پذیرش علوم جدید و میل به اندیشه دینی، رسالت حوزه و دانشگاه است

تهران- ایرنا- معاون فرهنگی و اجتماعی دانشگاه تهران با توجه به حضور بخش عمده ای از فرهیختگان و نخبگان كشور در دانشگاه ها گفت: لازم است این گروه با جهت گیری صحیح، به عرصه مسائل دینی ورود جدی پیدا كنند؛ به طوری كه دانشگاه احساس نكند وظیفه ای در قبال پژوهش های دینی ندارد؛ همانطور كه حوزه نباید فكر كند وظیفه ای در زمینه علوم جدید ندارد.

مجید سرسنگی روز جمعه در گفت و گو با خبرنگار فرهنگی ایرنا به مناسبت 27 آذر روز وحدت حوزه و دانشگاه درباره نقش و جایگاه دانشگاه در ارتقاء پژوهش های دینی افزود: دانشگاه در سراسر دنیا مرجع فعالیت های پژوهشی است؛ در واقع تولید دانش در دانشگاه شكل می گیرد؛ اما این دانش علوم مختلفی را شامل می شود كه یكی از آنها علوم دینی است.
وی با تاكید بر ضرورت بازنگری در نگاه دانشگاه ها به علوم انسانی، گفت: تأكیدات مقام معظم رهبری در زمینه اهمیت علوم انسانی روشن است؛ در حدی كه پیرو آن شورای تحول علوم انسانی به وجود آمد و بشدت روی این موضوع كار می شود؛ بنابراین در اینكه دانشگاه ها در توجه به علوم انسانی و پژوهش های دینی نقش بسزایی دارند، تردیدی نیست؛ منتهی تا به امروز كمتر از این ظرفیت استفاده شده است.

** انتظارات بیشتری از دانشگاه می رود
معاون فرهنگی و اجتماعی دانشگاه تهران با بیان این واقعیت كه دانشگاه ها گام های قابل توجهی در زمینه پژوهش های دینی، علوم انسانی و برگزاری كرسی های نظریه پردازی برداشته اند، تأكید كرد: دانشگاه های ما در ایران این ظرفیت را دارند كه رویكرد خود را به پژوهش های دینی مضاعف كنند.
وی خاطر نشان كرد: البته كارهای مثبتی هم در این راستا انجام شده است؛ برخی افراد نسبت به دانشگاه ها قضاوت غیر منصفانه می كنند؛ در حالی كه آنها نسبت به نهادهای دیگری كه اتفاقاً وظیفه مستقیم دارند، اقدامات ارزنده ای كرده اند؛ منتهی از نهاد دانشگاه انتظارات بیشتری می رود و در این زمینه كم كاری شده است.
سرسنگی در پاسخ به اینكه آسیب شناسی و ریشه یابی این كم كاری، به كجا باز می گردد، به ایرنا گفت: نهاد دانشگاه در اصل غربی بوده و سپس وارد كشور ما شده است؛ در نتیجه از همان ابتدا كسانی كه دانشگاه را به ایران وارد كردند، آنچنان تمایل نداشتند كه دانشگاه به پژوهش های دینی و مسائل علوم انسانی به معنای ایرانی - اسلامی آن ورود پیدا كند.
معاون فرهنگی و اجتماعی دانشگاه تهران تصریح كرد: بنابراین مشكل نخست به ساختار باز می گردد؛ چرا كه ما نمی توانیم ساختار و محتوا را از یكدیگر جدا كنیم و برای دستیابی به محتوای مطلوب، آن محتوا باید با ساختار خود متناسب باشد؛ اگر به مراكز آموزشی دوران گذشته خود توجه كنیم، می بینیم كه فضای این مراكز با پژوهش ها و رویكردهای دینی ما متناسب بوده است.
وی به تشریح فضای آموزشی گذشته در ایران پرداخت و گفت: با نگاهی به فضاهای آموزشی ایرانی-اسلامی پیش از دوران مدرنیته متوجه می شویم كه در آن دوران تأكید بر اخلاق، فضای روحانی و معنوی، و تعالی بوده است. بزرگانی چون ابوعلی سینا و خوارزمی در عین حال كه معلمان دانش بودند، اخلاق و معرفت شناسی را هم آموزش می دادند.
سرسنگی تصریح كرد: به بیان دیگر دانشمند به كسی گفته نمی شود كه تنها علم دارد؛ بلكه كسی است كه از نظر روحی و معرفتی هم در مدارج بالا قرار دارد.
وی افزود: زمانی كه ایران به دوره مدرن وارد شد تا اندازه ای ارزش های سنتی خود را از دست داد؛ چرا كه آنها را نه تنها ارزش نمی دانست، بلكه خرافات و نشانه عقب ماندگی تلقی می كرد؛ دریغ از اینكه برخی از آن ها حاصل قرن ها تلاش مدوام دانشمندان و فرهیختگان ایرانی-اسلامی بوده است.

** اروپا در جهل مطلق بود و ایران، در اوج شكوفایی/ دانشگاه با طبع تمدن ایرانی-اسلامی همگن نشد
معاون فرهنگی و اجتماعی دانشگاه تهران در ادامه به این نكته اشاره كرد ، زمانی كه اروپا در جهل مطلق به سر می برد و دوران انگیزاسیون و قرون وسطی را طی می كرد، دانشمندان ایرانی و اسلامی در اوج شكوفایی بودند و كتاب هایشان ترجمه شده و مورد استفاده قرار می گرفت.
وی در ادامه گفت: باید اعتراف كرد ما نتوانستیم از آن سابقه چشمگیری كه در عرصه علم و فضاهای آموزشی داشتیم ، استفاده كنیم؛ زمانی كه دانشگاه وارد ایران شد، باید با طبع تمدن ایرانی-اسلامی همگن می شد كه متأسفانه نشد.
سرسنگی با بیان اینكه ما همچون غرب، علم و اخلاق را از یكدیگر جدا كردیم، افزود: علم و فرهنگ دینی، علم و معرفت، دانش و تعالی بشر از یكدیگر جدا نیستند و همچون دو بال برای رسیدن به كمال هستند. در تمدن ایرانی-اسلامی كسانی كه به حجره ها، حوزه ها و مراكز علمی می رفتند، علم و اخلاق را در كنار هم فرا می گرفتند.
وی تصریح كرد: در اینجا قصد ندارم كه بگویم در دانشگاه های ما این اتفاق نمی افتد؛ ولی بسیار كم است؛ ما در دانشگاه های خود نیز می توانیم اساتیدی را پیدا كنیم كه هم از دانش برخوردارند، و هم از نظر معرفتی و اخلاقی در درجه قابل قبولی هستند؛ اما نسبت به دوران گذشته تعداد آنان رضایت بخش نیست.

** دانشگاه جای علم مطلق نیست/ دانشجویان خود را تك بعدی پرورش می دهیم
معاون فرهنگی و اجتماعی دانشگاه تهران نقش تشویق و ترغیب در راستای دستیابی به این هدف را مهم ارزیابی كرد و گفت: دانشگاه جای علم مطلق نیست؛ دانشجویی كه سر كلاس اساتید می نشیند، علاوه بر متخصص شدن در رشته خود، باید به لحاظ روحی و معرفتی هم مورد توجه قرار گیرد؛ چنین فردی پس از فارغ التحصیل شدن در جامعه تأثیرگذار است.
وی افزود: هم اكنون ما دانشجویان خود را تك بعدی پرورش می دهیم و تنها به جنبه های علمی آنان توجه می كنیم؛ در صورتی كه در گذشته معلمان با شاگردان خود، ارتباط روحی و عاطفی برقرار می كردند و تلاش در تربیت جنبه های معنوی آنان نیز داشتند.
سرسنگی با تأكید بر اینكه این دست توجهات در سیستم آموزشی ما كمرنگ شده است ، بیان كرد: در واقع ما در یك ساختار آموزشی غربی می خواهیم یك محتوای شرقی و ایرانی-اسلامی را مورد تجربه قرار دهیم كه با یكدیگر سازگار نیستند.
وی اختصاص دادن تنها دو واحد از واحدهای درسی دانشگاه ها را به معارف اسلامی یا اخلاق، اقدامی اشتباه برشمرد و اعلام كرد: اساتید ما در تمام دروس باید از روحیه تدریس معرفتی برخوردار باشند؛ اگر این روحیه در دانشگاه ها ایجاد شود به همان چیزی تبدیل می شود كه از آن به عنوان دانشگاه اسلامی یاد می كنیم.

** دانشگاه اسلامی تمام ابعاد شخصیتی دانشجو را پرورش می دهد
سرسنگی معتقد است كه دانشگاه اسلامی به دانشگاهی گفته می شود كه در آن تمام ابعاد شخصیتی دانشجو اعم از علمی، معرفتی، اخلاقی، روحی و روانی پرورش پیدا كند؛ و نه تنها یك انسان علمی، بلكه فرهنگی را به جامعه تحویل دهد.
وی همچنین گفت: فارغ التحصیل چنین دانشگاهی زمانی كه به درون جامعه وارد شود، فردی كارآمد است و می تواند جامعه اسلامی را مدیریت كند؛ در غیر اینصورت افراد تك ساحتی و تك بعدی پرورش می یابند؛ همان چیزی كه در غرب هم اتفاق افتاده است.
27 آذر در تقویم ایران اسلامی، به مناسبت سالروز شهادت شهید محمد مفتح و به پاس خدمات ارزنده وی در زمینه وحدت دانشگاهیان و حوزویان، روز «وحدت حوزه و دانشگاه» نام گرفت.
شهید مفتح پس از پیروزی انقلاب اسلامی ایران در 22 بهمن 1357 هجری خورشیدی با انجام دادن فعالیت های علمی و فرهنگی در شورای انقلاب و تلاش در راه دستیابی به وحدت حوزه و دانشگاه، خدمات بسیار ارزنده ای را ارائه كرد.
اما منافقان برای ضربه زدن به نظام نوپای اسلامی همواره می كوشیدند تا شخصیت های برجسته نظام را از میان بردارند، به همین منظور گروهگ فرقان در 27 آذر 1358 هجری خورشیدی این مبارز آزادیخواه را در هنگام ورود به دانشكده الهیات دانشگاه تهران؛ هدف گلوله خویش قرار دادند و به شهادت رساندند.
این عالم دینی از خود اثرهایی ارزشمند و ماندگاری همچون «حاشیه بر اسفار ملاصدرا، روش اندیشه، حكمت الهی و نهج البلاغه، آیات اصول اعتقادی قرآن، نقش دانشمندان در پیشرفت علوم اسلامی» و ... را به یادگار گذاشت.
فراهنگ**9362**1436