۱۶ آذر ۱۳۹۴،‏ ۹:۱۳
کد خبر: 81868224
۰ نفر
تيغ دو لبه تلفيق بورس‌ها

تهران- ايرنا- روزنامه دنياي اقتصاد در صفحه بورس نوشت: تلفيق بازارهاي اوراق بهادار يكي از مهم‌ترين تغييرات در بازار مالي جهاني و به‌عنوان سندي از جهاني‌سازي بورس‌ها است و مي‌تواند مزاياي زيادي براي بورس‌ها به همراه داشته باشد.

اين گزارش كه در شماره دوشنبه 16 آذر 1394 خورشيدي به قلم زهرا رحيمي انتشار يافته است، مي افزايد: از جمله اينكه ادغام بازار‌ها مي‌تواند منجر به كاهش هزينه و صرفه‌جويي نسبت به مقياس عملياتي و معاملاتي شود و با افزايش عمق بازار زمينه جذب بيشتر سرمايه‌گذاران خارجي را فراهم كند؛ ضمن اينكه به دليل وجود داشتن انواع سهام و ابزارهاي مالي،ريسك معامله‌گران را كاهش دهد.
البته اين موضوع همواره با معايبي نيز همراه بوده است، معايبي همچون افزايش هزينه‌هاي يكسان‌سازي پلت فرم‌ها و همچنين پيچيدگي بحث نظارت بر بورس‌ها. در بازار سرمايه كشور ما موضوع ادغام بورس‌ها در ماه‌هاي اخير از سوي برخي كارشناسان در راستاي افزايش عمق بازار سهام و افزايش جذابيت آن براي سرمايه‌گذاران خارجي و همچنين حذف دوباره‌كاري‌ها مطرح شده است. اين در حالي است كه موضوع تلفيق بورس‌ها در داخل كشور مخالفاني نيز به همراه داشته است.
اين دسته از كارشناسان موضوع ادغام را تنها يك الگو‌برداري از بازارهاي سرمايه كشورهاي خارجي دانسته و معتقدند صرف الگو‌برداري از تجربه خارجي‌ها بدون در نظر گرفتن شرايط كنوني بازار سهام كشور نمي‌تواند كارساز باشد. ضمن اينكه بازارها در‌صورت عملكرد مجزا از همديگر كارآيي بيشتري نيز دارند. در اين گزارش يك پژوهش كه توسط فرابورس ايران با موضوع ادغام بورس‌ها صورت گرفته، بررسي شده و در ادامه نيز به بررسي اين موضوع از منظر دو كارشناس ارشد بازار سهام پرداخته شده است.
**صرفه‌جويي نسبت به مقياس
در پژوهش مذكور كه طي آن تجربه 38 كشور توسعه يافته و در حال توسعه در زمينه ادغام بورس‌ها بررسي شده، مزاياي متعددي براي ادغام بورس‌ها عنوان شده است. مهم‌ترين‌ مزيت ادغام بورس‌ها در پژوهش مذكور صرفه‌جويي نسبت به مقياس عملياتي و صرفه‌جويي نسبت به مقياس معاملاتي برشمرده شده است كه به اين شرح است: با ادغام بورس‌ها، عمليات مربوط به معاملات، نظارت و پشتيباني در بازارها با هم تجميع مي‌شود. در نتيجه، هزينه‌هاي نرم‌افزاري، سخت‌افزاري و استهلاك تجهيزات مرتبط با عمليات و معاملات كاهش مي‌يابد و به نوعي صرفه‌جويي نسبت به مقياس حاصل مي‌شود. ضمن اينكه با ادغام بورس‌ها و استفاده از پلت‌فرم مشترك معاملاتي، حجم سرمايه‌گذاري‌ روي سيستم‌هاي معاملاتي كاهش مي‌يابد. از‌آنجا‌كه بورس‌ها هزينه‌هاي قابل توجهي را براي توسعه، به‌روز‌رساني و عمليات جاري سيستم معاملاتي مي‌پردازند، با ادغام، اين نوع هزينه‌ها به‌طور قابل توجهي كاهش مي‌يابد.
به علاوه، با يكپارچه‌سازي بورس‌ها، امكان تصميم‌گيري براي خريد يا به‌كارگيري نرم‌افزارها و سخت‌افزارهاي بازار اوراق بهادار با بوروكراسي كمتر و سرعت عمل بيشتري فراهم مي‌شود. همچنين با كاهش هزينه‌‌هاي يادشده، احتمال كاهش كارمزدهاي مرتبط با معاملات سرمايه‌گذاران، كارمزدهاي حق درج، حق پذيرش و عضويت سالانه ناشران و هزينه‌هاي دسترسي به سيستم معاملاتي، عضويت در بورس‌ها، پاسخگويي به الزامات نظارتي و معاملاتي كارگزاران وجود دارد. ضمن اينكه يكپارچگي بورس‌ها دسترسي سرمايه‌گذاران به ابزارهاي مالي و تنوع‌سازي كم‌هزينه‌ پرتفوي سرمايه‌گذاري را تسهيل و بر منافع نهايي سرمايه‌گذار تاثير مثبت دارد.
**افزايش عمق بازار
از‌آنجاكه يكي از معيارهاي تصميم‌گيري سرمايه‌گذاران و به‌طور خاص سرمايه‌گذاران خارجي براي سرمايه‌گذاري بلندمدت و مطمئن، عمق بازار اوراق بهادار است، در بخش‌هاي ديگري از اين پژوهش افزايش عمق بازار سرمايه يكي ديگر از مزيت‌هاي ادغام بورس‌ها ذكر شده است. بر‌اساس پژوهش مذكور با ادغام بورس‌ها، ارزش بازار و تعداد اوراق بهادار قابل معامله و در‌نتيجه عمق بازار افزايش مي‌يابد و اين موضوع موجب بهبود رتبه‌ جهاني بورس كه اثر مستقيمي بر جذب سرمايه‌گذاران خارجي خواهد داشت، مي‌شود. تجميع بازارها در يكديگر علاوه بر بهبود رتبه‌ جهاني منجر به سهولت آشنايي سرمايه‌گذاران خارجي و داخلي با بازار خواهد شد. در ضمن افزايش تعداد سرمايه‌گذاران و ورود منابع مالي از داخل و خارج به افزايش نقدشوندگي بازار و در نتيجه افزايش شفافيت و كارآيي بازار كمك خواهد كرد.
**كاهش ريسك معامله‌گران
يكپارچه‌سازي بورس‌ها منافع بااهميت ديگري را نيز براي سرمايه‌گذاران فراهم مي‌كند، به‌طوري‌كه سرمايه‌گذاران پس از ادغام بورس‌ها، فرصت انجام معامله‌ ابزارهاي مختلف مالي در يك بازار متمركز (متشكل از بازارهاي با منطقه جغرافيايي مختلف) را با دسترسي آسان‌تر و هزينه‌هاي معاملاتي پايين‌تر به دست مي‌آورند و با داشتن انتخاب‌هاي گسترده‌‌تر از ابزارهاي مالي، مي‌توانند ريسك معاملات خود را كاهش دهند.
**تجميع اعتبار سرمايه‌گذاران در يك حساب
همچنين با ادغام بورس‌هايي كه معاملات سهام و مشتقات را با هم براي سرمايه‌گذاران فراهم كرده‌اند، امكان تجميع حساب عملياتي مشتريان براي تسويه و پاياپاي قراردادهاي آتي و اختيار معامله فراهم مي‌شود. در نتيجه، اعتبار تخصيص داده‌شده به مشتري در يك حساب متمركز مي‌شود و مشتري مي‌تواند موقعيت‌هاي بيشتري را اتخاذ كند. نمونه‌ اين موضوع، ادغام بورس كالاي شيكاگو و بورس اختيار معامله و آتي شيكاگو است. تجميع اعتبارها در يك حساب موجب كاهش مجموع وجه تضمين اوليه سرمايه‌گذاران و افزايش حجم معاملات در بازار ابزارهاي مشتقه شده است.
**معايب ادغام بورس‌ها
معايبي كه عمدتا در متون مربوط به ادغام و يكپارچه‌سازي بورس‌ها مورد اشاره قرار مي‌گيرد به يكسان‌سازي پلت‌فرم‌هاي معاملاتي ميان بورس‌هايي با ابزارهاي معاملاتي متفاوت متمركز است. به بيان ديگر هزينه‌هاي يكسان‌سازي پلت‌فرم‌هاي معاملاتي ميان بورس‌هاي سهام و ابزار مشتقه و پيچيدگي‌هاي مربوط به آن از جمله مشكلات ادغام بورس‌ها برشمرده مي‌شود. اين امر به ويژه در مواردي كه اعضاي معامله‌گر يك بورس تمايلي به حضور در معاملات بورس ديگر ندارند، نمود بيشتري مي‌يابد. همچنين در مواردي كه ادغام ميان بورس‌هاي فراملي انجام شود، وجود مقام ناظر و مقررات نظارتي متفاوت مي‌تواند پيچيدگي مربوط به ادغام را افزايش دهد.
**كاهش موازي‌كاري‌ها با ادغام
در اين زمينه بهروز خدارحمي، دبير كل كانون نهادهاي مالي با درست دانستن ادغام بورس و فرابورس اظهار كرد: در شرايط كنوني كه بورس اوراق بهادار تهران و فرابورس ايران هر دو فعاليت يكساني دارند، ادغام اين دو بازار كار درستي است؛ چرا‌كه تفكيك اين دو بازار موجب افزايش هزينه‌ها و دوباره كاري شده است؛ بنابراين اينكه اين دو بازار در حال حاضر با هم ادغام شوند، اقدامي منطقي است از طرف ديگر با اوج گرفتن زمزمه‌هاي ورود خارجي‌ها به بورس اوراق بهادار‌ كشور، ادغام اين دو بازار براي افزايش حجم معاملات و عمق بازار براي جلب توجه اين سرمايه‌گذاران امري ضروري به شمار مي‌رود. خدارحمي افزود: تنها در صورتي عملكرد منفك اين دو بازار توجيه منطقي دارد كه كاركردهاي متفاوتي براي فرابورس در نظر گرفته شود.
خدارحمي ادامه داد: بيشتر موارد مثل نرم‌افزار معاملاتي و بسياري از قوانين و مقررات و دستورالعمل‌ها دربورس اوراق بهادر و فرابورس داراي نقاط مشترك هستند و ادغام بورس‌ها علاوه بر كاهش هزينه‌ها و ايجاد هم‌افزايي مي‌تواند منجر به حذف موازي‌كاري‌ها و همچنين كاهش بوروكراسي در بازار سرمايه شود. ضمن اينكه افزايش عمق بازار سهام مي‌تواند زمينه‌هاي جذب بيشتر سرمايه‌گذاران خارجي را فراهم كند. خدارحمي افزود: برخي معتقدند كه فرابورس ايران در زمينه ابزارهاي نوين مالي موفق عمل كرده است و به اين دليل ادغام اين دو بازار به صلاح نيست. اين درحالي است كه بورس اوراق بهادار تهران نيز مي‌تواند در اين زمينه به همين اندازه موفق باشد. به هرترتيب انتظار مي‌رود بورس‌ها گام‌هايشان را براي بزرگ‌تر شدن و يكپارچه ساختن و افزايش تاثيرگذاري در بازارهاي داخلي و خارجي بردارند.
**عملكرد بهتر با واحدهاي مجزا
در مقابل، محمود رضا خواجه نصير، مدير عامل تامين سرمايه آرمان ادغام اين دو بازار را اقدام نادرستي برشمرد و گفت: در زمان تاسيس فرا بورس ايران، بر اين اساس كه يك تيم با صرف انرژي بيشتر روي تاسيس اين بازار تمركز كند، يك گزارش توجيهي تهيه شد و بر‌اساس آن قرار شد فرابورس ايران در زمينه ورود شركت‌هاي كوچك‌تر فعاليت كند كه در عمل اقدامات بسيار مهم‌تري در اين بازار اتفاق افتاد؛ از‌جمله اينكه فرابورس در حوزه‌هايي كه بورس اوراق بهادار تهران فعاليت كمتري داشت، فعاليت كرد و با طراحي ابزار و اوراق نوين تحول عظيمي در بازار سرمايه ايران به وجود آورد و در گاه ورودي بسياري از اين شركت‌ها شد.
اين كارشناس ارشد بازار سهام گفت: در حقيقت فرابورس ايران با توسعه و طراحي بازار‌هاي جديد عملكرد بسيار مناسبي در اين مورد داشته است. به همين دليل فعاليت منفك اين دو بازار، به خودي خود مشكل خاصي ندارد و بورس و فرابورس بايد در امتداد هم فعاليت كنند تا كل بازار سهام را پوشش دهند؛ بنابراين به اعتقاد بنده موضوع ادغام اين دو بازار در شرايط فعلي و بادر نظر گرفتن عملكرد مناسب فرابورس ايران موضوعيت زيادي ندارد و بنابراين بحث‌هاي پيرامون اين مساله نيز تنها قصد الگوبرداري از تجارب بين‌المللي را دارند؛ بدون اينكه به شرايط فعلي بازار توجه خاصي داشته باشند.
*منبع: روزنامه دنياي اقتصاد
**گروه اطلاع رساني**9165**9131