رشد شتابان تولید علم كشور با وجود تحریم های بین المللی ادامه دارد

تهران-ایرنا-سرپرست پایگاه استنادی علوم جهان اسلام (ISC) گفت: با وجود اینكه تحریم های بین المللی سبب كاهش قابل ملاحظه شركت استادان و پژوهشگران كشور در كنفرانس های معتبر بین المللی شده است اما از رشد شتابان تولید علم كشور كاسته نشده است.

به گزارش ایرنا از وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، دكتر محمد جواد دهقانی اظهار داشت:هر چند تولید علم طی سالیان گذشته به عنوان مهم ترین معیار برای سنجش رشد و توسعه علمی مورد توجه رسانه های خبری قرار گرفته است ولی سیاست های كلان علم و فناوری ابلاغی توسط مقام معظم رهبری محورهای با اهمیت دیگری را مورد تاكید قرار داده اند.

وی افزود:كسب مرجعیت علمی و فناوری در جهان، بهینه سازی عملكرد و ساختار نظام آموزشی و تحقیقاتی كشور، تحقق دانشگاه های اسلامی مبتنی بر مبانی و ارزش های اسلامی، افزایش درك اجتماعی از توسعه علم و فناوری، افزایش اثربخشی اقتصادی دانشگاه ها و تحول در تعاملات دانشگاه ها محورهای اصلی مورد تاكید مقام معظم رهبری هستند.

رئیس مركز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوری خاطرنشان كرد: هسته اصلی سیاست های كلان علم و فناوری تبدیل علم به ثروت و قدرت با حفظ ارزش های اسلامی هستند و بر این اساس هر چند تولید علم كمیتی مهم است اما برابر دانستن آن با رشد و توسعه علمی، خسارتهای جبران ناپذیری را برای جمهوری اسلامی ایران به ارمغان خواهد آورد.

وی با استناد به آمار استخراج شده از پایگاه استنادی اسكوپوس تا تاریخ 30 اردیبهشت ماه سال 1394 گفت: براساس این اطلاعات، جمهوری اسلامی ایران در پنج سال اخیر یعنی از 2011 تا 2015 رتبه اول علم منطقه خاورمیانه را كسب كرده در حالی كه نگاهی به رتبه تولید علم كشور براساس همین پایگاه نشان می دهد كه ایران در سال های 2014 و 2015 رتبه 16 تولید علم بین الملل را به دست آورده است.

دهقانی با بیان اینكه میزان تولید علم دنیا ثابت نبوده بلكه مرتبا در حال افزایش است، تصریح كرد: سهم تولید علم یك كشور از كل تولید علم دنیا نسبتی است كه وضعیت علمی كشورها را به شكل بهتری نشان می دهد بنابراین توجه صرف به تعداد مدارك ثبت شده در پایگاه های بین المللی می تواند گمراه كننده باشد.

وی افزود: براساس اطلاعات اسكوپوس، جمهوری اسلامی ایران در هر یك از سال های 2011 تا 2014 به صورت ثابت 1.5% (یك و نیم درصد) از علم دنیا را تولید كرده و از ابتدای سال 2015 تاكنون سهم كشور از تولید علم دنیا 1.7% (یك و هفت دهم درصد) بوده است كه اگر این روند ادامه یابد شاهد سال پربارتری صرفا از جهت كمیت تولید علم هستیم كه قاعدتا به معنی تبدیل علم به ثروت و قدرت نیست.

رئیس مركز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوری گفت: براساس اطلاعات ثبت شده علم از ابتدای سال 2015 تاكنون، سهم تولید علم كشور از كل علم دنیا افزایش دو دهم درصدی را نشان می دهد این در حالیست كه براساس هر دو پایگاه استنادی اسكوپوس و آی.اس.آی سهم تولید علم كشور از كل علم دنیا از سال 2011 تا 2014 از نرخ ثابتی برخوردار بوده است.

وی خاطرنشان كرد:تحریم های علمی از عواملی هستند كه می توانند بر ثابت شدن سهم كشور از كل تولید علم دنیا از سال 2011 تا 2014 تاثیر گذار بوده باشند و تحریم های علمی و عدم دسترسی پژوهشگران كشور به پایگاه های علمی معتبر دنیا و نیز تحریم برخی از برترین دانشگاه های كشور مانند دانشگاه صنعتی شریف و دانشگاه شهید بهشتی در این راستا از اهمیت برخوردارند.

دهقانی افزود: افزایش و نوسان نرخ ارزهای خارجی از سال 2011 تاكنون (افزایش تدریجی قیمت ارز به بیش از سه برابر قیمت قبل) باعث شده تا دانشگاه ها و موسسات تحقیقاتی نتوانند اعتبار لازم را برای اعزام اعضای هیات علمی به كنفرانس های بین المللی تامین كنند این امر باعث شده تا تولید علم كشور در این حوزه كاهش یابد و این كاهش بر كل تولید علم كشور نیز تاثیر گذار بوده است به نحوی كه از سال 2011 تا كنون سهم تولید علم كشور از كل تولید علم دنیا ثابت شده است.

سرپرست پایگاه استنادی علوم جهان اسلام تاكید كرد: یكی از نیازمندی های بسیار مهم برای تحقق سیاست های كلان علم و فناوری توجه ویژه به بودجه تحقیق و توسعه دانشگاه ها و موسسات تحقیقاتی كشور است.

وی با یادآوری اینكه طبق هدف گذاری های صورت گرفته، تا پایان برنامه پنجم توسعه، سهم پژوهش از تولید ناخالص داخلی (GDP) باید به 3 درصد برسد، گفت: متاسفانه هم‌اكنون سهم پژوهش از تولید ناخالص داخلی كمتر از نیم درصد است درحالیكه سهم بودجه تحقیق و توسعه چین از تولید ناخالص داخلی 1.98% (یك ممیز نود و هشت صدم درصد) است.

دهقانی ادامه داد: همچنین كشورهای ژاپن، كره جنوبی، هنگ كنگ، سنگاپور، مالزی ، تایوان و تركیه نیز از رشد بودجه ای تحقیق و توسعه خود سود می برند به نحوی كه سهم بودجه های تحقیق و توسعه در كره جنوبی %4.36 (چهار ممیز سی و شش صدم درصد) از تولید ناخالص داخلی، ژاپن با %3.35 (سه ممیز سی و پنج صدم درصد) و تایوان با 3.06% (سه ممیز شش صدم درصد) و مالزی %1.09 (یك ممیز نه صدم درصد) و تركیه 0.86% (هشتاد و شش صدم درصد) از تولید ناخالص داخلی این كشورها است.

علمی**1055**1440