عضو شوراي نگهبان: اخلاق، قانون گرايي را فرهنگي دلپذير مي كند

قم - ايرنا - عضو حقوقدان شوراي نگهبان گفت: اخلاق تحمل قانون را آسان و شيرين و قانون گرايي را فرهنگي دلپذير مي كند.

به گزارش ايرنا، محسن اسماعيلي روز پنجشنبه در يادواره علمي مهاجر الي الله «ناصر قربان نيا» با محوريت فقه، حقوق و اخلاق در پژوهشگاه فرهنگ و انديشه اسلامي قم، با اشاره به رابطه مستقيم حقوق و اخلاق و تاثير دو سويه آن ها بر هم از ديدگاه هاي گوناگون، افزود: در اين زمينه يك نكته مغفول باقي مانده و آن كمكي است كه اخلاق مي تواند در زمينه فراگيرشدن، بيشتر مقبول واقع شدن، تحكيم فرآيند واقع گرايي، دلپذيرتر شدن چهره حقوق و تن دادن آسان شهروندان به آن، به حقوق كند.
وي با بيان اينكه چهره حقوق براي شهروندان عبوس و دل ناپذير است، اضافه كرد: الزام آوري، محدوديت آفريني و نظارت ويژگي بارز حقوق است كه بدون آن ها، به هدف خود نمي رسد.
وي با اشاره به اينكه هدف حقوق ايجاد نظم اجتماعي و حفاظت و حراست از آن است، گفت: در اين راستا هر كسي بايد بتواند نهايت استفاده از آزادي هاي خود را ببرد بدون اينكه به آزادي هاي ديگران آسيب برساند.
اسماعيلي بيان كرد: انسان ها مي خواهند فراروي خود را گشاده ببيند و با مانع روبه رو نشوند و در نتيجه از الزام پذيري متنفرند و كيفر را داروي تلخي مي دانند كه جز به زور و اجبار نبايد بنوشند به همين دليل قانون گرايي را اگر هم قبول مي كنند به عنوان شرط لازم قبول مي كنند.
وي افزود: در نتيجه به مردان قانون هم به چشم ناظمان خشن و انعطاف ناپذير نگاه مي كنند كه فقط به اعمال قانون و انجام وظيفه مي انديشند تا تربيت و تشويق.
وي ادامه داد: اين تصور ناشي از طبع معمول آدميان است و ما حقوقدانان نيز براي حفظ نظم عمومي چاره اي جز رضايت دادن به رعايت محدوديت ها و ممنوعيت ها نداريم.
عضو شوراي نگهبان گفت: حقوقدانان گاهي احكامي صادر مي كنند كه قبل از اينكه براي مجرم و محكوم عليه اجرا شود، شلاق آن بر وجدان، فطرت و عاطفه خود آن ها احساس مي شود.

* اخلاق، كاستي ها و تلخي هاي حقوق را جبران مي كند
وي افزود: مي دانيم تحليل هاي عقلاني نيز چهره حقوق را دلپذير و متبوع نمي كند و به همين جهت به خصوص در جامعه هايي مثل جامعه ما، قانون گريزي همچنان كه بوده و هست.
وي ادامه داد: اينجاست كه اخلاق مي تواند قانون را دلپذير و انعطاف پذير كند و مرد قانون را نه فقط بر كرسي منطق و قدرت بلكه بر مسند دل ها بنشيند.
اسماعيلي افزود: اخلاق چاشني شيرين عطوفت و گذشت را به داروي تلخ قانون حقوق مي افزايد و كمك مي كند تا در موارد استثنا حقي كه به زور قانون گرفتني است به لطف محبت دادني شود.
وي تصريح كرد: اخلاق كاستي ها و تلخي هاي حقوق و قانون را جبران مي كند و بار موارد استثنا را به دوش مي كشد؛ روزنه اميد را مي گشايد و نمي گذارد كه همه درها به روي كسي بسته باقي بماند.
وي به ضرورت وجود قانون در جامعه اشاره و بيان كرد: با وجود قانون است كه اخلاق معنا پيدا مي كند، اما همين قانون با اخلاق شيرين و پذيرفني مي شود و از جايگاه شر لازم به جايگاه خير ضرور نقل مكان مي كند.
عضو شوراي نگهبان افزود: اين تاثير اخلاق بر حقوق، به حقوقدانان نيز تعميم يافته و مردان حقوق را به چهره اي محبوب تر و دل نشين تر تبديل مي كند.
وي گفت: حقوقداني كه به گوهر اخلاق آراسته و عدالت را تعادل ناميده است، درك مي كند كه خشم بي حد وحشت مي آورد و لطف بي حد هيبت را از بين مي برد.
وي با بيان اينكه فقيه دانان و حقوقدانان بااخلاق، تهفه ديگري هستند، بيان كرد: مرحوم قربان نيا از زمره جلوداران اين قافيه است؛ وي فقه و حقوق را در دانشگاه آموخته بود و اخلاق و مروت را نيز هموراه در رفتار و منش خود داشت.
اسماعيلي افزود: وي به همه بندگان خدا عشق مي ورزيد و بي مزد و منت هر چه داشت در راه خدمت به خلق و گره گشايي از مخلوق نثار مي كرد.
در اين آيين از آخرين اثر ناصر قربان نيا با عنوان «ملاحظاتي درباره قانون مجازات اسلامي 92 ، نقد و بررسي فقهي، حقوقي» در حضور خانواده وي رونمايي شد؛ نمايشگاهي از كارنامه علمي و آثار وي نيز در حاشيه اين يادواره برپا شده بود.
دكتر ناصر قربان نيا مدير گروه حقوق دانشگاه مفيد قم، معاون پژوهشي اين دانشگاه، استاد حقوق بين الملل و حقوق بشر بود كه در فاجعه منا جان خود را از دست داد.
فاجعه منا دوم مهرماه امسال همزمان با روز عيد قربان حين رمي جمرات زائران، بر اثر سوءمديريت مسئولان سعودي رخ داد. ك/3
/2085/ 1175 /1596