اثری كه دانشجوی آمریكایی را از شرایط واقعی ایران آگاه می كند

تهران- ایرنا- استاد علوم سیاسی دانشگاه شهید بهشتی تأكید كرد: آبراهامیان به عنوان استاد دانشگاه در آمریكا كتاب ایران بین دو انقلاب را به زبان انگلیسی می نویسد و چنان تأثیری را در نوشته های خود ارائه می دهد كه دانشجوی آمریكایی را از شرایط واقعی ایران آگاه می كند.

به گزارش خبرنگار فرهنگی ایرنا، علیرضا ازغندی عصر پنجشنبه در خانه اندیشمندان علوم انسانی و در نشست معرفی و بررسی كتاب «مردم در سیاست ایران» كه شامل پنج مقاله از یرواند آبراهامیان است و بهرنگ رجبی آن ها را به فارسی برگردانده، افزود: نخستین نكته ای كه در ترجمه این كتاب مورد توجه قرار نگرفته، معرفی و شناساندن نویسنده آن یعنی پروفسور آبراهامیان در مقدمه است؛ عجیب آنكه مسئول نشر چشمه نیز این نكته را مورد توجه قرار نداده و وی نیز با توجه به اینكه آبراهامیان شخصیت نادری دارد، مقدمه ای كامل و درخور برای این كتاب ننوشته است.
ازغندی كه 50 سال پیش دانشجوی آبراهامیان بوده و تا به امروز كه خود استاد دانشگاه است، شناخت كافی از شخصیت و آثار وی دارد، ادامه داد: این كتاب عجولانه وارد بازار شده است؛ چرا كه در گام نخست مخاطبان آن باید آگاه می شدند از اینكه اگرچه مؤلف این مقالات در ایران زندگی نمی كند؛ اما او یك ایرانی است كه در سن 10 سالگی به دلیل شرایط زندگی به بریتانیا مهاجرت كرد.
وی افزود: آبراهامیان به تحصیل در رشتهٔ تاریخ پرداخت و در سال 1342 مدرك كارشناسی و كارشناسی ‌ارشد خود را از دانشگاه آكسفورد و مدرك دكتری را در سال 1348 از دانشگاه كلمبیا امریكا دریافت كرد. او در دانشگاه‌های پرینستون و آكسفورد به تدریس تاریخ ایران پرداخت و هم‌اكنون در كالج باروك دانشگاه شهر نیویورك به تدریس تاریخ جهان و خاورمیانه مشغول است.
استاد علوم سیاسی دانشگاه شهید بهشتی معتقد است اینكه آبراهامیان از زمان ترك كشور، جز درباره ایران و خاورمیانه تحقیق دیگری نكرده، و قلم و فكر خود را تنها به این زمینه معطوف كرده، از امتیازات وی محسوب می شود.
ازغندی همچنین بیان كرد: تاریخ نگاری آبراهامیان، تاریخ نگاری رسمی و حكومتی نیست؛ به طوری كه تاریخ را وارد جامعه كرده، و عنایت این تاریخ نگار به طبقات مردم و ساختارهای سیاسی و اجتماعی جامعه است.
وی تأكید كرد: آبراهامیان به عنوان استاد دانشگاه در آمریكا كتابی را به زبان انگلیسی می نویسد و چنان تأثیری را در نوشته های خود ارائه می دهد كه دانشجوی آمریكایی را از شرایط واقعی ایران آگاه می كند؛ وی واقعیت ها را بیان می كند.
ازغندی هدف آبراهامیان را به عنوان یك دانشمند، تنها نوشتن كتاب نمی داند؛ بلكه انتقال آگاهی به دانشجویان غیر ایرانی می داند.
استفاده از منابع دست اول كه یافتن آن ها نیاز به تلاش و پشتكار بسیاری دارد، از دیگر امتیازاتی بود كه استاد علوم سیاسی دانشگاه شهید بهشتی برای آبراهامیان برشمرد.
وی در این زمینه مثالی زد و گفت: محسن مدیرشانه چی، استاد پیشكسوت علوم سیاسی كه یكی از مترجمان كتاب «ایران بین دو انقلاب» -مهم ترین اثر آبراهامیان بوده- با وی تماس گرفته و با ابراز تعجب گفته این چیزهایی كه شما نوشته اید نادر و جدید هستند و ما در ایران این اطلاعات را نداریم؛ شما از كجا این ها را پیدا كرده اید.
ازغندی در ادامه به معرفی برخی دیگر از مجموعه مقالات آبراهامیان كه به صورت كتاب در آمده اند، پرداخت تا اینكه به ترجمه آخرین مجموعه مقالات وی كه مترجم عنوان «مردم در سیاست ایران» را برای آن برگزیده، رسید.
وی اظهار كرد: باید دانست كه این ترجمه، تألیف آبراهامیان نیست و مجموعه مقالات وی است؛ آن هم با یك سری ویژگی های استثنایی كه نمی دانم آیا خود پروفسور در جریان آن ها قرار دارد یا خیر.
استاد علوم سیاسی دانشگاه شهید بهشتی ادامه داد: از طرف دیگر، زمانی كه ما ترجمه های دیگر از مجموعه مقالات پروفسور آبراهامیان را می خوانیم، می بینیم كه مترجم، خواننده را رجوع می دهد به اینكه این مقاله از كجا آمده و چه زمانی نوشته شده است؛ اما در ترجمه مقالات كتاب «مردم در سیاست ایران» اصلاً مشخص نیست هر مقاله ای در كدام مجله یا ... و در چه تاریخی نوشته شده است؛ هیچ شناسنامه ای برای مقالات وجود ندارد و تنها زمان مقاله اول در مقدمه ذكر شده است.
ازغندی انتقاد دیگر خود را به مفهوم عنوان این كتاب یعنی «مردم در سیاست ایران» وارد دانست و افزود: اگر هدف این كتاب نقش مردم در سیاست ایران باشد، چیز تازه ای نیست و برای همه ما تكراری است؛ مقالاتی كه در این زمینه و با این هدف نوشته شده باشند متعلق به 20 سال پیش هستند؛ پس این كتاب نوآوری ندارد و معلوم نیست برای چه كسی نوشته شده است.
وی در پاسخ به بهرنگ رجبی، مترجم «مردم در سیاست ایران» كه گفته بود این كتاب برای عوام نوشته شده، بیان كرد: كدام عوام؛ اصلاً شخصیت هایی كه در مقالات آبراهامیان بوده كاری به عوام ندارد؛ وی این ها را برای عوام ننوشته و برای استادان دانشگاه و دانشجویان یعنی جامعه روشنفكری نوشته است؛ از طرف دیگر، عوام 14 هزار تومان پول را برای خرید یك كتاب هزینه نمی كنند.
استاد علوم سیاسی دانشگاه شهید بهشتی خاطرنشان كرد: انتخاب چهار مقاله و یك سخنرانی در این كتاب حساب شده نیست و سنخیتی با عنوان كتاب یعنی «مردم در سیاست ایران» ندارد؛ چرا كه سخنرانی و مقالات، ارائه اجمالی تاریخ حزب توده است و هیچ چیز دیگری ندارد. بهتر بود عنوان آن چیزی مانند «مطالعه تاریخ حزب توده» یا «چگونگی فعالیت سازمانی حزب توده انتخاب» می شد. گزینش موضوعات عجولانه بوده است؛ ضمن اینكه عنوان این كتاب هیچ ربطی به آبراهامیان ندارد؛ حال شاید ربطی به خود مترجم داشته باشد.
انتخاب مقاله نخست این كتاب برای ترجمه كه به موضوع مشروطه پرداخت بود، انتقاد دیگری بود كه ازغندی به مترجم آن وارد دانست. وی در دفاع از این انتقاد خود نیز توضیحاتی داد.

** اصطلاحات به درستی ترجمه نشده است
حسین آبادیان، استاد تاریخ دانشكده بین المللی امام خمینی قزوین، نیز از دیگر منتقدان حاضر در این نشست بود؛ وی گفت: «مردم در سیاست ایران» به عنوان یك كتاب هویت ندارد و تنها پنج مقاله را در بر می گیرد كه نخستین مقاله آن 40 سال پیش منتشر شده؛ به طوری كه هیچ چیز جدیدی حتی برای خواننده آمریكایی هم ندارد؛ اگر این مقاله حذف می شد صدمه ای به كتاب نمی زد.
وی درباره كیفیت ترجمه مقالات بیان كرد: آشنایی به كلید واژه های متن و تسلط بر موضوع از بدیهیات هنر ترجمه است؛ در این كتاب شاهد اشتباهات ویرایشی و املایی بسیاری هستیم. اگر بهرنگ رجبی (مترجم كتاب مردم در سیاست ایران) خود یك رمان بنویسد حق دارد كه سبك نوشتن خود را به كار ببرد؛ اما زمانی كه از زبان آبراهامیان نوشته باید دقیقاً از دایره واژگانی وی استفاده كند.
آبادیان ادامه داد: اصلاً دلیلی ندارد كه همه مردم زبان كتاب را بفهمند؛ هر علمی برای خود یك اشرفیتی دارد كه باید حفظ شود.
استاد تاریخ دانشكده بین المللی امام خمینی قزوین با بیان اینكه اصطلاحات به روشنی ترجمه نشده اند در این زمینه مثال هایی زد و گفت: مترجم، دارالفنون را به اشتباه دانشكده فنی ترجمه كرده؛ یا اصلاح طلب را اصلاح خواه؛ و حزب تجدد را حزب نوین و ...
آبادیان ترجمه واژگان و اصطلاحات را بسیار مهم دانست؛ وی همچنین نكات دیگری را درباره این كتاب بیان كرد.
فراهنگ**9362** 1569