۸ آذر ۱۳۹۴،‏ ۱۶:۳۶
کد خبر: 81858966
۰ نفر
همكاري ايران وروسيه؛ هم استراتژي، هم تاكتيك

تهران - ايرنا - حسين ملائك سفير سابق ايران در چين و تحليلگر مسائل سياست خارجي در يادداشتي براي ديپلماسي ايراني به ارزش سياسي فوق‌العاده ديدار ولاديمير پوتين رئيس‌جمهوري روسيه با مقام معظم رهبري پرداخته است.

در اين يادداشت آمده است: سفر رئيس جمهوري روسيه به ايران از آن جهت كه با سيستم امنيتي مستقل و شخصي خود جناب آقاي پوتين و بدون توقف در فرودگاه و بدون حضور مقام همتراز خود به ديدار عاليترين مقام سياسي ايران رفت و يك نسخه كپي از قرآن (مربوط به آخرين خليفه بني اميه كه توسط عباس ميرزا در جنگ هاي قاجار و روس را كه به پاس رشادت هاي والي گنجه به وي هديه كرده بود و بعدا در موزه آرميتاژ سن پترزبورگ نگهداري مي شد) را به مشاراليه تقديم نمود، اهميت چنداني ندارد. در اين فرايند هيچ نقطه ابهامي از آن جهت كه ريز و مراحل برنامه قبلا با مقامات تشريفات رياست جمهوري هماهنگ شده بود وجود نداشته و رفتار غير عرف ديپلماتيكي كه تعبير خروج از نرم هاي موجود براي يك كشور مستقل مثل ايران است مشاهده نمي شود. تنها نكته خاكستري در اين مسير تاخير ورود آقاي پوتين براي شركت در اجلاس سران گازي و انتظار مدعوين براي بيش از يك ساعت است كه در ملاقات هاي اينچنيني كم سابقه نيست.
سفر آقاي پوتين به ايران دومين سفر ايشان طي ٨ سال گذشته و به قولي سومين سفر عالي ترين مقام روسي به ايران در طول تاريخ دو كشور است كه با سفر استالين در خلال جنگ جهاني دوم آغاز شد. چند موضوع اما به اين سفر ارزش فوق العاده اگر نگوييم استراتژيك داده است كه در تاريخ بعد از انقلاب كمتر ديده شده است.
اول شكل و محتواي ملاقات:
رهبري ايران بيش از ده سال است كه روساي جمهور و نخست وزيران كشورهاي خارجي را ملاقات مي نمايند. اما اكثر اين ملاقات ها در چهارچوب روابط رسمي بوده است. تنها دو ملاقات يكي ملاقات آقاي اردوغان و خانواده ايشان در دو سال پيش در مشهد و ديگري ملاقات اخير پوتين از اهميت ويژه اي برخوردار است. طولاني شدن ملاقات از يك ساعت به دو ساعت مفهومي جز باز شدن بحث جدي بين دو رهبر ندارد. بحث جدي بين دو كشور نيز موضوعي جز همكاري متقابل ايران و روسيه در جبهه سوريه نمي تواند باشد. اينكه دو كشور در عاليترين سطح جزيياتي را در مورد يك موضوع و جوانب اصلي كار را با هم و رودررو و بدون واسطه مورد مذاكره و بحث و احيانا تفاهم قرار دهند ارزش سياسي فوق العاده اي دارد.
به نظر مي رسد در تحليل فضاي حاكم بر مذاكره دو طرف بيشتر همكاري در يك جهان دو قطبي است ( البته ايران به وضوح اما روسيه با تامل). در اين جهان يك قطب قطعي و شرور آن آمريكاست كه نقشه اي بلند مدت براي منطقه دارد و جهت گيري ضد روسي و ايراني آن واجد توجه زياد و محلي براي تنظيم استراتژي مشترك مي باشد. تمجيد از روسيه و ابتكارات آقاي پوتين در يك سال و نيم اخير حاكي از حمايت ضمني ايران از مواضع و تحركات روسيه در بحران اوكراين و نيز و تاييدي جدي و راهبردي بر حضور روسيه در سوريه و نيز گشودن فصل مشتركي براي همكاري دو كشور در اين مسير است. اين امتياز بزرگي است كه دولت روسيه بايد قدر آن را بداند.
اين ملاقات روابط شخصي و دوستي دو رهبر را افزايش خواهد داد كه مي تواند منشا سياستگذاري هاي مهمي در آينده باشد. اينگونه روابط شخصي تاكنون با معدود كشورهاي دوست ايران برقرار بوده است كه البته واجد همكاري استراتژيك نبوده اند.
دوم رد و بدل تعهدات:
دو كشور تعهدات مشخصي را در اين جلسه رد و بدل كردند كه ارزش استراتژيك دارد. طرف ايراني تاييد كرد كه در مورد سوريه به هيج وجه با رقبا و يا به اصطلاح آمريكا مذاكره اي نخواهد كرد و البته براي اين اقدام خود دلايل تاريخي و سياسي نيز دارد. طرف روسي نيز با متحد و مطمئن خواندن ايران به عنوان يك همكار در منطقه و جهان تعهد داد كه پشت پرده اقدامي عليه منافع ايران انجام ندهد و در صورت بروز اختلاف آن را رودررو حل و فصل نمايد. بنابراين مي توان اينگونه استنباط كرد كه از نظر ايران و روسيه حفظ ساختار فعلي نظام سوريه و حمايت از راه حل سياسي مورد قبول مردم سوريه بعد از آتش بس و آرامش مي تواند هماهنگي دو كشور را با قوت بيشتري ادامه دهد.
تاكيد بر بلند مدت بودن از فهم روابط و اجرايي بودن تصميماتي كه در سطوح رهبري دو كشور اتخاذ مي گردد و نيز توسعه روابط در عرصه فناوري، هوا فضا و تكنولوژي هاي پيشرفته از جمله تعهداتي است كه از اين ملاقات مي توان برداشت نمود.
سوم: ورود به اخلاق سياسي:
همواره در افواه عموم ايرانيان سياست هاي روسيه با خود محوري عليه منافع ايران در مقاطع تاريخ گذشته همراه بوده است. از جنگ هاي ايران و روس كه بگذريم نقش آفريني منفي شوروي در كشاكش هاي دوره دولت مرحوم مصدق با موضوع عدم عودت طلاهاي مربوط به ايران كه مورد نياز دولت مصدق بود در سال ١٣٣٢ و يا توافق ' گور – چرنومردين ' كه تمام تلاش هاي جناب آقاي هاشمي رفسنجاني براي گسترش همكاري با روسيه را تقريبا به بن بست كشاند در دهه گذشته همگي از يك اخلاق سياسي غيرمحكم دلالت دارد اما به نظر مي رسد كه اين مسير شايد مورد تجديد نظر جدي توسط طرف روس قرار گرفته باشد.
اما دو رهبر در اين ملاقات پايبندي خود را به اخلاق سياسي مورد نظر خود كه تامين كننده آرامش رواني طرف مقابل است، بيان كردند. تاكيد آقاي پوتين كه ما برخلاف برخي ها به شركايمان از پشت خنجر نمي زنيم وجوهي از اين اخلاق سياسي را به نمايش مي گذارد.
به هرترتيب افزايش فهم استراتژيك بين ايران و روسيه و همكاري تعريف شده بين دو كشور مي تواند براي ايران ارزش افزوده اي قابل تامل بوجود آورد كه بايد از آن هم از زاويه استراتژي و هم تاكتيك حراست كرد.
منبع: پايگاه اينترنتي ديپلماسي ايراني
اول**1577