۶ مرداد ۱۳۹۴ - ۰۹:۱۰
کد خبر 81697812
۰ نفر
سنگي بر آينه زندگي...

تهران- ايرنا- روزنامه اطلاعات در صفحه گزارش نوشت:شيشه يكي از شايع‌ترين محرك‌ها با اعتيادآوري بالاست كه متاسفانه شيوع مصرف آن در ايران، رو به افزايش است. بررسي‌هاي ستاد مبارزه با مواد مخدر نشان مي‌دهد كه آمار مرگ و مير‌هاي ناشي از سوء مصرف مواد مخدر و محرك در ايران، حدود 4 هزار نفر در سال است كه شامل مصرف و تزريق مواد مخدر و بي‌خانماني و مرگ بر اثر سرمازدگي است.

اين گزارش كه در روز سه شنبه ششم مرداد 1394 هجري خورشيدي به قلم بيتا مهدوي انتشار يافته، مي افزايد: شيشه يكي از شايع‌ترين محرك‌ها با اعتيادآوري بالاست كه متاسفانه شيوع مصرف آن در ايران، رو به افزايش است. بررسي‌هاي ستاد مبارزه با مواد مخدر نشان مي‌دهد كه آمار مرگ و مير‌هاي ناشي از سوء مصرف مواد مخدر و محرك در ايران، حدود 4 هزار نفر در سال است كه شامل مصرف و تزريق مواد مخدر و بي‌خانماني و مرگ بر اثر سرمازدگي است.

كارشناسان معتقدند، مافياي قاچاق مواد مخدر در سال‌هاي اخير بيشتر فعاليت‌هاي خود را بر شيوع مصرف مخدرهاي صنعتي در كشور متمركز كرده است. اين محرك‌هاي صنعتي تركيبي از مواد سنتي با مواد شيميايي است كه به دليل تركيب شيميايي كه دارد، سيستم مركزي اعصاب را تحريك مي‌كند و باعث بروز نوعي تشنج و حركات غيرقابل كنترل مي‌شود.

آنان همچنين مي‌گويند، در يك ماه اخير قيمت شيشه 5 برابر شده است، به گونه‌اي كه قيمت هرگرم شيشه در بازار 20 هزار تومان بود، كه اين مخدر صنعتي اكنون با قيمت گرمي 100 هزار تومان به مصرف‌كنندگان فروخته مي‌شود!

آمار معتادان به موادمخدر صنعتي

دكتر انوشيروان محسني بندپي، رئيس سازمان بهزيستي كشور در گفتگو با خبرگزاري مهر، از افزايش 24درصدي مصرف مخدرهاي صنعتي در سال‌هاي اخير خبر داده و گفته است: رشد مصرف اين مواد طي سال هاي گذشته از 4 به 24درصد رسيده است.

وي با اشاره به افزايش شمار معتادان كشور در سال‌هاي قبل، مي‌افزايد: بر اساس آمار رسمي، يك ميليون و 300 هزار نفر و مطابق آمارهاي غيررسمي 2 ميليون و 400 هزار نفر در كشورمان معتادند و از اين رو با توجه به آسيب‌هاي اجتماعي، جا دارد براي پيشگيري از ابتلا به اعتياد و نيز كاهش مصرف موادمخدر، از سوي سازمان‌هاي ذي‌ربط و همچنين سازمان بهزيستي، برنامه‌هاي ويژه‌اي به اجرا درآيد.

دكتر محسني بندپي درباره افزايش مصرف موادمخدر اظهار مي‌دارد: بر اساس آمارهاي موجود، رشد مصرف موادمخدر در سال 1385 معادل 4درصد بوده و سال قبل به 24درصد افزايش يافته است.

رئيس سازمان بهزيستي كشور با تأكيد بر اين كه مصرف موادمخدر صنعتي باعث بروز مشكلات بيشتري نسبت به موادمخدر سنتي مي‌شود و از اين رو ترك آن نيز سخت‌تر است، اضافه مي‌كند: تمركز سازمان بهزيستي و ستاد مبارزه با موادمخدر، اطلاع‌رساني، پيشگيري و اجراي طرح‌هاي گوناگون براي كاهش مصرف ماده مخدر شيشه است.

تاريخچه مصرف شيشه

«متامفتامين دزوكسي افدرين» كه به اختصار «مت» خوانده مي‌شود، دارويي است محرك روان كه براي بيماراني كه مشكل خواب يا كاهش تمركز دارند، تجويز مي‌شود و نيز به صورت غير قانوني به عنوان مواد مخدر مورد استفاده قرار مي‌گيرد. كريستال «مت» شكل قابل استنشاق «مت» است.

متامفتامين اولين بار در سال 1893 ميلادي در كشور ژاپن و از ماده‌اي به نام «افدرين» ساخته شد كه بعدها در جنگ جهاني دوم تحت نام ديگري مورد استفاده اعضاي ارتش آلمان، از بالاترين تا پايين‌ترين رده‌ها قرار مي‌گرفت و نيز به صورت شكلات و براي افزايش هوشياري، در ميان خلبانان نيروي هوايي توزيع مي‌شد. جالب است بدانيد كه پزشك اختصاصي آدولف هيتلر از سال 1942 ميلادي تا زمان مرگ او، براي جلوگيري از افسردگي و رفع خستگي روزانه ميزان مشخصي «مت» به هيتلر تزريق مي‌كرد و اين احتمال وجود دارد كه بروز علائمي شبيه علائم پاركينسون در سال‌هاي آخر زندگي او به واسطه مصرف اين ماده بوده باشد. از بعد از دهه 50 ميلادي مصرف دارويي «مت» در امريكا افزايش پيدا كرد و پزشكان براي درمان بي‌خوابي، پاركينسون، الكليسم و چاقي مفرط آن را تجويز مي‌كردند.

اما از دهه 80 به بعد سوءاستفاده از «مت» در امريكا بسيار شايع شد و در 5 سال اول قرن بيست و يكم با فراگير شدن مصرف اين ماده در ميان نوجوانان و زنان شهرهاي كوچك، به يك فاجعه ملي تغيير شكل داد.

«شيشه» از سال 1384 وارد ايران شد و تبليغات دروغين در ‌خصوص عدم اعتيادآور بودن آن، افزايش ميزان مصرف آن توسط جوانان را در پي آورد. اين ماده صنعتي به دليل مصرف آسان و بي‌بو و بي‌دود بودن، مورد استقبال برخي از معتادان قرار گرفته‌ و متأسفانه به علت خاصيت بي‌اشتهايي كه مي‌آورد، موج بالايي از مصرف را در ميان بعضي از زنان علاقه‌مند به لاغري نيز ايجاد كرده است.

عوارض مصرف شيشه

شهره شكرزاده ـ پژوهشگر حوزه اعتياد در مصاحبه با خبرگزاري ايلنا اظهار داشته است: عوارض ناشي از مصرف ماده مخدر شيشه و تركيبات آن 3 ماه پس از اولين مصرف در چهره فرد ظاهر مي‌شود و اين عوارض در 10 سال نخست مصرف، بسيار شدت مي‌يابد.

وي مي‌گويد: در بحث گرايش افراد به شيشه، سن كم يا زياد مفهومي ندارد، يعني در سنين متفاوت اين اعتياد رخ مي‌دهد، اما اغلب معتادان به شيشه را جوانان تشكيل مي‌دهند، دلايل اينكه چرا افراد به اين نوع روان‌گردان‌ها روي مي‌آورند نيز متفاوت است كه بايد مطالعه دقيقي در اين زمينه انجام شود.

اين پژوهشگر در مورد گرايش جوانان به شيشه مي‌افزايد: در اين ارتباط عده‌اي سرسختي رواني جوانان و برخي ديگر، نوع و شيوه‌هاي مقابله با آن را مطرح مي‌كنند، با اين وجود آسيب‌شناسي رواني و اختلالات شخصيتي از يك سو و الگوهاي معيوب فرزندپروري از سوي ديگر، مي‌تواند موجبات گرايش نوجوانان و جوانان به مصرف شيشه را مشخص كند. همچنين نبود اطلاعات به خودي خود، مي‌تواند مشكلاتي را بوجود بياورد، اما در پس اين آمار‌ها مي‌توان به يك موضوع به طور ضمني اشاره كرد و آن اينكه گرايش جوانان بيش از گروه‌هاي ديگر به مصرف مواد روان‌گردان است، با اين حال نكته حائز اهميت در اين مطالعات آن است كه علت گرايش جوانان به مواد روان‌گردان نيز دستيابي به هيجانات و تاثير هيجاني مصرف مواد صنعتي بر روان افراد است.

فرهنگ‌سازي و اطلاع‌رساني

شكرزاده با بيان اينكه پيشگيري از گرايش نوجوانان به مصرف آمفتامين نيازمند فرهنگ‌سازي، مديريت و اطلاع‌رساني است، ياد‌آوري مي‌كند: براي پيشگيري بايد بتوان سهم و نقش عوامل خانوادگي، تربيتي، باليني و شخصيتي را در گرايش نوجوانان و جوانان به مصرف شيشه مشخص كرد.

وي مي‌گويد: بي‌شك با آموزش‌هاي ابتدايي و تبليغات سطحي، هيچ كمكي نمي‌توان به افراد مبتلا و معتاد به اين مواد كرد؛ چرا كه سطح تخريب محرك شيشه بالا است و نبايد به دنبال شيوه‌هاي كنترلي در افراد مبتلا بود، از اين رو خانواده‌ها بعد از اينكه متوجه ابتلاي افراد به مخدر يا محرك و روان‌گردان مي‌شوند، در وهله اول نبايد اين كشف را پيش فرد مبتلا فاش كنند، امروزه ديگر شيوه كنترلي جوابگو نيست و كسي نتوانسته است با استفاده از اين شيوه معتاد را نجات دهد، بنابراين بايد افراد خانواده در يك سري برنامه‌هاي آموزشي براي كسب اطلاعات مورد نيازشان شركت كنند.

شيشه و عملكرد آن

دكتر صادق فنايي ـ مسئول فني يكي از كلينيك‌هاي ترك اعتياد در موردعملكرد شيشه به گزارشگر روزنامه اطلاعات مي‌گويد: شيشه به همراه قرص اكستازي جزو شايع‌ترين متامفتامين‌ها و مواد محرك بسيار قوي است كه «نوروتوكسيك» خوانده مي‌شوند، به طوري كه با هر بار مصرف شيشه، تعدادي از نورون‌هاي مغز از بين مي‌رود كه اين فرايند برگشت ناپذير است. با اين شرايط هرقدر تعداد دفعات مصرف شيشه بيشتر شود، تعداد بيشتري از سلول‌هاي مغزي از بين مي‌رود و در درازمدت مغز توانايي‌هاي عادي خود را از دست مي‌دهد و عوارضي از قبيل كاهش شديد تمركز، روان پريشي، توهم زياد و سوء ظن‌هاي عجيب را به دنبال مي‌آورد.

وي با بيان اين مطلب كه شيشه اصل (كريستال اصل) از تغيير ساده در فرمولاسيون داروي پزودوافدرين (داروي ساده ضد آلرژي) به وجود مي‌آيد، مي‌افزايد: در يك محيط آشپزخانه‌اي ساده هم مي‌توان اين كار را انجام داد و به دليل اين شرايط راحت است كه تعداد آشپزخانه‌هاي توليد شيشه در حال افزايش است. البته مقدار توليد شيشه در ايران از مقدار داروي پزودوافدريني كه از طريق قانوني و قاچاق وارد كشور مي‌شود، بسيار بيشتر است كه اين مطلب نشان مي‌دهد شيشه تقلبي هم در ايران به ميزان زيادي توليد مي‌شود.

اين پزشك با اشاره به اين مطلب كه سوءظن‌هاي ناشي ازمصرف شيشه سبب اقدامات باورنكردني و خطرناك توسط معتادان مي‌شود، ياد‌آوري مي‌كند: اغلب بيماراني كه در بخش‌هاي روانپزشكي بيمارستان‌ها با تشخيص سايكوز بستري هستند، به مصرف شيشه معتادند و اين در حالي است كه دركنار عوارض شديد ذهني شيشه كه بدون شك بسيار بيشتر از ساير مواد است، مشكلات جسمي نيز براي مصرف كنندگان شيشه پيش مي‌آيد كه عبارتند از خرابي دندان‌ها و مخاط‌هاي دهان، زخم شدن پوست، لاغري بسيار زياد، كم خوابي‌هاي شديد و برخي ديگر از عوارض خطرناك.

چرا ترك شيشه سخت است؟

دكتر فنايي در پاسخ به اين پرسش كه شرايط ترك شيشه چگونه است، مي‌گويد: به دليل تأثيرات مغزي و عوارض ذهني شديدي كه شيشه دارد، طبيعتاً ترك آن نيز بسيار مشكل است. تحقيقات صورت گرفته درباره تاثير مصرف مواد مختلف و فعاليت‌هاي روزمره گوناگون بر ترشح «دوپامين» در نوروترانسميترهاي مغزي‌شان مي‌دهد كه اين ترشح به ميزان قابل‌توجهي بالا مي‌رود. (توليد دوپامين شاخصي است كه اصطلاحاً نشان دهنده سيستم پاداش مغزي و به طور ساده‌تر، ميزان لذت برون سلول‌هاي مغزي و بالتبع خود فرد از انجام آن كار است). طبق اين پژوهش ميزان توليد «دوپامين» در مورد خوردن غذا 150، سكس 200، مصرف نيكوتين 220، مورفين 300، كوكايين 350، آمفتامين 1000 و متامفتامين (شيشه و اكستازي) 1500 است و به همين دليل اثرات رواني مصرف شيشه قابل مقايسه با ساير مواد نيست. (مصرف شيشه 5 برابر مورفين سبب توليد دوپامين مي‌شود) و از اين جا مي‌توان درك كرد كه ترك شيشه چه قدر مي‌تواند سخت باشد.

وي با اشاره به اين مطلب كه به طوركلي در دهه اخير گرايش برخي از جوانان به سمت مصرف موادمخدر به دلايل متعدد اجتماعي افزايش يافته است. مي‌افزايد: شيشه سبب افزايش كاذب و بسيار زياد انرژي در افراد مي‌شود و فرد مصرف كننده احساس توانايي چندبرابر در انجام فعاليت‌هاي مختلف را دارد. افزايش چشمگير توانايي در صحبت كردن و نخوابيدن و افزايش تمركز كاذب و نيز لاغري در دختران جواني كه تمايل به لاغرشدن دارند، از دلايل گرايش جوانان به شيشه است.

دكتر فنايي همچنين مي‌گويد: حدود 30درصد افرادي كه مواد مخدر صنعتي مصرف مي‌كنند، دچار بيماري‌هاي هپاتيت سي (حدود 50درصد )، ايدز (حدود 20درصد )، هپاتيت بي (حدود 15درصد ) و ساير بيماري‌ها مي‌شوند.

علائم سوءمصرف شيشه

دكتر رضا حسيني ـ روانپزشك در مورد شيشه به گزارشگر روز نامه اطلاعات مي‌گويد: شيشه از تركيبات «آمفتامين» يا «مت آمفتامين» در آزمايشگاه‌هاي غيرقانوني ساخته مي‌شود و قرص اكستاسي نيز از تركيبات همين مواد است. شيشه در حقيقت «هيدروكلرايد مت آمفتامين» است كه علاوه بر شيشه به آن «آيس» يا «كريستال» هم گفته مي‌شود.

وي با بيان اين مطلب كه شيشه به 4 صورت كشيدني، از طريق بيني، خوردني و يا تزريق ممكن است مورد سوءمصرف قرار گيرد، مي‌افزايد: براي كشيدن شيشه از پايپ شيشه‌اي كه مخصوص اين كار است، مانند لامپ و چراغ خودرو استفاده مي‌كنند. چند نشانه بارز براي اعتياد به شيشه وجود دارد كه از آن جمله مي‌توان به اين موارد اشاره كرد: نامنظم شدن ساعات خواب و بيداري، تغيير رفتارهاي ناگهاني و بي‌علت، گشاد شدن شديد مردمك‌هاي چشم، خونريزي يا خشكي يا پوسته پوسته شدن لب‌ها و بيني، بدبو شدن دهان، به وجود آمدن زخم‌هايي در دست‌ها و صورت، پوسيدگي و ريختن سريع دندان‌ها، كاهش شديد وزن و بي‌اشتهايي مرضي، ظهور مشكلات مزمن بيني يا سينوس‌ها، افت تحصيلي يا پيشرفت غيرمنتظره تحصيلي و تغيير ناگهاني جمع دوستان از افراد معمولي به معتادان موادمخدر يا توزيع‌كنندگان آن.

اين روانپزشك ياد آوري مي‌كند: سوء مصرف شيشه ترشح دوپامين، سروتونين و «نور اپي نفرين» را در سيناپس‌هاي عصبي در مغز به شدت افزايش مي‌دهد و منجر به تحريك سلول هاي مغز مي‌شود. شخصي كه به سوءمصرف شيشه روي مي‌آورد در ابتدا علايم بسيار خوبي را تجربه مي‌كند. همچنين بر اثر مصرف ماده‌ مخدر شيشه تغييرات و آسيب‌هايي در مغز انسان ايجاد مي‌شود كه به 4 گروه اصلي قابل تقسيم است كه عبارتند از تخريب مدارهاي مغزي و ايجاد وابستگي و اجبار به مصرف مواد؛ تخريب سيستم‌هاي توليد انرژي و انگيزه در مغز؛ اختلال در سيستم‌هاي مغزي درك واقعيت و آسيب به توانمندي‌ها و پردازش‌هاي مغزي. مدارهايي در مغز انسان وجود دارند كه به‌ طور طبيعي او را وادار به خوردن، آشاميدن و رفتارهاي جنسي مي‌كنند. شيشه، اين مدارها را در كنترل خود مي‌گيرد و باعث مي‌شود فرد مصرف‌كننده «ولعي غيرقابل كنترل» و «اجباري شديد براي مصرف» پيدا كند.

وي مي‌افزايد: مصرف‌كنندگان شيشه در ابتداي مصرف، انرژي، توان روحي و انگيزه بالايي احساس مي‌كنند، اما مدتي پس از فعاليت بيش از اندازه سيستم‌هاي توليد انرژي و انگيزه در مغز، آن‌ها را ويران مي‌سازد. در اين شرايط فرد مصرف‌كننده احساس مي‌كند بدون مصرف شيشه، توان و انگيزه انجام هيچ كاري را ندارد. او ممكن است چيزهايي ببيند (براي مثال احساس كند فردي او را تعقيب مي‌كند) يا بشنود (براي مثال صداي همسايه‌ها را كه بر ضد او توطئه مي‌كنند) كه در واقع وجود خارجي يا واقعي ندارند. علت اين اختلال در ادراك (توهم) و يا وجود باورهاي غيرواقعي (هذيان)، آسيب رسيدن به نواحي مغزي تشخيص‌دهنده واقعيت در فرد مصرف‌كننده است.

دكتر حسيني در مورد درمان اعتياد به شيشه يادآوري مي‌كند: براي درمان، بر اساس مدت، مقدار، نوع و روش مصرف ممكن است فرد به درمان‌هاي دارويي به صورت بستري و يا به صورت سرپايي نياز داشته باشد. بعد از آن اختلالات روانپزشكي بيمار بايد توسط روانپزشك آشنا به درمان سوءمصرف موادمخدر، مورد بررسي و درمان قرار گيرد و به دنبال آن و يا به طور هم زمان، آموزش خانواده، آموزش مهارت‌هاي بهبودي اوليه و پيشگيري از بازگشت و رفتار درماني انجام گيرد.

علايم آسيب‌هاي مغزي

اين روانپزشك با اشاره به اين كه مصرف شيشه مي‌تواند با ايجاد آسيب در سلول‌هاي مغزي باعث تخريب توانمندي‌هاي مغزي شود، مي‌افزايد: اين آسيب مي‌تواند با علايم زير بروز پيدا كند.

اختلال در حافظه: آسيب‌هاي مغزي ناشي از مصرف شيشه مي‌تواند باعث اختلال در حافظه به‌خصوص در مورد وقايع نزديك شود؛ مثلا ممكن‌است به ياد نياورد ديروز به چه كسي چك داده يا مبلغ اين چك چقدر بوده، يا حتي ديروز ناهار چه خورده‌است. گاهي فرد فراموش مي‌كند كه وسايل خود را كجا گذاشته‌است و بعضي از صبح‌ها مدتي را صرف پيدا كردن سوييچ ماشين خود مي‌كند.

اختلال در توجه: انسان به‌طور طبيعي مي‌تواند توجه خود را بر روي وقايع مختلف اطراف خود متمركز يا آنكه در آنِ واحد به چند موضوع مختلف توجه كند. براي مثال، به هنگام رانندگي علاوه بر توجه به جاده با تلفن همراه صحبت كند و چيزي هم بخورد! مصرف شيشه باعث مي‌شود علاوه بر كاهش قدرت توجه، جابه‌جايي اين توجه به وقايع مختلف پيرامون نيز سخت شود و به همين دليل ممكن است توجه فرد مصرف‌كننده مدتي طولاني درگير گوشي تلفن همراه يا اجزاي يك وسيله الكترونيك مانند دستگاه ضبط صوت شود. در اين شرايط مصرف‌كننده به اصطلاح روي موضوع خاصي «كليد» كرده است.

اختلال در برنامه‌ريزي: لازمه انجام بسياري از كارهاي اقتصادي، برنامه‌ريزي براي روزها و هفته‌هاي بعد و اجراي اين برنامه‌هاست. مثلا فرد برنامه‌ريزي مي‌كند كه فردا 100 عدد از فلان مدل تلفن همراه را بخرد و روز بعد آنها را به آقاي فلاني بفروشد. مصرف شيشه با تخريب نواحي جلويي مغز، امكان برنامه‌ريزي و اجراي مرحله ‌به مرحله برنامه‌ها را از مصرف‌كنندگان مي‌گيرد و مجموعه اين اختلالات مغزي باعث مي‌شود مصرف‌كننده شيشه بعد از چند سال ديگر نتواند فعاليت‌هاي اقتصادي و شغلي خود را ادامه دهد و از اين رو دچار ورشكستگي مي‌شود.

دكتر حسيني در مورد علل شكست درمان اعتياد به شيشه مي‌گويد: يكي از علل اصلي موفقيت‌آميز نبودن درمان اعتياد به شيشه در بسياري از مراكز درماني، توجه نكردن به ابعاد مختلف اين بيماري و برنامه‌ريزي‌هاي درماني اختصاصي براي هر كدام از اين مشكلات است.

*منبع : روزنامه اطلاعات

**گروه اطلاع رساني** 1893**9131