برای بحث باقی نمی‌ماند و حاج ملا علی از ملا هادی می‌خواهد ادامه دهد، ولی وی امتناع می كند و به زبان طنز عرفانی و روحانی و به تقلید از لهجه سمنانی می گوید: «‌تا همنجه بیامیچه وس» ‌یعنی «تا اینجا كه آمدی بس است و دیگر ادامه نده.»
گلكار با اشاره به سایر ویژگی های اخلاقی حكیم الهی گفت: عصبانی نمی‌شد و به كسی بی احترامی نمی‌كرد، صاحب كمالات اخلاقی بود و از داشتن اعمال صوفیانه و زهد ریائی به شدت پرهیز می‌كرد و داشتن این گونه رفتارها موجب شده بود تا حاج ملاعلی به عنوان یك شخصیت معنوی و روحانی در روح و روان مردم راه یابد و مردم نیز سعی می‌كردند به او تاسی كنند و هر گاه با مشكلی مواجه می شدند به او مراجعه می كردند .
**آرامگاه حكیم، میعادگاه مشتاقان نور معرفت/حاج ملا علی سمنانی بهر مردم چراغ نورانی
سرپرست اداره میراث‌فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری شهرستان سمنان با بیان اینكه آرامگاه حكیم الهی در سال 1327 هجری شمسی به همت نوه اش حاج عبدالجواد الهی بنا شده است، گفت: این مكان در نزدیكی میدان امام خمینی(ره) شهر سمنان و در كنار خیابان حكیم الهی واقع شده است.
گلكار افزود: آرامگاه حكیم در فضایی مشجر و با صفا و در فضای باز قرار گرفته است و در اطراف آن و بر روی دیوارهای اطراف و سَردر، كتبه هایی از جنس كاشی قرار دارد.
در آرامگاه حكیم الهی سمنانی چراغ های زیادی روشن است.
7342/6026/

سرخط اخبار استان‌ها