۵ اردیبهشت ۱۳۹۴،‏ ۱۸:۵۰
کد خبر: 81584593
۰ نفر
نخستين روزنامه كردي 117 ساله شد

خبرگزاري كردپرس در مطلبي كه امروز شنبه با عنوان 'نخستين روزنامه كردي 117 ساله شد' منتشر شد به تاريخ شكلگيري روزنامه نگاري كردي در جهان و ايران پرداخته است.

در ادامه اين گزارش آمده است: دوم اردبيهشت ماه 117 سالگرد انتشار اولين روزنامه كردي است، اولين نشريه اي كه به زبان كردي منتشر شد «روزنامه كردستان» نام داشت كه در سال 1898 ميلادي برابر 1277 هجري شمسي منتشر شد و امروز از آن زمان بيش از يك قرن مي گذرد.

مقداد بدرخان كه از روشنفكران و متفكرين كرد در قرن نوزدهم بوده در سال هاي تبعيد خود اقدام به انتشار نشريه اي با نام «روزنامه كردستان» در كشور مصر و در شهر قاهره كرد. اين نشريه در مدت انتشار خود اخبار سياسي ، فرهنگي ، اقتصادي و اجتماعي را پوشش مي داد و گاه با تغيير سردبيران نشريه سياست هاي نشريه نيز تغيير مي كرد. سردبيراني كه در روزنامه كردستان قلم زده اند مقداد مدحت بدرخان، عبدالرحمن بدرخان و ثريا بدرخان بوده اند.

دوره انتشار اين نشريه را مي توان به سه مرحله تقسيم كرد.

دوره ي اول انتشار اين نشريه از شمارگان 1 تا 31 است كه خود به دو مرحله ي تقسيم مي شود. مرحله ي اول از شمارگان 1 تا 5 كه سردبيري آن را مقداد مدحت بدرخان برعهده اشت و مرحله دوم از شمارگان 6 تا 31 كه عبدالرحمن بدرخان برادر مدحت سردبيري اين نشريه را بر عهده گرفت. دوره ي دوم از سال 1908 اغاز شد بعد از وقفه اي در انتشار روزنامه كردستان ، در ميان سال هاي 1909-1908 دوباره اين نشريه انتشار خود را از سر گرفت كه اين دوره از لحاظ تعداد شماره هاي منتشر شده و محل انتشار و.. در هاله اي از ابهام قرار دارد. دوره سوم اين روزنامه با سردبيري ثريا بدرخان از سال 1917 شروع و تا 1918 ادامه مي يابد.

شماره ي 1 تا 5 اين نشريه در قاهره منتشر شد. شماره 6 تا 19 ان در ژنو منتشر شد و دوباره اين نشريه به قاهره بر مي گردد و تا شمارگان 25 در قاهره چاپ و منتشر مي شود. شماره هاي اوليه اين نشريه تا سالها گم شده بود تا اينكه پس از 70 سال از انتشار ان اولين شماره ي روزنامه ي كردستان در دبيرخانه ي شرق شناسي دانشگاه شوروي توسط دكتر مارف خزنه دار كشف مي شود.

روزنامه كردستان در مدت انتشارش توانست تا حدودي به اهداف زير دست يابد:

1- ايجاد ارتباط موثر بين كردهاي خارج نشين

2- تلاش براي برجسته كردن مسئله كرد در خارج از مرزهاي مناطق كردنشين

3- ايجاد تحول در فرهنگ و ادبيات و حوزه ي روشنفكري كردي

4- ايجاد ارتباط با مستشرقين و موسسات علمي شرق شناسي

پس از روزنامه كردستان ، روزنامه ريگا تازه' راه نوين ' جزو اولين روزنامه هاي كردي بود كه براي مدت زماني بيشتري در ايروان پايتخت ارمنستان به چاپ رسيد در تاريخ مطبوعات كردي الفباي لاتيني براي نخستين بار در مجله هاوار مورد استفاده قرار گرفت، مجله هاوار در سال 1311 هجري در دمشق پايتخت سوريه به سردبيري جلادت علي بدرخان منتشر مي‌شد.

اولين نشريه كُردي در ايران توسط ملا محمد قزلجي (ترجاني زاده) كه از اهالي بوكان بوده است در سال 1922 و به نام روژي كورد(روز كرد) كه با نام كردستان هم شناخته مي شود، در اروميه منتشر گرديده است.

روزنامه ها و مجلات كُردي زيادي در دوران جمهوري مهاباد انتشاريافته اند كه اسامي آنها عبارتند از 9شماره مجله نيشمتان ، 3شماره مجله هه لاله ، 3شماره مجله گروگالي مندالان و مجله ئاوات مي باشند.

بعد از انقلاب اسلامي ايران تدريس و بكارگيري زبان اقوام و كردها در كنار زبان فارسي در قانون اساسي گنجانده شد و با انتشار مجله سروه تحولي بزرگ در عرصه روزنامه نگاري كردي در ايران آغاز شد.

در سال‌هاي اخير نشريات زيادي به زبان كردي در ايران منتشر شده است. نشرياتي همچون ئاشتي ، پيام كردستان، سيروان، هاوار، راسان، روژهه‌لات، آسو، كرفتو، ديدگاه و روژان و...

همچنين در سال هاي اخير چندين خبرگزاري كردي هم تأسيس شده‌اند كه از مهمترين آنها مي توان به خبرگزاري سه زبانه (كردي، فارسي و انگليسي) و بين المللي «كردپرس» در ايران كه كار خود را از سال 1389 آغاز كرده و آژانس خبري دجله كه در سال 1381 تأسيس شد و اكنون به سه زبان كردي، تركي و انگليسي خبررساني مي كند اشاره كرد.

در كردستان عراق نيز از زمان اعلام منطقه پرواز ممنوع در سال 1991 و بويژه پس از 2003 به بعد تعداد زيادي روزنامه و نشريه در اين اقليم منتشر شد. در برابر حجم زياد نشريات و روزنامه ها در اين اقليم ، همواره كيفيت پايين اين نشريات مورد انتقاد بوده است از سوي ديگر قتل هاي مشكوك چند روزنامه نگار و نامشخص بودن پرونده آنها و حزبي بودن تهديدي براي روزنامه نگاري در اين اقليم محسوب مي شود./1

1904