۱۱ بهمن ۱۳۹۴،‏ ۱۴:۴۳
کد خبر: 81942922
۰ نفر
محروميت بيمارستانها در تامين شتاب دهنده

تهران- ايرنا - پايگاه اينترنتي اميد هسته اي ايرانيان در يادداشت روز يكشنبه نوشت: طبق برآوردي كه وزارت بهداشت داشته، اعلام شده كه بيمارستان هاي كشور به 70 دستگاه سيكلوترون نياز دارند. البته دو نمونه خارجي اين دستگاه در بيمارستان مسيح دانشوري و بيمارستان رضوي مشهد نصب و راه اندازي شده است.

در اين يادداشت آمده است: شتابدهنده سيكلوترون موجود در آزمايشگاه پژوهشكده تحقيقات كشاورزي، پزشكي و صنعتي كرج، قادر به شتاب دادن ذرات پروتون با حداكثر انرژي 30 ميليون الكترون ولت و ذرات دوترون با حداكثر انرژي 15 ميليون الكترون ولت مي‌باشد. با استفاده از اين شتابدهنده مي‌توان انواع هدفهاي جامد، مايع و گاز را جهت توليد راديوايزوتوپهاي گوناگون مورد پرتودهي قرار داد. اين راديو ايزوتوپها در پزشكي، كشاورزي و صنعت كاربرد دارند. از ديگر موارد كاربرد اين شتابدهنده استفاده از آن در تحقيقات فيزيك هسته اي است.
سيكلوترون كرج (Cyclone 30) از نوع ايزوكرونوس (Isochronous) است كه با توجه به بهره گيري اين نوع شتابگرها از ميدان متغير سمتي (Azimuthally-Varying Field) به نام AVF نيز شناخته مي شوند.اين شتابگر قادر است تا ذرات باردار هيدروژن منفي و دوتريم منفي را به ترتيب تا 30MeV و 15MeV شتاب دهد. جريان خروجي براي هر دو يون به صورت اسمي به ترتيب 300μA و150μA است.
يك كارشناس كار با اين شتابگر مي گويد: در اين شتابگر به جاي شتاب دادن ذره باردار مثبت كه متداول است از شتاب دادن ذرات به صورت يون منفي بهره گيري شده است به گونه اي كه ميدان موثر بر يون‌ها به صورت ثابت اعمال مي شود. اين مسئله باعث سهولت در استخراج يون از محفظه اصلي شتابگر مي گردد. يون‌هاي H- و D- در چشمه يون (Ion Source) از نوع چند لبه اي (Multicusp)، كه در بالاي سيكلوترون قرار گرفته، توليد شده و سپس تحت ولتاژ 30kV شتاب اوليه را در راستاي محور Z به صورت عمودي به طرف پايين مي گيرد. براي همگرا كردن باريكه ذرات و جلوگيري از واگرايي آن ازيك لنز الكترواستاتيكي استفاده شده است. باريكه ذرات با استفاده از يك آينه الكترواستاتيكي به عنوان خم كننده (با ولتاژ ±10kV از حركت عمودي به داخل صفحه X-Y هدايت مي شوند.
از آنجا كه به ازاي هر صفحه D دو فاصله (Gap) وجود دارد، بنابر اين از هر بار عبور يونها از بين اين صفحات دوبار شتاب مي گيرند. يونهاي منفي پس از رسيدن به انرژي نهايي بايستي به طريقي الكترون‌هاي خود را از دست بدهند (لخت شوندگي)، در اين سيكلوترون از يك ورقه نازك كربين با ضخامت 40 ميكروگرم بر سانتيمتر مربع براي بركني الكترون هاي مداري يون بهره گرفته شده است. يون منفي در برخورد با اين فويل الكترون هاي مداري خود را از دست داده و به يون مثبت (پروتون) تبديل مي شود.
اين كارشناس پرتودهي مي افزايد: از اين لحظه به بعد يون مثبت تحت تاثير ميدان مغناطيسي حاكم بر فضاي محفظه شتابگر از ماشين خارج شده و از طريق آهن رباي كوچك (Switching Magnet) كه در خروجي ماشين قرار دارد به يكي از خطوط (Lines) مورد نظر هدايت مي شود. تمامي پارامترهاي ماشين سيكلوترون توسط سيستم كنترل كننده منطقي PLC (Programmable Logic Control) كنترل و ديده باني مي شود.
براساس اطلاعات موجود در سال هاي اخير بحث طراحي و توليد شتابگرهاي سيكلوترون از جمله شتابگرهاي سيكلوترون كوچك بيمارستاني، در بسياري از كشورها از جمله ايران مورد توجه قرار گرفته است. از اين رو محققان در صدد طراحي و ساخت اين دستگاه در كشور هستند.
به همين دليل پروژه طراحي و ساخت سيكلوترون 10 مگا الكترون ولت (10 ميليون الكترون ولت) در چند سال گذشته در مراكز دانشگاهي و پژوهشي كشور آغاز شد. كاربرد گسترده سيكلوترون كه يك شتابگر هسته اي است، تشخيص بيماري ها به ويژه سرطان است و طراحي و ساخت آن در كشور مي تواند باعث صرفه جويي ارزي شود.
همانطور كه ذكر شد شتابگرهاي سيكلوترون كاركردهاي فراواني دارند، يكي از كاركردهاي اين دستگاه تشخيص بيماري به ويژه سرطان است. تصويربرداري به روش PET يكي از روش هاي تشخيص است. در اين روش تصوير با دقت و كيفيت بالا و نويز (اختلال) بسيار اندك در اختيار متخصصان بيمارستاني قرار مي گيرد. اين روش تشخيصي، قادر به تهيه و ارائه اطلاعات دايناميك است به طوريكه براي مثال، اگر بيمار در كما باشد تصويربرداري PET به ما نشان مي دهد كه فرد بيمار شاد يا غمگين است و اينكه چه شرايطي دارد.
براي انجام تصويربرداري به روش PET بايد يك نوع راديو دارو به بدن فرد بيمار تزريق شود كه اين راديوداروها توسط دستگاه سيكلوترون توليد مي شود. اين دستگاه به توليد داروي SDG مي پردازد كه بيمار مشكوك به سرطان با مصرف اين دارو، آماده تصويربرداري PET براي تشخيص بيماري مي شود.
از آنجا كه نيمه عمر راديو داروهايي كه توليد مي شود بسيار كوتاه است، دستگاه سيكلوترون حتما بايد در بيمارستان باشد تا بتواند در كنار دستگاه PET قرار گيرد و در زمان نياز، راديو دارو را در همان جا توليد و براي مصرف عرضه كند به همين دليل توليد آن در كشور ضروري است.
طبق برآوردي كه وزارت بهداشت داشته، اعلام شده كه بيمارستان هاي كشور به 70 دستگاه سيكلوترون نياز دارند. البته دو نمونه خارجي اين دستگاه در بيمارستان مسيح دانشوري و بيمارستان رضوي مشهد نصب و راه اندازي شده است. همچنين دستگاه ديگري از خارج كشور براي بيمارستان شريعتي خريداري شده كه از همان ابتدا در گمرك آسيب ديد و همچنان بلااستفاده مانده است.
منبع: پايگاه اينترنتي اميد هسته اي ايرانيان
اول**1577