۲۵ مهر ۱۳۹۴،‏ ۹:۴۸
کد خبر: 81801970
۰ نفر
تا توانستند لابي كردند و سد ساختند

تهران-ايرنا- روزنامه شرق در صفحه اقتصاد نوشت: قسمت اعظم انتقادات صاحب‌نظران و انديشمندان در حوزه آب متوجه حكمراني دولت، لابي‌گري‌هاي مجلس و عملكرد غلط مهندساني است كه با ميلياردها تومان از پول ملي كشور سدهايي ساختند كه براي ملت آب نداشت اما براي خودشان حسابي نان داشت.

دراين گزارش كه در شماره شنبه 25 مهر 1394 هجري خورشيدي، نگاشته شد، آمده است: ايران ناكام در حل بحران آب... زنگ‌هاي خطر به صدا درآمده اما بي‌تو‌جه تر از اين شده‌ايم كه گوش شنوايي براي شنيدن زنگ‌هاي خطر داشته باشيم. تصور بر اين است كه حل بحران آب در ايران به‌راحتي آب‌خوردن است اما زهي خيال باطل. خيلي بعيد ندانيد كه تا چندي ديگر به آينه عبرت كتاب‌هاي تاريخ دنيا تبديل شويم.
اين تنها بخشي از گلايه‌هاي صاحب‌نظران و انديشمندان در نشست تخصصي رويداد آب ايران است كه به همت انجمن علمي دوستداران محيط‌زيست دانشگاه صنعتي شريف و انجمن محيط‌زيست دانشگاه تهران، آن‌هم به بهانه حساس‌سازي اذهان دانشگاهيان و آگاهي‌‌بخشي در زمينه بحران آب در ايران برگزار شد. قسمت اعظم انتقادات صاحب‌نظران و انديشمندان در حوزه آب متوجه حكمراني دولت، لابي‌گري‌هاي مجلس و عملكرد غلط مهندساني است كه با ميلياردها تومان از پول ملي كشور سدهايي ساختند كه براي ملت آب نداشت اما براي خودشان حسابي نان داشت... .
**بي‌‌توجه شديم/ از مهندس‌بودن توبه كردم
فاضلي، از استادان دانشگاه شهيد بهشتي، در اين نشست صحبت‌هاي خود را اين‌گونه آغاز كرد كه من مهندس بودم اما از مهندس‌بودن توبه كردم و جامعه‌شناس شدم الان هم ترجيح مي‌دهم كه تعمدا نيشدار حرف بزنم چون بي‌‌‌توجه‌تر از اين شده‌ايم كه اين حرف‌ها به كسي بر بخورد.
**براي ما سدهايي ساختند كه آب نداشت اما براي خودشان نان داشت
وي با بيان اينكه، شركت‌هاي مهندسي براي ما تونل‌هايي مي‌سازند كه سر تا ته آنها هيچي نيست افزود؛ سد‌ها براي ما آب ندارد اما براي آنها حسابي نان دارد، شركت‌هاي مهندسي به‌خوبي مي‌دانستند كه آب‌هاي زيرزميني در حال افت و روان‌آب‌ها در حال كاهش است؛ خوب مي‌دانستند كه اين سدها باعث تخريب محيط زيست مي‌شود اما براي ما سد ساختند پس مشكل ما ناداني نيست.
فاضلي در ادامه به مذاكرات خود با يكي از مقامات سازمان ملل در مورد طرح انتقال آب خزر به اروميه اشاره كرد و گفت: وقتي درباره چنين طرحي با يكي از مقامات سازمان ملل صحبت كردم، در جواب ١٠ دليل آورد و گفت واقعا شما احمقيد كه مي‌خواهيد چنين كاري كنيد.
وي به ساخت تونل در حوزه زاب اشاره كرد و افزود: به مردم مي‌گويند كه هزينه ساخت تونل سه‌هزار و ٦٠٠ ميليارد تومان است درحالي‌كه كل پولي كه به طرح تعادل‌بخشي اختصاص مي‌دهند، تنها ٣٢٥ ميليارد تومان است. اين به آن معناست كه پول ساخت يك سد برابر كل پولي است كه در ٣٠ سال گذشته براي تعادل‌بخشي هزينه كردند.
**ما با ساخت سد كيف مي‌كنيم
او گفت: متأسفانه ما غرب‌زده‌ترين مردم روي زمين هستيم چون هيچ‌كس به‌اندازه ما ايراني‌ها روي كره زمين به قدرت تكنولوژي سخت‌افزاري باور ندارد و هيچ‌كس به اندازه ما به محيط‌زيست بي‌توجه نيست، ما خيلي با ساخت سد كيف مي‌كنيم. فاضلي با ابراز تأسف از اينكه ما بيش از همه در اين دنيا سيطره نابودي را روي محيط‌زيست اعمال كرديم، گفت: متأسفانه ما سيطره مخربي بر طبيعت داشتيم به‌طوري‌كه ١٧ ميليون هكتار جنگل را در شمال تهران از بين برديم.
**اميدي به اصلاح وضع موجود ندارم
وي گفت: منتظر باشيد كه درس عبرت تاريخ باشيم؛ حتما چندين‌سال بعد در كتاب‌هاي تاريخ خواهند نوشت؛ ملتي كه همه‌جور ظرفيتي براي تبديل‌شدن به قدرت داشت، اما خود را با دست‌هاي خودش نابود كرد؛ به‌همين‌دليل من اميدي به اصلاح وضع موجود ندارم چون نشانه‌هايي از تصميمات سخت نمي‌بينم. اين استاد دانشگاه شهيد بهشتي به لابي‌هاي نمايندگان مجلس براي ساخت سد اشاره كرد و ضمن بيان اين نكته كه عامل بحران محيط ‌زيست از همين مجلس ما شروع مي‌شود، گفت: در مقدمه برنامه دوازدهم توسعه اقتصادي كشور هند مجموعه‌اي از مجبوربودن‌ها نوشته شده درحالي‌كه من در مقدمه برنامه‌هاي توسعه اقتصادي خودمان مجموعه‌اي از توهمات و اهداف بلندپروازانه را مي‌بينم.
**معلوم نيست هر شغل را پاي ملت ايران چقدر حساب مي‌كنند
وي با انتقاد از هزينه اعتبارات سد داريان گفت: مجموع اعتبارات پروژه تا پايان، ١٥ تا ٢٤ هزار ميليارد تومان است اما آيا كسي مي‌پرسد كه اين ٢٤ هزار ميليارد تومان چگونه در اين پروژه ديده شده است يا در مجموع چقدر شغل ايجاد مي‌كند؟ در بهترين حالت ١٦ هزار شغل ايجاد مي‌شود؟ يكي نيست كه بگويد هر شغل را پاي ملت ايران چقدر حساب مي‌كنيد. وي افزود: تا روزي كه من فاضلي نتوانم در صداوسيما اين عدد را به سلابه بكشم و تا روزي كه گزارش زيست‌محيطي سد گتوند منتشر نشود و نتوانيم بگوييم كه براي آن به قيمت سال ٨٥ نزديك به سه‌هزار ميليارد تومان خرج كرديم كه به قيمت دلار امروز ١١ هزار ميليارد تومان مي‌شود، وضع ما همين است.
**٣‌هزار ميليارد تومان خرج سدي كردند كه پشت آن نمك است
وي به قطع بودجه تحقيقات كشاورزي اشاره كرد و با طرح اين سؤال كه در كجاي دنيا سه‌هزار ميليارد تومان خرج سدي مي‌كنند كه ميليون‌ها نمك پشت آن است، اظهار كرد: يك‌بار ساده و شفاف به ملت بگوييد كه قيمت تونل زاب به درياچه اروميه چقدر است؟ سالي ٣٠٠ ميليون مترمكعب آب به درياچه اروميه منتقل كرديد تا اين درياچه به تراز طبيعي برسد درحالي‌كه ٢٤ ميليون مترمكعب آب نياز دارد و در تراز رفع بحران هم به ١٠ ميليارد مترمكعب آب احتياج است به زبان ساده يعني اگر اين خط بدون يك گرم تبخير و هدررفت و كشاورزي بدون مسير به درياچه اروميه منتقل شود، ٣٣ سال زمان مي‌برد كه درياچه به تراز ١٠ برسد و ٨٠ سال هم طول مي‌كشد كه به تراز ٢٤ برسد.
**سياست‌مداران و مهندسان شعور ما را پايين فرض مي‌كنند
وي ادامه داد: متأسفانه ما به سمت قهقراي كيف‌كننده مي‌رويم يعني به سمت قهقرايي كه همه در آن كيف مي‌كنند اما در كوتاه‌مدت و درازمدت همه با هم نابود مي‌شوند بنابراين تا زماني‌كه نتوان به اقتصاد سياسي مديريت منابع آب حمله كرد؛ تا زماني‌كه با آب مي‌توان رأي خريد، تا وقتي با آب مي‌توان سد ساخت و پول درآورد، وضع ما همين است. فاضلي تصريح كرد: شبكه مهندسي و سياست‌مداران شعور ما را پايين فرض كردند و تا توانستند لابي كردند و سد ساختند؛ با اين وضع بايد منتظر نابودي باشيم.
**تمام تخم‌مرغ‌هاي خود را براي توسعه كشاورزي در يك سبد چيديم
جهاني مدير منطقه‌اي آب يونسكو در ايران به اشتباهات استراتژيك در مسير مديريت آب اشاره كرد و افزود: اشتباه اول ما بي‌توجهي به ظرفيت‌هاي واقعي كشور درباره سطح زيركشت كشاورزي از بعد تخصيص منابع به اين بخش است؛ در واقع ما در اين همه سال به توسعه نقطه‌اي ترجيح داديم نه توسعه ملي. ضمن اينكه ديدگاه‌هاي خبرگان در سال ٤٤ كه هيچ علائمي براي بحران آب نبود، نشان داد ايران يك كشور كشاورزي نيست و بايد صنعتي شود. بنابراين با توجه به ظرفيت محدود آب نبايد براي توسعه كشاورزي تمام تخم‌مرغ‌هاي خود را در يك سبد مي‌چيديم.
**انتقاد از برنامه‌ريزي تحكمي و دستوري
وي يكي ديگر از اشتباهات استراتژيك را توجه به برنامه‌ريزي تحكمي و دستوري، فقدان برنامه‌هاي آمايشي و ديدگاه تك‌تخصصي عنوان كرد و افزود: طرز تفكر ما همچون ٧٠ سال پيش است و فكر مي‌كنيم مهندسان مي‌توانند مشكلات مربوط به آب را حل كنند، درحالي‌كه مجموعه‌اي از جامعه‌شناسان، اقتصاددانان و طرفداران محيط زيست بايد در مورد طرح‌ها تصميم‌گيري كنند.
**همه تصميمات پشت در‌هاي بسته گرفته مي‌شود
اسفندياري از كارشناسان و متخصصان در حوزه آب نيز درباره ارزيابي حكمراني آب در ايران به اين مسئله اشاره كرد كه دولت اختيارات زيادي در مورد حكمراني آب دارد درحالي‌كه همين ناديده‌گرفتن نقش اجتماعي و مردمي روي سرنوشت موضوع آب تأثير گذاشته است. تلاش‌ها براي حل بحران آب ناكام مانده است وي افزود: متأسفانه همه تصميمات پشت در‌هاي بسته يا توسط چند نفر گرفته مي‌شود و اثر چنين تصميماتي همين وضع موجود ماست. وي همچنين به ناكامي تلاش‌ها براي اصلاح وضع موجود در بحران آب اشاره كرد و گفت: همه مسئولان نسبت به نارسايي‌هاي موجود آگاهي دارند اما متأسفانه قدمي براي اصلاح وضع موجود برداشته نمي‌شود و اين همان نقطه تاريك و خاموش در كشور ماست.
**زنگ‌هاي خطر به توان ١٠ به صدا درآمده است
حسيني از ديگر كارشناسان و متخصصان نيز در اين نشست به اين نكته اشاره كرد كه اگر همچون گذشتگان تجارب را در مسير منطقي ادامه داده بوديم و از دانش بومي براي اداره و توزيع آب استفاده كرده بوديم، هم‌اينك به وضعيت فعلي نمي‌رسيديم. وي گفت: هم‌اكنون زنگ‌هاي خطر به توان ده به صدا درآمده است اما متأسفانه عزم سياسي براي اصلاح وضع موجود وجود ندارد بنابراين بايد خود جامعه درصدد اصلاح وضع و مشكلات آب باشد.
**مشكل آب به‌راحتي آب‌خوردن حل نمي‌شود
بني‌حبيب از دانشياران دانشگاه تهران در اين پنل اظهار كرد: اين تصور غلطي است كه فكر كنيم راه‌حل بحران آب همچون آب‌خوردن است و تا وقتي اين تصور غلط وجود داشته باشد، نخواهيم توانست مشكل آب در ايران را حل كنيم. وي گفت: مشكل نبود آب كافي، بي‌كاري و رشد اقتصادي پايين، موجب تقويت بحران اجتماعي خواهد شد درحالي‌كه در كشورهاي توسعه‌يافته با مديريت روي آب توانستند مسائل خود را حل‌وفصل كنند.
سيدمختار هاشمي از مشاوران ملي منابع آب طرح حفاظت از تالاب‌هاي ايران به اين موضوع اشاره كرد كه اشكالات زيادي در كار مهندسي ما در ايران وجود دارد و متأسفانه اكثر داده‌ها و اطلاعات موجود در اين زمينه ضعف‌هاي بسيار دارد.
**سوءمديريت ما را به بحران آب رساند
فاطمه پاسبان، عضو هيأت‌علمي مؤسسه پژوهش‌هاي اقتصاد كشاورزي وزارت جهاد كشاورزي، در اين پنل مشترك ضمن اشاره به اين مطلب كه همواره بخش كشاورزي را مقصر كمبود آب معرفي مي‌كنند، گفت: بخش كشاورزي مصرف‌كننده عمده آب است به‌طوري‌كه ٧٠ درصد آب در بخش كشاورزي مصرف مي‌شود اما همان طور كه در دنيا عمده مصرف آب در بخش كشاورزي است، در كشور ما هم كشاورزي عمده مصرف را به خود اختصاص داده است چون اگر در بخش كشاورزي، آب نباشد، ديگر توليدي صورت نمي‌گيرد ضمن اينكه سوءمديريت منجر به بحران آب شده، نه توليد در بخش كشاورزي.
وي در واكنش به اظهاراتي مبني بر جيره‌بندي و سهميه‌بندي آب به دليل عدم‌مصرف بهينه آب در بخش كشاورزي نيز اظهار كرد: در هيچ بخشي مصرف بهينه آب نداريم.
برآوردها در سال ٢٠١١ نشان مي‌دهد كه بهره‌وري آب ما سه دلار است درحالي‌كه در جهان ١٤ دلار است. پاسبان افزود: يكي از سياست‌هاي برنامه ششم توسعه، امنيت غذايي براي جمعيت در حال افزايشي است كه تا سال ١٤٠٠ به ١٢٩ ميليون نفر مي‌رسد، حالا در چنين شرايطي كه غذاي اين جمعيت را بايد بخش كشاورزي تأمين كند، مي‌خواهند به اين بخش آب ندهند.
*منبع: روزنامه شرق
پژوهشم**9368**9131

سرخط اخبار پژوهش