۲۲ فروردین ۱۳۹۵،‏ ۹:۲۹
کد خبر: 82028334
۰ نفر
یمن در آستانه آتش بس؟

تهران- ایرنا- یك سال پس از آغاز حمله عربستان به یمن، اكنون طرف های درگیر خود را برای اجرای آتش بس موقت و گفت وگو در جهت تعیین آینده سیاسی این كشور آماده می كنند. با این حال، تا حمله های هوایی جنگنده های سعودی به طور كامل متوقف نشود، خوشبینی به پایان بحران یمن قدری دشوار است.

«محمد عبدالسلام» سخنگوی جنبش مردمی «انصارالله» یمن، 2 روز پس از آنكه از برداشته شدن نخستین گام در جهت آتش بس در یمن خبر داد، روز پنج شنبه نوزدهم فروردین نیز دریافت پیش نویس آتش بس در سازمان ملل متحد را تایید كرد.
بر پایه این پیش نویس، قرار است آتش بس از استان «تعز» شروع شود و به دیگر نقاط از جمله استان های «مارب» و «الجوف» گسترش یابد و در نهایت، همه نقاط یمن را دربرگیرد. در این پیوند، 2 طرف بر ادامه آتش بس و توقف درگیری ها در طول مرزهای یمن و عربستان از جمله محور مرزی استان «میدی» تاكید كردند.
این توافق مقدمه ای برای توقف درگیری ها در مناطق مرزی عربستان و یمن، كاهش شدت درگیری ها در دیگر مناطق و در نتیجه، شروع گفت وگوهای سیاسی خواهد بود كه قرار است سی ام فروردین ماه در كویت برگزار شود.
توافق آتش بس مقدماتی پس از آن صورت گرفت كه عربستان پس از یك سال حمله بی ثمر به یمن نتوانست به هدف های خود دست یابد و برخلاف پیش بینی های سیاستمداران و نظامیان سعودی حتی دامنه جنگ به درون خاك عربستان نیز كشیده شد. به همین دلیل، حاكمان سعودی مجبور شدند كه تن به مصالحه دهند و بر سر آتش بس و دستیابی به یك راه حل سیاسی برای پایان دادن به این جنگ بی نتیجه، با نمایندگان جنبش مردمی انصارالله مذاكره كنند.
به رغم توافق اولیه بر سر اجرای آتش بس، این آتش بس هنوز اجرایی نشده است و جنگنده های سعودی همچنان شهرها و مناطق مسكونی یمن را هدف بمباران هوایی خود قرار می دهند. در آخرین دور از این حمله ها، جنگنده های سعودی پنجشنبه گذشته، منطقه «فج عطان» در جنوب شهر «صنعا»، منطقه «دواجن» در منطقه «ذی ناعم» در استان «البیضاء»، منطقه «المعین» در منطقه «مستبأ» در استان مرزی «حجه» و منطقه های «المطار» و «جبل الاشقری» را در استان مارب هدف بمباران خود قراردادند.
این حمله ها نشان می دهد عربستان سعودی با توجه به این كه زیر فشار شدید داخلی، منطقه ای و بین المللی برای پایان دادن به جنگ یمن قرار دارد، در تلاش است پیش از اجرای آتش بس و شروع گفت وگوهای سیاسی، با حمله های گسترده هوایی دستاوردهای میدانی خود را تقویت كند تا بتواند بخشی از اهداف خود را به نیروهای مقاومت تحمیل كند.
اجرای آتش بس از منطقه مرزی میدی و توقف درگیری ها در این منطقه نیز به این دلیل است كه تمام تلاش های هوایی، زمینی و دریایی عربستان برای كنترل بر آن تاكنون به شكست انجامیده است. عربستان به میدی به عنوان دروازه ورود به بندر «الحدیده» به عنوان یكی از بندرهای راهبردی در دریای سرخ نگاه می كند. به همین دلیل بود كه در هفته های گذشته، میدی شاهد تلاش های چندباره نیروهای عربستان برای نفوذ در این منطقه بود؛ تلاش هایی كه با پشتیبانی كامل هوایی صورت می گرفت. همه این تلاش ها در پی مقاومت ارتش و نیروهای وابسته به كمیته مردمی انصارالله با شكست مواجه شد.
در این میان، در جبهه داخلیِ نیروهای وابسته به عربستان نیز اختلاف ها بالا گرفته است. این شكاف ها میان جبهه موسوم به هواداران «عبدربه منصورهادی» رییس جمهوری فراری و مستعفی یمن نمودی جدی دارد. این شكاف ها زمانی آشكارتر شد كه اختلاف میان عربستان و امارات عربی متحده بر سر گروه های یمنی كه باید در ساختار سیاسی آینده یمن حضور داشته باشند شدت گرفت.
عربستان سعودی با وجود مخالفت منطقه ای با جنبش «اخوان المسلمین»، به دلیل منافعی كه در یمن دنبال می كند از نیروهای وابسته به این جنبش و حزب اخوانی «الاصلاح» در یمن پشتیبانی می كند و در برابر، امارات عربی متحده همچنان مخالف سرسخت نیروهای وابسته به اخوان المسلمین و حضور حداكثری این نیروها در ساختار سیاسی آینده یمن است.
در پی این شكاف ها، منصورهادی یكشنبه پانزدهم فروردین، «خالد بحاح» نخست وزیر دولت مستعفی خود را بركنار كرد و «احمد بن دغر» را جایگزین وی كرد. وی همچنین ژنرال «علی محسن الاحمر» را به عنوان معاون خود تعیین كرد. در پیِ این عزل و نصب ها، خالد بحاح بركناری خود را كودتا نامید و منصورهادی را به قدرت طلبی متهم و وی را مانع رسیدن به توافق سیاسی در یمن معرفی كرد.
منصورهادی و محسن الاحمر از افراد نزدیك به جناح اخوان المسلمین در یمن و از پشتیبانان سیاست عربستان هستند و خالد بحاح از افراد نزدیك به امارات و پشتیبان سیاست این كشور در یمن به شناخته می شود.
همچنان كه اشاره شد شكاف های داخلی در جبهه طرفداران عربستان در یمن و ائتلاف زیر فرمان ریاض گسترش یافته است. فشارهای منطقه ای و بین المللی بر عربستان سعودی برای پایان دادن به جنگ در یمن همزمان با آشكارتر شدن شكست های سعودی در خاك همسایه جنوبی نیز واقعیت هایی است كه عربستان را مجبور به پیش گرفتنِ راهكار سیاسی و پایان دادن به این جنگ بی فرجام كرده است.
در این میان، اگر تحولات خاورمیانه و تلاش بازیگران منطقه ای و فرامنطقه ای مانند ایران، روسیه و حتی آمریكا برای پایان دادن به بحران های منطقه را به معادلات یمن اضافه كنیم، خواهیم دید كه عربستان سعودی با فشارهای زیادِ جامعه بین المللی برای پایان دادن به جنگ یمن رو به رو است. در پی همین فشارها بود كه «عادل الجبیر» وزیر امور خارجه عربستان چندی پیش از كاهش حمله های هوایی به یمن و شروع گفت وگوهای سیاسی سخن به میان آورد و آمریكا از آن به عنوان یك تصمیم درست و منطقی یاد كرد.
اكنون، همگان منتظر اجرای توافق آتش بس یمن در روزهای پیش رو هستند و نماینده سازمان ملل متحد در امور یمن نیز در حال رایزنی با طرف های درگیر در این جنگ است تا آنان را برای نشست 30 فروردین در كویت آماده كند. شاید این مهم ترین روزنه در یك سال گذشته برای خروج یمن از بحران و پایان دادن به رنج و محنت مردم این كشور باشد. با این حال، تا زمانی كه حمله های هوایی و محاصره دریایی و زمینی به صورت كامل متوقف نشود، خوشبینی به پایان بحران یمن اندكی دشوار است.
**گروه پژوهش و تحلیل خبری
**پژوهشم**9347** 9283** 9279