۲۳ اردیبهشت ۱۳۹۴،‏ ۱۷:۱۲
کد خبر: 81607534
۰ نفر
توريسم شهر ي و الزامات آن

نشريه ' چشم انداز ' در مطلبي با عنوان ' توريسم شهري و الزامات آن به قلم مسعود غلامي به نقش و تاثير اين بخش از گردشگري در توسعه پرداخته است .

'در جهان كنوني، گردشگري به يكي از مهم ترين فعاليت هاي اقتصادي در سراسر جهان تبديل شده و بر اساس گزارش سازمان جهاني جهانگردي ، درآمد ناشي از گردشگري اكنون درجهان بالغ بر يك دهم توليد ناخالص دنيا را تشكيل مي دهد.

در اكثر كشورها اقتصاد ملي به شدت به توريسم وابسته است، گردشگري ضامن توسعه اقتصادي پايدار و ايجاداشتغال است و با درآمد سالانه چند صد ميليارد

دلاري در جهان از صنايع پاكي است كه از لحاظ درآمد و اشتغالزايي به خوبي با صنايعي نظيرنفت وخودرو رقابت مي كند.

آغاز قرن حاضر نقطه عطفي براي صنعت جهانگردي به شمارمي آيد ، كارشناسان گردشگري اعلام كرده اند كه ايران با برخورداري ازسوابق افتخارآميز ، آثارمهم و برجسته تاريخي و فرهنگي، طبيعت جذاب و تنوع شرايط اقليمي، يكي از ده قطب اصلي جهانگردي در جهان است.

در داخل كشور نيز عدم توجه جدي به فرهنگ گردشگري باعث شده ، كه هموطنان نتوانند به خوبي از مزيتهاي تور و گردشگري استفاده نمايند ، تور زيباترين حركت جمعي به جهت استفاده ازجاذبه ها و مواهب گردشگري است.

مسافرت به قصد بازديد اماكن گردشگري با تور نه تنها باعث كاهش ترافيك هاي جاده اي ، كاهش تصادفات ، كاهش هزينه ها ، افزايش امنيت ، و افزايش استفاده از اين مواهب بدليل استفاده ازراهنماهاي مجرب گرديده بلكه باعث ايجاد افزايش تعامل فرد و خانواده با جمع و خروج از انزوا شده و نتايج مثبتي را بدنبال خواهد داشت .

گردشگري يكي از مفرح ترين رو شهاي صرف كردن اوقات فراغت است، اما متاسفانه روشي است كه هنوز از آن در جامعه تعريف درستي نشده است.

همه فكر مي كنند براي شناخت وطن خود حتما بايد مسافرت كنند و به جاده بزنند، گردشگري انواع مختلف دارد ولي شايد گردشگري شهري يكي از مهجورترين انواع آن

باشد.

از جمله اهداف توسعه توريسم شهري مي توان به ايجاد بستري مناسب جهت توسعه پايدار شهري ، غني و سالم سازي اوقات فراغت جوانان و خانواده ها ، بالا

بردن سطح آگاهي شهروندان نسبت به شهر خود، معرفي ديدني ها و جاذبه ها، اشتغالزايي و فرهنگ سازي اشاره نمود.

گردشگري و سفرهاي درون شهري نقطه اتصال شهروندان به گذشته تاريخي شهر است و موجب تقويت همبستگي اجتماعي و در نتيجه باعث افزايش حساسيت افكار عمومي نسبت به سرنوشت شهر مي شود .توريسم شهري ، سالهاست كه در شهرهاي بزرگ دنيا به مقوله اي درآمدزا تبديل شده و امروزه نيز در ميان شهروندان تمام شهر هاي بزرگ ، جايگاه با اهميتي را به خود اختصاص داده است.

در واقع شهرهاي بزرگ ايران هنوز نتوانسته اند آن گونه كه لازم است پا در اين وادي بگذارند و مقصدي باشند براي گردشگران. مقصدي براي آن عده كه سا لها به عنوان شهروند تنها از ماهيت كالبدي شهرها بهره برده و به آن به ديده خوابگاهي بزرگ يا محلي براي كار مي نگرند.

امروزه شهرهاي بزرگ كشور همچون اردبيل براي ساكنان آنها كمتر داراي جذابيت و شگفتي است. دهها و صدها هزار شهروند اين شهرها ، روزانه در خيابا نها راه مي روند، رانندگي مي كنند ، بدون آنكه نگاهي از روي تأمل بر آثار بجا مانده از روزگاران ديرين شهرشان بياندازند.

آنچه توريسم شهري مي تواند به وجود آورد راهي مناسب براي بهره مندي همه شهروندان از امكانات فراموش شده شهرشان است.

توريسم شهري داراي نقش با اهميتي در توسعه سفرهاي همگاني است .مهمترين تاثير آن تاثير فرهنگي و زير ساختي به مقوله گردشگري است .نواحي شهري به علت جاذبه هاي تاريخي و فرهنگي بسيار زيادي كه دارند غالباً مقاصد گردشگري مهمي محسوب مي گردند. شهرهاي بزرگ معمولاً جاذبه هاي متنوع و بزرگي شامل آثار تاريخي ، موزه ها ، بناهاي يادبود، تئاترها ، استاديوم هاي ورزشي ، پار كها ، شهربازي ، مراكز خريد ، مناطقي با معماري تاريخي و مكا ن هايي مربوط به حوادث مهم يا افراد مشهور را دارا بوده كه اين خود گردشگران بسياري را جذب مي كند.

به نظر مي رسد كه نقش گردشگري شهري در رشد و توسعه صنعت گردشگري و بويژه افزايش نرخ رشد سفرهاي همگاني بركسي پوشيده نباشد . توسعه توريسم شهري مهمترين عامل در بستر سازي فرهنگ گردش و گردشگري است. اين فرايند خواهد توانست كه تاثير گذارترين عامل بر توسعه اين صنعت بشمار آيد . بستر سازي جهت

توسعه سفرهاي همگاني از الزاماتي است كه تاثير با اهميتي بر افزايش نرخ رشد گردشگري خواهد داشت .

حركت گردشگر در حوزه هاي سرمايه گذاري شده صنعت گردشگري، باعث تاثيرات شگرف و با اهميتي بر اقتصاد ، اشتغال و اجتماع خواهد شد، حركت در اين حوزه در صورت برخورد مديرانه و مدبرانه باعث تعامل و رشد فرهنگ ها شده و به بازشناسي هويت تاريخي و اجتماعي منجر خواهد شد .

سرمايه گذاري مناسب در بخش گردشگري شهري و توسعه سفرهاي همگاني جهت ساخت زير بنا و روبناهاي اين صنعت هم از طريق كمك هاي دولتي و هم از

طريق مشاركت بخش هاي خصوصي داخلي و خارجي(،تبليغات گسترده رسانه اي، قوانين منعطف، ايجاد فرهنگ توريست پذيري ،منابع انساني متخصص و ... )از جمله مولفه هاي موثر در افزايش آمار گردشگري خواهد بود.

در واقع شهروندان كمتر از استعدادهاي موجود شهر براي گذران اوقات فراغت خود بهره جسته اند .شهر يك موجود زنده است . موجودي كه تاثير متقابل بر شهروندانش مي گذارد . اگر تصوير روشني از چهره ي شهرها وجود نداشته باشد ، يا تيرگي غبار و دود برآن چيره باشد ، نمي توان اميد داشت كه شادابي و نشاط در شهر بوجود آيد .

اگر شهروندان براي گذران اوقات فراغت خود برنامه اي جدي نداشته باشند ، هيچ گاه توسعه فضاهاي فرهنگي و تفريحي نمي تواند آنان را براي گذران بهتر اوقات فراغت ترغيب كند، شهر فضايي است كه تحرك ، تداوم و توسعه از مشخصات بارز آن به شمار مي رود و ناگزير از تحرك و توسعه در فضاي مكاني است .

از منظر جامعه شناسي شهري بافت شهري هم مي تواند شهروندان را به واسطه جاذبه هايش ماندگار كند و از سوي ديگر نيز اين توانايي را دارد تا المان ها را طوري در كنار هم بنشاند كه شهروند زندگي در محيط را تاب نياورد و از اين دايره خارج شود . اين خروج از دايره مي تواند خروج از فضاهاي مركزي شهر و حاشيه

نشيني باشد و يا اينكه به طور كامل فرد را از محيط خارج كند و به مهاجرت بيانجامد .

تفريح و زندگي فعال باعث طول عمر انسان به ميزان 2 سال مي شود . انسان وقتي تفريح مي كند ، استرس اش كاهش مي يابد و فشارهاي زندگي براي مدتي هر چند كوتاه از سر او كم مي شود . در اين دنياي شلوغ ، پردود و پر از آلودگي ها ، استراحت و همچنين تفريح به يك معضل جهاني تبديل شده است .

به عقيده صاحب نظران ، ايجاد و توسعه فضاهاي شهري مناسب و بازسازي فضاهاي به ظاهرمتروك و مرده - به قصد زنده كردن جنبه هاي كهن جامعه - از جمله آثار توسعه گردشگري شهري است كه در كنار گسترش فضاهاي جمعي باز و ايجاد مراكز فراغتي ، علاوه بر تامين اهداف اقتصادي و زيست محيطي ، نقش موثري در تعادل بخشي و تامين سامت جسمي و رواني جوامع دارد و بدين سبب ، برنامه ريزي و مديريت گردشگري از امور حساس ، پيچيده و چند وجهي است كه توجه ويژه مديران فرهنگي ، شهري و گردشگري را مي طلبد .

واجد ويژگي هاي گردشگري بودن يك شهر شامل منافع شخصي ، اجتماعي ، اقتصادي و محيطي است. به اين شكل كه رهايي از فشار و تنش ، افزايش سامت و بهداشت رواني رشد خلاقيت و خود كوفايي ، رشد مهارت ها و آموزش ها را مي توان برشمرد . از مزايا و منافع اجتماعي ، اقتصادي و محيطي توسعه گردشگري شهري مي توان : تقويت وابستگي هاي خانوادگي ، توسعه روابط جمعي ، پرورش روحيه اجتماعي ، افزايش اماكن تفريحي ، جلوگيري از تخريب منابع طبيعي و ميراث فرهنگي ، جلوگيري از تصرف و اشغال در نواحي شهري ، ترويج و آموزش فرهنگ زيست محيطي ، تقويت همكاري نهادهاي مديريت شهري و زيست محيطي نيز از منافع اجتماعي واقتصادي و محيطي گردشگري شهري به شمار مي آيند .

سرآمد انواع گردشگري ها و پرمشتري ترين آن ها گردشگري شهري است ، در بسياري از كشورهاي موفق در اين صنعت شهر پايه و اساس توسعه گردشگري است .گردشگري در ميان فعاليت هاي فراغتي از بيشترين تنوع و تحرك از يك سو و وسيع ترين پهنه مكاني و فضايي از سوي يگر برخوردار است . شايد بتوان گفت كه گردشگري به خصوص گردشگري شهري به گونه اي تمام فعاليت هاي فراغتي ديگر را نيز با خود همراه دارد وبدين سبب برنامه ريزي و مديريت گردشگري از امور حساس و پيچيده و چند وجهي است كه توجه ويژه د ير ا ن شهري را مي طلبد .

گردشگري شهري بخش جدايي ناپذير از خدمات شهري مورد نياز شهروندان دايم و غير دايم شهري را تشكيل مي دهد و بر اين اساس ، در حيطه وظايف برنامه ريزي و مديريت شهري اقع مي شود . از سوي ديگر گردشگري شهري با ارزش هاي محيط طبيعي و ميراث فرهنگي و تاريخي هر شهر داراي ارتباط تنگاتنگي است كه از اين منظر درحيطه سازمان ميراث فرهنگي ، صنايع دستي و گردشگري بشمار مي رود.

گردشگري شهري و كيفيت و كميت آن كيي از شاخص هاي مهم توسعه و عمران شهري به شمار مي آيد .آشنايي با جاذبه هاي گردشگري شهر ، آموزش و القاي فرهنگ هاي مورد پذيرش مانند رعايت اصول بهداشتي ، ترافيك ، تردد از خط عابر پياده ، سد معبر ، بد منظره سازي ، ناهمگون سازي ، ساخت شهر ، ساخت بزرگراهها ، ساخت پل ها و پارك هاي جديد رفع اوقات فراغت ،از بين بردن عادات بد مثل آب دهان انداختن ، بلند صحبت كردن ، پيدا كردن ساختمان هاي مورد نياز ، آموزش راههاي كاهش ترافيك و تردد بي مورد در سطح شهر ، آموزش درختكاري و حفظ فضاي سبز وچندين مورد ديگر از امتيازاتي است كه توسعه و رشد گردشگري شهري مي تواند بوجود آورد .

توسعه گردشگري نيازمند ايجاد شرايط و بستري است كه فقط با هماهنگي ، يك دلي و عزم جدي مسئولان و ارگانهاي زيربط به همراه سرمايه گذاري و برنامه ريزي دفاتر خدمات مسافرتي بزرگ و معتبر امكان پذير است . ايجاد رينگ هاي گردشگري شهري در شهرها ، ايجاد ايستگاههاي دائمي اتوبوسهاي گردشگري مدرن و مشخص ، استفاده از اتوبوس هاي ويژه و متفاوت جهت تردد در رينگ هاي مذكور ، استفاده از راهنمايان مجرب و متبحر ، استفاده از آخرين تكنولوژي هاي ارايه توضيحات شهري ، استفاده از يادمانهاي قديمي شهر مانند اتوبوس اي دو طبقه جهت ارايه دائمي دفترچه ها و نقشه هاي جاذبه اي شهري به منظور ايجاد فضايي خاطره انگيز و چندين مورد ديگر از اقداماتي است كه فقط تلاش و كوشش جمعي را طلبيده و قطعاً سرمايه گذاري در آن با توجه به نوآوري ، خيل مشتاقان و امكان جذب اسپانسرهاي بزرگ منطقي و سودآور خواهد بود .

سرآمد انواع گردشگري ها و پر مشتري ترين آنها گردشگري شهري است؛ بطوري كه با توجه به جايگاه ويژه شهر، در بسياري از كشورهاي موفق در اين صنعت، شهر پايه و اساس توسعه گردشگري است. ايجاد و توسعه فضاهاي شهري مناسب، بازسازي فضاهاي ظاهراً متروك و مرده به قصد زنده كردن جنبه هاي كهن جامعه از جمله آثار توسعه گردشگري شهري است. بدين منظور بسياري از شهرها درصدند تا از ويژگي ها و امكانات خاص شهر خود سود برده و از مزاياي

جلب توريست شهري بهره گيرند.

فضاهاي شهري در شهرهاي معاصر را مي توان به دو دسته فضاهاي مدرن يا جديد نظير پارك ها، مراكز فروش مدرن، فرهنگسرا ها، ميادين و ساختمان ها و فضاهاي سنتي نظير بازارها، امام زاده ها، گورستان ها، باغ ها، مساجد و ساير اماكن تاريخي تقسيم نمود.

از اين منظر، تاثير گردشگري بر كالبد فضاهاي شهري نيز قابل تقسيم به دو دسته گردشگري و ايجاد و توسعه فضاهاي شهري مدرن و جذاب و گردشگري و احيا و باز زنده سازي بافتهاي تاريخي و فضاهاي كهن شهري گردشگري و ايجاد و توسعه فضاهاي شهري مدرن و جذاب مي باشد.

شهرداري به عنوان متولي اداره شهر مي تواند ضمن اطاع رساني هاي صحيح به گردشگران شهري و فرهنگسازي در برخي حوزه ها به بسترسازي براي رونق زيرساخت هاي گردشگري كمك كند. براي تحقق چنين برنامه اي بايد جامعه هدف را به خوبي شناسايي و انتخاب كرد.

دانش آموزان و دانشجويان مي توانند فرصت هاي مغتنمي براي اين برنامه باشند و قطعاً به خوبي خود آنها نيز پيشگام اين عرصه خواهند شد. بنابراين مدارس و دانشگاه ها نيز بايد بتوانند طرح درس و برنامه هاي جنبي و علمي خود را به گونه اي برنامه ريزي كنند كه زمان براي چنين تورهايي در طول سال تحصيلي ايجاد كنند'.

6016

سرخط اخبار استان‌ها