زنان و كودكان، قربانيان توهّم شيشه‌اي‌ها

تهران- ايرنا- روزنامه اطلاعات در صفحه گزارش به ضرورت تلاش همه جانبه براي نجات معتادان از منجلاب مواد مخدر صنعتي پرداخته است.

در اين گزارش كه در شماره روز دوشنبه 27 مهر 1394 خورشيدي به قلم فاطمه يارمحمدي ‏‏انتشار يافت، مي خوانيم: معتاد شيشه‌اي در دنيايي زندگي مي‌كند كه فقط يك هدف دارد؛ نئشه شدن و آن هم به هر قيمتي! معتاد به شيشه وقتي خمار است، براي به دست آوردن پول موادش دست به هر كاري مي‌زند، از سرقت يك جفت كفش گرفته تا دزدي پس‌انداز همسر و مادرش.
اما اين تازه اول ماجراست و زماني كه نئشه شد، «توهم» به سراغ‌اش مي‌آيد و در اين هنگام است كه او يك موجود خطرناك مي‌شود، آدمي با توهمي بزرگ كه همه را دشمن خود مي‌پندارد كه بايد سر به نيست‌شان كند. اين موجود متوهم خطرناك، به راحتي دست به جنايت مي‌زند و بعد مدعي مي‌شود كه به او الهام شده بود كه از شر اطرافيانش خلاص شود!
به عقيده كارشناسان، اغلب مصرف‌كنندگان شيشه در نخستين‌ مراحل اعتياد، توهم‌زايي كمي را تجربه و احساس شادي و لذت مي‌كنند، اما پس از گذشت مدت زماني از مصرف و اعتياد فرد به ماده مخدر، تمامي امور زندگي از كنترل او خارج مي‌شود و ديگر نمي‌تواند بدون شيشه به زندگي عادي خود ادامه دهد و حالا براي تأمين هزينه مصرف، ممكن است به هر كاري و از جمله قتل هم دست‌بزند.
** روايت يك توهّم
معتادان به شيشه گاهي دست به اقداماتي مي‌زنند كه در نتيجه اين نوع اعتياد، خطرناك‌ترين نوع اعتياد در دنيا لقب گرفته است. مردي به دنبال مرگ همسرش در يك تصادف و اعتياد به شيشه، به تصور اين‌كه دختر 4 ساله‌اش شيطان است، بدن او را سوزاند. همسايگان با شنيدن ناله‌هاي اين دختربچه تنها، موضوع را به ماموران پليس اطلاع دادند و با حضور آنان در خانه مرد جنايتكار، پيكر مجروح دختر خردسال‌اش كه آثار سوختگي بر آن مشهود بود، مشاهده شد.
بررسي‌هاي كارشناسانه قضايي و پليس مشخص كرد پدر 36 ساله در توهّم ناشي از مصرف شيشه، از حالت طبيعي خارج شده و دختر خود را شيطان فرض كرده و او را شكنجه داده است.
يك كارشناس مسائل اجتماعي در اين رابطه مي‌گويد: متأسفانه آمار كودك‌آزاري و همسر آزاري به دليل مصرف موادمخدر صنعتي و به‌ويژه شيشه‌، در حال افزايش است و بايد با نگرش عميق‌تر وچاره جويانه‌تر به اين مسأله توجه كرد. اگر فقط چند دقيقه مأموران كلانتري‌ ديرتر در صحنه حادثه مزبور حاضر مي‌شدند و يا همسايگان بي‌تفاوت بودند، شايد الان اين دختر بچه جان خود را از دست داده بود.
مرد شيشه‌اي درباره اين‌كه چرا به مصرف‌كننده اين ماده مخدر صنعتي تبديل شده است، مي‌گويد: با مرگ همسرم، فكر مي‌كردم با مصرف مواد مخدر آرام مي‌شوم، چون مرگ او برايم خيلي سخت بود. اما فكر نمي‌كردم كه با اين اعتياد ممكن است قاتل دخترم شوم.
مرد ديگري پس از اين‌كه در خانه دوست خود اقدام به مصرف شيشه مي‌كند، با توهّم اينكه دوستش حرف‌هاي نامربوطي درباره همسرش گفته است، اين مرد و زن و كودك 3 ساله‌‌اش را به قتل مي‌رساند و پس از سرقت مقداري شيشه و پول،‌به خانه‌اش بر مي‌گردد. او در بازجويي اعتراف مي‌كند: تا ساعت 4 بعد از ظهر روز بعد در خواب بودم و وقتي بيدار شدم، همسرم گفت كه 3 نفر به قتل رسيده‌اند و من بسيار شوكه شدم و تازه فهميدم كه چه جنايتي را انجام داده‌ام.
** عوارض شديد مصرف شيشه
عوارض مصرف شيشه به قدري وحشتناك است كه هروئين و يا قوي‌ترين مخدرهاي سنتي در مقابل آن، بسيار ضعيف هستند. مصرف‌كننده شيشه در حالت خماري، گاهي دست به حركات جنون‌آميزي مي‌زند كه شايد از ديوانگان زنجيري هم سر نزند. از مهمترين عوارض طولاني‌مدت مصرف شيشه كه معمولاً بعد از گذشت كمتر از 6 ماه مصرف خود را نشان مي‌دهد، آسيب‌هاي شديد كبدي و جوش‌هاي صورت، ايجاد عفونت‌ در دستگاه گوارش و بخصوص روده‌ها و ساير عوارض خطرناك و دردناك مصرف اين ماده مخدر صنعتي است.
توهمات شيشه به گونه‌اي است كه بيان آن‌ها كار ساده‌اي نيست و باورش، مشكل است.
شيشه‌‌اي‌ها پس از گذشت مدتي از مصرف، به شدت بدبين مي‌شوند، همه مردم را دشمن خود مي‌دانند، فكر مي‌كنند سيستم‌هاي امنيتي همه به دنبال آن‌هاي هستند و حتي در خانه‌ها برايشان ابزارهاي مراقبت كار گذاشته‌اند، به نزديك‌ترين افراد خانواده خود به شدت بدبين مي‌شوند، بدبيني كه قابل گفتن نيست.
معتاد به شيشه اگر متأهل باشد، به همسر خود بدبين مي‌شود و حتي فكر مي‌كند كه فرزندانش متعلق به او نيستند و وقتي با او صحبت مي‌كنند، هرگز حاضر نيست حرف‌هاي ديگران را بپذيرد و تاييد كند، زيرا فكر مي‌كند همه اشتباه مي‌كنند و فقط اوست كه درست مي‌انديشد. يكي از تفكرات جالب شيشه‌اي‌ها، اين است كه فكر مي‌كنند از زماني كه مصرف‌كننده شيشه شده‌اند، بسيار پيشرفت كرده‌اند و تبديل به انسان‌هاي دانايي شده‌اند و چيزهايي را مي‌فهمند كه ديگران نمي‌فهمند!
** خشونت‌هاي خانوادگي و اجتماعي
افراد شيشه‌اي هرگز خود را معتاد نمي‌دانند، مصرف‌كنندگان ترياك را افراد بي‌كلاس مي‌دانند و اگر مثلاً به آن‌ها گفته شود كه به جاي شيشه ترياك مصرف كنند كه اين عوارض را ندارد، عصباني مي‌‌شوند و اين كار را در شأن خود نمي‌دانند! متأسفانه در صحبت‌هاي عاميانه گفته مي‌شود كه شيشه چون مرفين ندارد، پس اعتياد هم ندارد. اين نگرش بسيار غلط است و اين كه فقط مواد مرفين‌دار و يا مواد برگرفته از خانواده ترياك اعتياد آورند و بقيه موادي كه مرفين ندارند، اعتياد آور نيستند. گمراه‌كننده است.
كورش محمدي ـ پژوهشگر حوزه اعتياد در اين باره مي‌گويد: بر اساس پژوهش‌هاي انجام شده، رفتارهاي خشونت‌آميز در معتادان به مواد مخدر صنعتي در فاصله زماني 6 ماه تا يك‌سال پس از شروع وابستگي، افراد آغاز مي‌شود، در حالي‌كه در معتادان به مواد مخدر سنتي اين فاصله زماني 1 تا 3 سال پس از وابستگي است.
وي مي‌افزايد: نتايج اين پژوهش نشان مي‌دهد كه بين اعتياد به مواد مخدر و بروز خشونت‌هاي خانوادگي، خشونت‌هاي اجتماعي منجر به قتل و جرح، آسيب‌هاي رواني و جسماني عليه زنان و كودكان، بروز ناهنجاري‌هاي اخلاقي و جرايم اجتماعي و كاهش احساس امنيت شهروندان، رابطه معناداري وجود دارد.
در پژوهش ياد شده،84 درصد خانواده‌هاي مورد مطالعه از زمان ابتلا به اعتياد فرد معتاد، حداقل يكبار در معرض خشونت‌هاي كلامي، عاطفي، جنسي و اقتصادي مرتبط با سوء مصرف مواد قرار گرفته‌اند و 43درصد آنها، حداقل يكبار در اين مدت با خشونت‌هاي فيزيكي جدي، تهديد‌كننده و حقوقي و 10 درصد مابقي با خشونت‌هاي منجر به آسيب‌هاي جسماني و روحي مواجه شده‌اند و علاوه بر اين 1.1 درصد خانواده‌هاي مورد مطالعه، خشونت‌هاي منجر به قتل‌هاي خانوادگي را تجربه كرده‌اند
محمدي اضافه مي‌كند: ميزان بروز خشونت و رفتارهاي آسيب‌رسان در معتادان به مواد مخدر صنعتي، با افزايش سن اعتياد افراد به اوج خود مي‌رسد، در حالي كه در معتادان به مواد مخدر سنتي با افت مواجه مي‌شود. در خانواده‌هايي كه داراي حداقل يك فرد معتاد هستند، بيشترين قربانيان رفتارهاي خشونت‌آميز ناشي از سوء مصرف مواد مخدر، زنان با فراواني 58درصد و كودكان با فراواني36 درصد هستند.
**احساس لذت و انرژي كاذب
دكتر سيدمهدي صابري ـ رئيس بخش معاينات روانپزشكي پزشكي قانوني تهران و عضو هيأت علمي سازمان پزشكي قانوني كشور، كه روان پريشان شيشه‌اي را تحت معاينه قرار مي‌دهد، مي‌گويد: شيشه يكي از مواد محرك روان است و برخلاف داروهاي مخدر كه سبب احساس آرامش و رخوت كوتاه مدت مي‌شود و اساس گرايش به آن نيز همين است، موجب افزايش انرژي، توهّم و احساس لذت كاذب مي‌شود و به همين دليل در مواقعي كه فرد نياز به تمركز بيشتر ذهني، انجام كارهاي ظريف، افزايش احساس لذت، افزايش سطح هوشياري و يا توان بدني دارد، ممكن است به مصرف شيشه روي آورد و همين احساس انرژي كاذب و يا افزايش هوشياري و لذت، فرد را تشويق مي‌كند كه به مصرف شيشه ادامه دهد.
اين روانپزشك مي‌افزايد: استفاده مكرر از شيشه، موجب بروز تغييراتي در فعاليت‌هاي شيميايي مغز مي‌شود و بسته به اينكه فرد مصرف‌كننده به چه ميزان مستعد بروز اختلال‌هاي رواني باشد، آثار گوناگوني را در او ايجاد مي‌كند؛ به اين معنا كه اگر فرد زمينه اختلال رواني داشته باشد، حتي با يك بار مصرف شيشه دچار حالات رواني پريشي مي‌شود و علاوه بر آن، تعدد دفعات مصرف و بالارفتن مقدار آن نيز امكان بروز واكنش‌هاي ناخواسته و شديد رواني را افزايش مي‌دهد.
دكتر صابري ادامه مي‌دهد: واكنش‌هاي افرادي كه به مصرف شيشه وابسته شده‌اند. به صورت حالاتي از خشم، پرخاشگري، سوءظن، بدبيني، افسردگي، بي‌تدبيري و عدم آرامش بروز مي‌كند، اين وضع رفتارهاي غيرطبيعي را در افراد ايجاد مي‌كند و اطرافيان به سهولت مي‌توانند اين تغييرات رفتاري را تشخيص و احتمال دهند كه فرد به مصرف شيشه روي آورده است.
عضو هيأت علمي سازمان پزشكي قانوني اظهار مي‌دارد: مصرف شيشه آثار بد جسماني هم به دنبال دارد كه از آن جمله ابتلا به بيماري‌هاي گوارشي، ايجاد مشكلاتي در گردش خون و فساد دندان‌هاست. هر چند بغرنج‌ترين و حادترين مسئله در مصرف شيشه، ايجاد علائم روان‌پريشي در افراد است كه سبب جدا شدن آنان از واقعيت‌هاي زندگي مي‌شود.
**برداشت‌هاي نادرست از رفتارها
رئيس بخش معاينات روانپزشكي قانوني تهران با اشاره به اينكه رفتارها و حركات اطرافيان براي فرد وابسته به شيشه معنادار مي‌شود، مي‌گويد: فرد شيشه‌اي از رفتار اطرافيان برداشت‌هاي نادرستي دارد و هر حركتي براي او معنادار مي‌شود. او از نگاه‌ها و يا گفته‌هاي عادي 2 نفر برداشت نادرست دارد و همواره احساس مي‌كند ديگران با حرف‌ها و يا نگاه‌هايشان، او را متهم مي‌كنند.
علاوه بر آن، فرد شيشه‌اي دچار توهماتي مي‌شود كه ممكن است تحت تأثير آن، بدون آنكه صدا، شي يا فرد خاصي در محيط باشد، آن‌ها را احساس كند و بر درستي تصور خود نيز مصر باشد.
دكتر صابري با اشاره به نمونه‌هايي از پرونده‌هاي بررسي شده در بخش روان‌پزشكي قانوني، ادامه مي‌دهد: فرد شيشه‌اي تصور مي‌كند كه افرادي همواره در تعقيبش هستند و رفتارهاي او را تحت نظر دارند. او نسبت به وسايل الكترونيك مانند تلويزيون، پريز، برق، كامپيوتر و يا حتي دريچه كولر حساس است و فكر مي‌كند اين وسايل براي ضبط رفتار و گفته‌هاي او در خانه قرار داده شده است، بنابراين گاه به سمت اين وسايل حمله ور مي‌شود و آن‌ها را خرد مي‌كند.
عضو هيات علمي سازمان پزشكي قانوني كشور، تصورات و واكنش‌هاي افراد شيشه‌اي را براي كساني كه با آنان زندگي مي‌كنند، بسيار وحشت‌آور و ترساننده عنوان مي‌كند و مي‌گويد: آنچه فرد شيشه‌اي به آن عمل مي‌كند فقط يك تصور ذهني نيست، بلكه اعتقاد قلبي اوست و اگر كسي بخواهد او را از انجام اعمال نادرستش منصرف كند، به شدت با وي برخورد خواهد كرد و از اينرو مهم‌ترين دليل درگيري روان پريشان شيشه‌اي با خانواده‌هايشان نيز به همين موضوع بر مي‌گردد.
دكتر صابري به يكي از مصاديق قتل‌هاي اتفاق افتاده توسط افراد شيشه‌اي اشاره مي‌كند و مي‌گويد: در يك نمونه از معاينات روان‌پزشكي، فردي شيشه‌اي به پزشكي قانوني ارجاع شده بود كه فرزند 4 ساله‌اش را به شكل فجيعي به قتل رسانده بود. در لحظه وقوع حادثه، او فرزندش را به شكل يك عروسك ديده بود كه بايد با پيچ‌گوشتي حركات او را تنظيم مي‌كرد. متأسفانه بر اثر ضربات وارد شده، اين كودك مصدوم به بدترين شكل ممكن جانش را از دست داده بود.
**تبليغات دروغين لاغري
دكتر عليرضا جزيني ـ قائم‌مقام دبيركل ستاد مبارزه با موادمخدر با اشاره به تبليغات دروغين درباره اثرات لاغري شيشه و عدم اعتياد به ماده مخدر شيشه، به گزارشگر روزنامه اطلاعات مي‌گويد: متأسفانه در برخي از آرايشگاه‌هاي زنانه با تجويز قرص‌هاي حاوي آمفتامين و متاآمفتامين به عنوان قرص‌هاي لاغري، مدعي عدم اعتياد به مصرف اين قرص‌ها مي‌شوند و اين در حالي است كه مصرف حتي يك بار برخي از اين مواد، اعتياد‌آور است.
او با اشاره به اين كه هيچ پروتكل درماني براي شيشه وجود ندارد، مي‌افزايد: متأسفانه فقط 20درصد از معتادان كشور موفق به ترك موادمخدر مي‌شوند و هيچ پروتكل درماني براي درمان اعتياد به شيشه در كشور وجود ندارد و متأسفانه در حال حاضر نيز سالانه 80 تن موادمخدر صنعتي در كشور مصرف مي‌شود.
قائم‌مقام دبيركل ستاد مبارزه با موادمخدر اضافه مي‌كند: در چند ماه اخير به دنبال اقدامات مقابله‌اي انجام شده در كشور، قيمت هر كيلوگرم شيشه از 20 ميليون تومان به 80 ميليون تومان رسيده است، كه گران شدن قيمت شيشه و مبارزه با ورود پيش‌سازهاي اين ماده مخدر، به كشور، سبب مي‌شود در راه مقابله با اعتياد به اين ماده مخدر خطرناك، بتوانيم گام‌هاي مؤثرتري برداريم.
دكتر جزيني اظهار مي‌دارد: از ميان يك ميليون و 325 هزار معتاد در كشور، 26درصد به مواد صنعتي اعتياد دارند كه غالباً در سنين پايين‌تر از 35 سال هستند.
**درمان معتادان
متخصصان درمانگر اعتياد مي‌گويند براي درمان كسي كه به ماده محرك شيشه اعتياد پيدا مي‌كند، داروي خاصي وجود ندارد و داروهايي كه تجويز مي‌شود فقط به كاهش علايم ناراحت‌كننده بيمار كمك مي‌كند. در هر حال براي درمان عوارض اعتياد به شيشه، بر اساس مدت و نوع و روش مصرف و نوع علايم، ممكن است كه فرد نياز به بستري شدن يا درمان سرپايي داشته باشد.
بعد از درمان اختلالات روان‌پزشكي، بيمار بايد به وسيله روانپزشك خبره مورد بررسي و روان‌درماني قرار گيرد و به دنبال آن يا همزمان، آموزش خانواده‌ها، آموزش مهارت‌هاي زندگي و پيشگيري از بازگشت و رفتار درماني، برنامه‌ريزي شود و به اجرا درآيد.
اكثر مراجعه‌كنندگان به كلينيك‌هاي ترك اعتياد، خستگي، تاثيرات منفي مصرف، ترس از دست دادن خانواده و ترس از دست دادن سلامت و زيبايي ظاهري‌شان را انگيزه اصلي براي ترك شيشه مي‌دانند. بنابراين براي ترغيب اين گونه افراد براي درمان، بايد خانواده‌ها نيز اين انگيزه‌ را در آنان به وجود بياورند، اما اگر حمايت‌هاي خانواده‌ها با فشار و اجبار باشد، نه فقط فايده‌اي ندارد، بلكه آنان را پرخاشگر نيز مي‌كند.كسي كه شيشه مصرف مي‌كند طبيعتاً دچار پرخاشگري زياد و غيرطبيعي مي‌شود، در اين مواقع خانواده‌ها نبايد با وي به مقابله و بحث و جدل بپردازند، زيرا در اين صورت آنان فوق‌العاده خطرناك عمل مي‌كنند و اگر مصرف‌كننده در مراحل ابتداي اعتياد باشد، سعي كنند با راهنمايي‌هاي درست و اصولي و حمايت‌هاي عاطفي و هيجاني، آنان را درمان كنند.
**تقويت مسائل اعتقادي
حجت‌الاسلام والمسلمين علي سرلك ـ كارشناس مذهبي معتقد است: پديده اعتياد يك موضوع چند وجهي است و محصول علت خاص نيست، بلكه معلول علل مختلف مرئي و نامرئي است. كسي كه از درون آرامش ندارد، سعي مي‌كند از محيط بيرون با مسائلي مانند موادمخدر خلاء خود را پرسازد. در حقيقت كسي كه آرامش دروني را تجربه نمي‌كند، به سمت موادمخدر گرايش مي‌يابد.
او اضافه مي‌كند: كمبود شادي و فرصت تفريح درست، فرد را به سمت مصرف موادمخدر سوق مي‌دهد و از سوي ديگر، فقر فرهنگي و كم‌اطلاعي از عواقب مصرف موادمخدر سنتي و صنعتي، از ديگر علل اعتياد است، اما براي خروج از باتلاق اعتياد و مواد مخدر بايد مراكز آموزشي، مساجد، دانشگاه‌ها، سربازخانه‌ها و ساير محل‌هايي كه مكان تجمعات انساني است، نقش خود را در پيشگيري و مبارزه با اعتياد ايفا كنند و در اتاق‌هاي فكر، راهكارهاي فرهنگي و اجتماعي تاثيرگذار براي به تصوير كشيدن اين معضل نازيباي زندگي فردي و اجتماعي را به اجرا بگذارند.
*منبع: روزنامه اطلاعات
**گروه اطلاع رساني**2059**9131