مروری بر پرونده زلكان از آغاز تا شورای امنیت

بغداد-ایرنا- بحران در روابط بغداد- آنكارا از روز چهارم سپتامبر جاری حدود دوهفته پیش با ورود بیش از هزار نظامی تركیه ای به خاك عراق كه تعداد آنان را تاهزار و 200 نفر در پایگاهی در شمال عراق افزایش داد، كلید زده شد و كار با حملات لفظی رهبران دو كشور سرانجام به شكایت عراقی ها در شورای امنیت سازمان ملل متحد منتهی شد.

به گزارش ایرنا، دولت عراق از ابتدای ورود نظامیان تركیه به داخل عراق كه با تعداد زیادی جنگ افزار سنگین همراه بود، اقدام های دیپلماتیكی را درمقابله با آن در دستور كار قرار داد كه از جمله در بیانیه های رسمی این اقدام نظامی تركیه را تجاوز تلقی كرد و به مثابه نقض حاكمیت و وحدت ارضی عراق دانست.
عراقی ها در روزهای اول رسما از دولت تركیه درخواست كردند نظامیانش را از خاك عراق خارج كند و در ادامه اقدامات خود سفیر تركیه را به وزارت خارجه و سپس پارلمان فراخواندند.
دولت عراق پس از پاسخ های منفی آنكارا به درخواست هایش، از اتحادیه عرب درخواست تشكیل یك اجلاس اضطراری و فوری كرد و به آنكارا هشدار داد كه جهت تجاوز نظامی اش به عراق، به شورای امنیت سازمان ملل شكایت خواهد كرد.
حیدرالعبادی همان ابتدا یك مهلت 48 ساعته به دولت تركیه داد كه آن را رجب طیب اردوغان رسما رد كرد و گفت: درباره عقب نشینی نیروهای تركیه ای از خاك عراق هیچ مذاكره ای نخواهد كرد و سرانجام دولت عراق مجبور شد روز جمعه 11 ماه میلادی جاری به شورای امنیت سازمان ملل رسما شكایت كند.
در این میان عراقی ها نیز خشمگین از این اقدام تركیه كه به اعتقاد آنان نه تنها حاكمیت كه غرور آنان را هدف گرفته، بطور روزانه در مقابل سفارت تركیه در بغداد تجمع كردند و روز شنبه هفته گذشته یك راهپیمایی و تجمع چند صد هزار نفری در مركز بغداد براه انداختند.
در آخرین برآوردها از حضور نظامی تركیه، چند نظر كلی وجود دارد كه براساس آن دولت عراق تعداد نظامیان تركیه ای در این كشور را 1200نظامی و منابع تركیه ای تعداد این نیروها را حدود 600 تا 700 نفر اعلام كرده اند.
در حال حاضر ارتش تركیه 20 دستگاه تانك ، 12 دستگاه نفربر سنگین زرهی ، 3 خودرو جنگی ، 4 دستگاه حمل تجهیزات و ماشین آلات سنگین نظامی، 4 دستگاه خودرو سنگین ترابری از جمله تانكر آب و سوخت و نیز یك آمبولانس در اردوگاه 20 كیلومتر مربعی زلكان در منطقه بعشیقه استان نینوا مستقر كرده است.
این درحالی است كه در 2014 تنها 100 مربی آموزش نظامی و 100 نظامی تركیه ای به عنوان محافظ در زلكان مستقر بود و تعداد تانك های مستقر در اردوگاه 15 دستگاه، خودرو 13 دستگاه و نقر بر زرهی 8 دستگاه بوده است.
اردوگاه زلكان در 42 كیلومتری شرق موصل مركز استان نینوا واقع است كه اكنون در كنترل گروه تروریستی داعش قرار دارد و نظامیان ترك می گویند، 5 هزار داوطلب جنگ علیه داعش را در این اردوگاه آموزش می دهند.
این اردوگاه در سال 2014 توسط استاندار معزول اثیل نجیفی كه متهم در پرونده سقوط موصل است، ایجاد شده است كه شورای استان نینوا به دلیل پرونده های مختلف از جمله فساد مالی ، این اردوگاه را غیر قانونی اعلام كرده است.
درباره اصل و اساس بحران میان بغداد و آنكارا به دلایل ضد و نقیضی ، پیرامون حضور نظامی تركیه اشاره می شود ، بطوری كه دولت تركیه به وجود قراردادهایی میان دولتین اشاره می كند و حضور نظامی خود را در منطقه مستند به این قراردادها می داند.
براین اساس، اولین بار نیروهای نظامی تركیه براساس قراردادی میان صدام حسین دیكتاتور بغداد و رئیس رژیم سابق این كشور با مرحوم تورگوت اوزال در سال 1984 میلادی قرن گذشته، وارد اراضی عراق شدند كه هدف آن سركوب نیروهای شورشی كرد تركیه در خاك عراق بوده است.
منابع تركیه ای همچنین ادعا دارند كه نیروهایشان براساس قراردادهای دیگری از جمله در 2007 میان نوری المالكی و رجب طیب اردوغان نخست وزیران وقت دو كشور در شمال عراق حضور دارند و وزرای كشور عراق و تركیه آن را در همین سال تمدید كردند.
این درحالی است كه در طول بحران 15 روزه ،سعد الحدیثی سخنگوی دولت عراق رسما این ادعاها را رد كرده و گفته كه در جست و جو در اسناد موجود در بایگانی های دولت عراق هیچ سندی كه به تركیه مجوز حضور نظامی در خاك عراق داده باشد، دست نیافته اند.
البته برخی منابع نیز می گویند، حضور نظامی تركیه در شمال عراق كه شعاع 25 كیلومتری را در بر می گیرد، از زمان رژیم بعثی صدام حسین، وجود داشته است كه هدف آن مقابله با گروه كردی پ ك ك بوده است و گویا یك توافق شفاهی بوده است.
در طول سه دهه گذشته نیز نیروهای تركیه بارها وارد خاك عراق شدند، بدون اینكه دولت های عراق واكنش تند از خود بروز دهند و نظامیان تركیه پس از مدتی خاك این كشور را ترك كردند و هیچ گاه سابقه نداشت كه آنان نیروهای خود را در یك پایگاه نظامی مستقر كنند.
اما این بار به اعتقاد ناظران و تحلیلگران عراقی، دولت تركیه بدون هماهنگی و اطلاع دولت مركزی عراق دست به انتقال نیرو و استقرار آنان در شمال عراق زده است و بهانه آنان آموزش به نیروهای داوطلبی است كه قرار است در جنگ علیه داعش در موصل شركت كنند.
بحران نظامیان تركیه ای، همچنان حل نشده و دولت عراق سرگرم رایزنی هایش از سوی مجامع بین المللی از جمله شورای امنیت است و شورای امنیت سازمان ملل روز جمعه در كنار پرونده هایی مانند سوریه، به شكایت عراق نیز رسیدگی كرد.
دوكشور در جریان نشست شورای امنیت باردیگر علیه یكدیگر موضع گیری كردند؛ بطوری كه نماینده تركیه در سازمان ملل، عراقی ها را بخاطر شكایت از تركیه متهم به تضعیف تلاش های بین المللی در جنگ علیه داعش كرد و ابراهیم الجعفری وزیر خارجه عراق، از شورای امنیت خواست در قبال مسئولیت قانونی اش عمل كرده و ضمن محكوم كردن دولت تركیه بخاطر تجاوز نظامی به خاك عراق، قطعنامه ای صادر كند كه در آن بر خروج فوری و بی قید وشرط ارتش تركیه از شمال عراق تاكید شده باشد.
آمریكایی ها از طریق جوبایدن معاون رئیس جمهوری آمریكا به العبادی نخست وزیر عراق قول داده بودند كه از عراق در جریان رسیدگی به پرونده شكایت از تركیه حمایت كنند. اوباما نیز روز جمعه در تماس تلفنی با اردوغان از وی خواست سربازان تركیه ای را از خاك عراق خارج كند.
خاورم*1*1770**1010