ديدار از آثار تاريخي مراغه با سفر به پايتخت ايلخانيان

مراغه - ايرنا - شهرستان مراغه علاوه بر اينكه تجربه پايتختي سلسله ايلخانيان را دارد حدود 300 اثر تاريخي ثبت شده از تنوع تمدني دوره هاي تاريخي پيش از تاريخ تا دوره هاي اسلامي را در خود جاي داده و مكاني مناسب براي ديدن آثار تاريخي متنوع دوره هاي تمدني گذشته است.

مراغه در سال 656 هجري قمري توسط هلاكوخان به علت موقعيت جغرافيايي و سياسي آن زمان به پايتختي برگزيده شد و تا دهه هفتاد اين قرن به عنوان مركز بزرگترين قلمرو اسلامي در تاريخ ايران پس از اسلام شكوفا شد.
منطقه مراغه علاوه بر پرورش علما و دانشمندان در طول تاريخ، داراي نمودهاي فرهنگي از دوران سه هزار سال قبل از اسلام از زمان اورارتوريان و ماناها بوده و خاستگاه انسان هاي متمدن در دامنه هاي جنوبي سهند است.
به گواهي نظريات مختلف كارشناسان و آثار مكشوفه، اين شهرستان در يكي از چهار ناحيه شناخته شده حاوي انسان هاي نخستين از دوران عصر پارينه سنگي (100 تا 200 هزار سال پيش) در ايران بوده و آثار تاريخي و ديدني اين شهر جاذبه اي ديدني براي مسافران نوروزي است.
رييس اداره ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري مراغه در اين ارتباط گفت: اين شهر با تاثير گرفتن از تمدن هاي پيش از تاريخ، دوره اسلامي و بعد از آن، ابنيه هاي تاريخي اين دوران ها را در بطن خود جاي داده و از آن ها نگهداري مي كند.
يعقوب طالبي، افزود: هم اكنون در اين شهرستان آثار ثبت شده اي از دوره هاي تاريخي اورارتويي، اشكاني، ساساني، تيموري، صفوي، سلجوقيان و ايلخاني وجود دارد كه شاخص ترين اين آثار شامل رصدخانه مراغه، برج مقبره هاي تاريخي، معبد مهر مربوط به آيين ميترائيسم، گويجه قلعه و قيز قالاسي(قلعه دختر) است.
وي اظهار كرد: اين شهرستان بعد از دوره اسلامي به علت قرار گيري در وضعيت خاص سياسي و جغرافيايي تا دوره ايلخانيان هميشه قوام و حاكم نشين آذربايجان بوده و در اين دوره نيز جزو 12 شهر پايتخت كشور شده است.
مراغه با برخورداري از 500 اثر تاريخي كه همگي مربوط به دوران هاي مختلفي از تاريخ بوده جزو 10 شهر مهم داراي بافت تاريخي در كشور بشمار مي رود.
اين شهر از دوران قبل از اسلام،‌ آباد بوده‌ و به نوشته تاريخ نگاران، قرن ‌هاي 12 تا 14 ميلادي دوران رشد و شكوفايي آن است و اين زمان مقارن با پايتختي سلسله ‌هاي متعدد محلي از جمله احمديليان و اتابكان آذربايجان و در نهايت مركز حكومت ايلخانان است.
رصدخانه از آثار مهم تاريخي و از يادگارهاي علمي و فلكي خواجه نصيرالدين طوسي در سال 657 هجري قمري و زمان پايتختي مراغه به فرمان هلاكوخان با همراهي عده اي از فضلا و دانشمندان مهمي مانند علامه قطب الدين، فخرالدين مراغي، محي الدين مغربي و نجم الدين اسطرلابي بنا شد.
اين رصدخانه با آوازه بين المللي خود در دوران گذشته و زمان كنوني به عنوان افتخار علمي ايرانيان در دنياي علم و ستاره شناسي شناخته شده و از آثار مهم و ارزشمند اين شهرستان به حساب مي آيد.
معبد مهري، كهن يادگاري ارزشمند از آيين مهرپرستي دوره اشكاني در اين شهرستان بوده و اثري ديدني با قدمتي 2500 در دل زمين ايجاد شده است.
اين معبد در 15 كيلومتري جنوب شرقي مراغه در روستاي ورجوي واقع شده و با قدمتي حدود سه هزار ساله، ميراثي ارزشمند و تاريخي براي بازديد ميهمانان نوروزي و گردشگران علاقه مند به آثار باستاني و تاريخي است.
اين معبد از معابد مهم ايران و جهان بوده كه به گفته كارشناسان ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري جزو چهار معبد مهم آيين مهرپرستي در ايران به شمار مي رود كه داراي پلاني زيرزميني و صخره اي بوده و در دوره اشكاني و ساساني بنا شده است.
گنبدهاي سرخ، كبود (گوي گنبد)، غفاريه و مدور، نمادهايي متعلق به قرن هاي ششم تا هشتم هجري در اين شهرستان بوده كه علاوه بر تبديل مراغه به قطب گردشگري آذربايجان شرقي موجب شهرت آن به شهر گنبدها شده است.
گنبد سرخ از قديمي ترين بناهاي موجود در مراغه بوده كه در سال 542 هجري قمري بصورت مربع شكل متشكل از سردابه و اتاق اصلي احداث و بر روي سكويي سنگي قرار گرفته است.
ورودي گنبد سرخ به سوي شمال مشرف بوده و از آجركاري پرنقش و نگار همراه با كاشي هاي فيروزه اي كه تازه در معماري سلجوقي متداول گشته بود، زينت يافته است.
گوي گنبد (گنبد كبود) برجي است كه داراي طاق نما، حاشيه قطاركاري و دندانه بوده و در كنار آن ها پايه هاي ستون مانندي ساخته شده كه مثل سطح خارجي طاق نماها با تزيينات مركب از آجر، سفال و كاشي فيروزه اي رنگ با اشكال هندسي بطوري بديع آرايش يافته است.
اين گنبد يك ساختمان دو طبقه با سردابه اي سنگي بوده كه ارتفاع سردابه آن از سطح زمين دو متر و 40 سانتي متر و طبقه دوم اتاق آجري در روي سردابه با بلندي 11 متر و 40 سانتي متر احداث شده است.
همچنين اين بنا 10 ضلعي بوده و گنبدي نيمكره اي روي اين طبقه ايجاد شده و در نهايت به وسيله يك مخروط هرمي 10 طرفه پوشيده شده است.
گنبد كبود از آثار تاريخي مورد وثوق گردشگران و مسافران نوروزي بوده كه همواره مورد توجه اين قشر قرار مي گيرد.
گنبد غفاريه مراغه كه ساخت آن را به ابوسعيد بهادرخان ايلخان نسبت مي دهند از ديگر برج هاي معروف اين شهر بوده كه برخلاف سبك معماري سلجوقيان در ساخت آن از آجر لعابدار كمتر استفاده شده و كاشي كاري جاي آن را گرفته است.
وجه تمايز اين برج با ديگر برج ها، بكارگيري پنجره هاي كاذب در اين برج بوده كه سازنده آن قصد القا روشنايي و نور بصورت نمادين در محل را داشته است.
از ديگر آثار مورد علاقه گردشگران و ميهمانان نوروزي اين شهرستان مي توان به كليساي هوانس، بوستان آقالار، مسجد طاق دروازه، چهل غار كهجوق ساخت دست انسان و قلعه باستاني گويجه قلعه اشاره كرد.
موزه ايلخاني مراغه نيز از ديگر مكان هاي ارزشمند و تاريخي اين شهرستان است كه به عنوان موزه تخصصي حكومت ايلخانان، آثار ارزشمند از اين دوران را به نمايش مي گذارد.
اين موزه داراي سالن هاي نمايش مسكوكات، كتابت، مفرغينه، آبگينه، سفال و آثار مكشوفه از دوران هاي مختلف تاريخي از مراغه است.
ميهمانان نوروزي در سفر به شهرستان سرسبز مراغه كه به باغ شهر ايران شهرت يافته علاوه بر بازديد از ده ها اثر تاريخي و جاذبه هاي طبيعي و گردشگري، سوغات متنوع، رنگارنگ، شيرين و ارزشمندي را با خود به ارمغان مي برند.
فرش و تابلو فرش ابريشمي، باسلوق، سجوق، گردو و بادام پوست كاغذي، كشمش، عسل طبيعي سهند، صابون سنتي مراغه، دوشاب، پنير و سرشير از جمله سوغاتي هاي مهم اين شهرستان است كه براي ميهمانان نوروزي و علاقه مندان به تهيه سوغاتي ، كالاي ارزشمندي به حساب مي آيد.
اين شهرستان با قرار گرفتن در جوار كوه سرسبز سهند با دامنه هايي پوشيده از گياهان متنوع و غني، از مراكز مهم توليد عسل طبيعي ، پنير ، سرشير ، گياهان و عرقيات دارويي و خوراكي محسوب مي شود.
صابون سنتي مراغه با قدمتي در حدود نيم قرن هر سال به همراه ميهمانان و گردشگران اين منطقه به ديگر نقاط كشور حمل شده و از سوغاتي هاي ارزشمند و طبيعي اين شهرستان به شمار مي رود.
اين صابون كه در رنگ هاي سفيد، زرد و سياه در بازار يافت مي شود از دنبه گوسفند، سود سوز آور و بدون استفاده از مواد شيميايي و مصنوعي تهيه شده و براي سرشويي، بدن شويي، رفع عوارض پوستي و جلوگيري از ريزش موي سر مورد استفاده قرار مي گيرد.
گردو و بادام پوست كاغذي، انواع كشمش و قيسي از ديگر سوغاتي هاي ارزشمند و مورد وثوق ميهمانان نوروزي و گردشگران اين منطقه است.
كهن شهر مراغه با بيش از 20 هزار هكتار باغ ميوه سالانه حدود 237 هزار تن انواع ميوه از جمله سيب، انگور ، گردو ، بادام و گوجه سبز توليد مي كند كه حدود 70 درصد از اين توليدات به صورت مستقيم يا در قالب فرآورده هاي كشاورزي به كشورهاي مختلف صادر مي شود.
فرش و تابلو فرش ابريشمي از سوغاتي هاي ارزشمند و ذي قيمت اين شهرستان بوده كه علاوه بر ميهمانان داخلي براي گردشگران و تجار خارج از كشور نيز سوغاتي گرانبهايي به حساب مي آيد.
مراغه سالانه با توليد حدود 65 هزار متر مربع فرش ابريشمي كه 70 درصد آن جنبه صادراتي داشته رتبه دوم توليد اين كالاي ارزشمند را در كشور به خود اختصاص داده است.
بازار مراغه بويژه مغازه هاي سوغاتي و خشكبار اين شهرستان در طول ايام تعطيلات نوروزي از رونق خاصي برخوردار بوده و پذيراي ميهمانان نوروزي منطقه است.
براساس آمار موجود تاكنون حدود 300 اثر تاريخي مراغه در فهرست آثار ملي به ثبت رسيده است.
شهرستان مراغه با 250 هزار نفر جمعيت در 147 كيلومتري جنوب غربي تبريز مركز آذربايجان شرقي واقع است.
3034/8023/6183

سرخط اخبار استان‌ها