یادواره علمی مهاجر الی الله، ناصر قربان نیا در قم برگزار شد

قم- ایرنا- یادواره علمی مهاجر الی الله، «ناصر قربان نیا» با محوریت فقه، حقوق و اخلاق روز پنجشنبه در پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی قم برگزار شد.

به گزارش ایرنا، حجت الاسلام والمسلمین « علی رشاد« رئیس پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی در این یادواره گفت: مرحوم قربان نیا فردی پرفضیلت و با اخلاق بود و در مباحث اخلاق، حقوق و فقه مطالعه می كرد.
وی افزود: بسیاری از آثار وی نیز از جمله كتاب، پایان نامه و مقاله مربوط به بررسی این مباحث بود.
وی در ادامه با طرح این سوال كه آیا مستحبات، جزء فقه و حقوق هستند یا اخلاق و آداب؟، گفت: مجموعه قضایای دینی به دو دسته گزاره ها و آموزه ها تقسیم می شود؛ گزاره ها نیز به دو دسته گزاره هایی كه متعلق به ایمان هستند و از آن تعبیر به عقاید و گزاره هایی كه متعلق به ایمان نیستند و از آن تعبیر به علم دینی می كنیم، تقسیم می شود.
رشاد اضافه كرد: آموزه های دینی نیز به سه دسته، احكام، اخلاق و آداب تقسیم می شود.
وی گفت: اگر فقه را در مقابل اخلاق و آداب قرار دهیم، بسیاری از مستحبات در قلمرو فقه قرار نمی گیرد و در قلمرو اخلاق هستند.
وی همچنین رابطه انسان و خدا را دوگونه عنوان و بیان كرد: این رابطه شامل رابطه مبتنی بر الزام و مبتنی بر ارزش ها كه شایدی و نشایدی است.

* قربان نیا نگاهی غیرتمندانه به میراث گذشتگان داشت
عضو جامعه مدرسین نیز در این آیین با بیان اینكه در بین فقه و اخلاق سه رویه وجود دارد، گفت: رویه اول معتقد است فقه مسیر خودش و اخلاق نیز مسیر خودش را طی كند و اگر ارزش اخلاقی در یك نص مبین شریعت آمد، فقه عهده دار آن می شود، وگرنه فقه هیچ التزامی ندارد كه خودش را درگیر گزاره های اخلاقی كند.
آیت الله ابوالقاسم علیدوست با بیان اینكه رویه دوم عكس رویه اول است، افزود: رویه دوم معتقد است باید محور، مقاصد باشد و نصوص مبین شریعت چه قرآن و چه روایات در سایه اخلاق و نصوص باشد؛ در واقع باید محور اخلاق و ارزش های متبوع باشد.
وی اضافه كرد: رفتار سوم رویه اول و دوم را قبول ندارد و معتقد است فقیه باید در استنباط فقهی و كشف شریعت، نصوص مبین شریعت را ملاحظه كند ولی باید این نصوص را در خدمت مقاصد و اخلاق ببرد و بردن در این خدمت، تحولاتی را ایجاد می كند.
وی در ادامه با اشاره به شخصیت علمی قربان نیا، گفت: وی نگاهی مطلع، مشرف، غیرتمندانه و مدافعانه به میراث گذشگان داشت و این میراث را قدیمی، مشمول مرور زمان شده و ناپاسخگو نمی دانست و این را گنج رنج هزاران دانشمندان می دانست كه باید غیرتمندانه از آن دفاع كرد.
علیدوست افزود: قربان نیا در مباحث فقه و حقوق گاهی از یك استاد سنتی حوزه مدافع تر و غیرتمندانه تر دفاع می كرد و در عین حال وی همواره به دنبال تالیف آثار جدید و به روز بود.
وی در پایان گفت: قربان نیا معتقد بود آنچه كه از بشر از دانش آموخته ناچیز است و آنچه كه هنوز نیاموخته بسیار است.

* فقه بدون حقوق نمی تواند در عرصه عدالت كشور جلوه نمایی كند
معاون آموزشی دانشگاه مفید قم نیز گفت: فقه دانش اصلی ماست و باید به دنبال این بود كه چگونه می توان فقه را علم راه حل و قاعده مند روابط انسانی كنونی استنباط كرد.
حجت الاسلام سعید رهایی افزود: كدام فقه و كدام حقوق و چگونه فقه می تواند در عرصه حقوق بین الملل نقش فعال داشته باشد؟ آیا فقه آنچنان كه در جواهر و تحریرالوسیله است می تواند در عرصه حقوق بین الملل راه پیدا كند؟ یقینا می تواند ولی با دقت های دیگری.
وی گفت: فقه بدون حقوق نمی تواند در عرصه عدالت كشور جلوه نمایی كند؛ در جمهوری اسلامی نیز فقه زمانی توانست سكاندار زندگی انسانی شود كه در جلوه حقوق درآمد.
وی افزود: فقه می گوید قانون اساسی مبین نهادهای اقتصادی، سیاسی و فرهنگی، بر اساس قرآن و سنت است؛ مشروط بر اینكه مقبول مردم ایران قرار بگیرد كه مردم ایران نیز قلبا آن را پذیرفته اند.
رهایی گفت: فقهی می تواند در عرصه زندگی به عنوان راهنما و قاعده، كارساز باشد كه به عنوان نظام به او نگاه و استنباط كنند.
وی با بیان اینكه اگر كسی می خواهد در عرصه بین المللی در دنیای امروز دیدگاه های فقهی را بیان كند، باید عرصه بین المل را بشناسد، گفت: استاد قربان نیا در آثار متعدد به این مساله پرداخته كه چگونه می توان فقه را به صحنه بین المللی آورد؟
وی افزود: در این زمینه قربان نیا به سراغ اخلاق می رود و از آن به اخلاق جهانی تعبیر می كند و اخلاق جهانی را راهكاری می داند كه بتواند فقه را از لحاط اخلاق جهانی به عرصه بیاورد.
استاد دانشگاه مفید اضافه كرد: نكاتی كه در فقه است و دنیا و انسانیت آن را می پسندد، باید به شیوه سنتی، جواهری و استنباط فقه شیعه بررسی و در زبان اخلاق و زبان حقوق بشر تبیین كرد.
وی با اشاره به اینكه فقه گرفتار شهرت و گرفتار اجماعات مذهبی قابلت اجرا ندارد، گفت: باز كردن دریچه عقل به روی فقه و دریچه اخلاق هم در مقام فهم و استنباط فقه و هم در مقام تبیین فقه می تواند فقه را به عرصه حقوق بین الملل آورد.
وی تصریح كرد: تحقیق در منابع و اكتفا نكردن به عقاید مشهور است كه می تواند فقیه را آزاد اندیش كند.
رهایی در پایان گفت: روش مطالعه و پژوهش استاد قربان نیا اینگونه بود كه فقه موجود را باید با توسل به ادله فقهی آنچنان كه فقیهان سلف تعریف كرده اند و با پایبندی به شیوه جواهری جستجو كرد و آن را هم از حیث نگرش به ادله و هم از حیث دوباره بازخوانی ادله استنباط كرد.

* فاجعه منا نمونه ای از نقض ارزش های اخلاقی بود
عضو هیات علمی دانشگاه قم نیز در پایان این یادواره با بیان اینكه به رغم داشتن ارزش های ناب اسلامی در صحنه عمل، نتوانسته ایم در دنیای اسلام عرضه كنیم، گفت: فاجعه منا نمونه ای از نقض ارزش های اخلاقی بود و با توجه به اهمیت ابعاد انسانی آن، باید به آن پرداخته شود.
مصطفی فضائلی افزود: عربستان سعودی سیمای مناسبی از جامعه و دولت اسلامی نشان نداده است؛ اگر به نمونه هایی از اتفاقات و حوادث رخ داده در جوامع نگاه كنیم موارد بی اعتنایی و عدم اهتمام به بسیاری از آموزه های دینی مشاهده می شود.
وی اضافه كرد: در توافقاتی كه به صورت دو جانبه بین كشورهای اسلامی آمده و اهدافی كه در منشور كنفرانس اسلامی دیده شده تاكید بر حرمت انسان و حفاظت از حقوق بشر دارد و در اعلامیه حقوق بشر اسلامی بر حق بهره مندی از سلامت زندگی ذاتی و دسترسی به مراقبت های پزشكی تاكید شده است.
وی تصریح كرد: در فاجعه منا شاهد بی اعتنایی، عدم توجه و اهتمام در این زمینه ها بوده ایم، عدم امدادرسانی به موقع، تبعیض بین مردم كشورهای مختلف، رها كردن انسان هایی كه در شرایط سختی گرفتار شده اند، مصداق هایی از نقض حقوق بشر است.
فضائلی گفت: تعهدات حقوق بشری، تعهدات عامل و شمول است و متعلق به كل بشر بین المللی است و این حادثه اگر برای اتباع عربستان اتفاق می افتاد نیز جامعه بین المللی می توانست عربستان را در این زمینه بازخواست كند.
وی تاكید كرد: باید تلاش شود دولت عربستان نسبت به پذیرش مسئولیت این فاجعه و پذیرش انجام در راستای جبران خسارت متهد شود و همچنین نسبت به پیشگیری از حوادث مشابه در آینده تلاش كند.
در این آیین از آخرین اثر ناصر قربان نیا با عنوان «ملاحظاتی درباره قانون مجازات اسلامی 92 ، نقد و بررسی فقهی، حقوقی» در حضور خانواده وی رونمایی شد؛ نمایشگاهی از كارنامه علمی و آثار وی نیز در حاشیه این یادواره برپا شده بود.
حجت الاسلام والمسلمین «احمدمبلغی» رئیس مركز تحقیقات اسلامی مجلس شورای اسلامی و «محسن اسماعیلی» عضو شورای نگهبان نیز در این یادواره سخنرانی كردند.
دكتر ناصر قربان نیا مدیر گروه حقوق دانشگاه مفید قم، معاون پژوهشی این دانشگاه، استاد حقوق بین الملل و حقوق بشر بود كه در فاجعه منا جان خود را از دست داد.
فاجعه منا دوم مهرماه امسال همزمان با روز عید قربان حین رمی جمرات زائران، بر اثر سوءمدیریت مسئولان سعودی رخ داد؛ 465 نفر از كشته شدگان زائران ایرانی بودند. ك/4
/2085/ 6133/