۲۹ اسفند ۱۳۹۳،‏ ۸:۴۵
کد خبر: 81547372
T T
۰ نفر
سربازان دفاع از میراث طبیعی مردم ایران باشیم - داریوش غفاری

جنگل های ایران به ویژه جنگل های هیركانی درشمال كشور با قدمتی میلیون ها ساله امروز در دستان ما است و چاره ای جز این نداریم كه سربازان دفاع از میراث طبیعی مردم ایران و حفاظت از آن برای آیندگان باشیم.

جنگل های شمال كشور كه به جنگل های ناحیه رویشی هیركانی یا خزری، جنگل های مرطوب شهرت یافته اند هم چون نوار سبزی حاشیه جنوبی دریای خزر و نیم رخ شمالی رشته كوه البرز از آستارا تا گلیداغی را به طول تقریبی 800 كیلومتر، عرض 20 تا 70 كیلومتر و ارتفاع 2800 متر از سطح دریا پوشانده اند.

80 گونه گیاهی درختی و 50 گونه درختچه ای در این جنگل ها شناسایی شده كه اغلب آنها از تیپ های آمیخته راش، ممرز، بلوط، افرا و توسكا هستند.

این نوارسبز شمال كشور در استان های گیلان،مازندران و گلستان واقع است. منطقه هیركانی دارای آب و هوای مرطوب بوده و متاثر از دریای خزر است. این منطقه از آستارا در گیلان آغاز شده و تا ارتفاعات جنگل گلستان در استان گلستان ادامه می یابد. اصلی ترین درختان این جنگل ها پهن برگ هستند.

حضرت آیت الله خامنه ای رهبر معظم انقلاب اسلامی دردیدار مسوولان و دست اندركاران منابع طبیعی و محیط زیست كشور همزمان با هفته منابع طبیعی، با اشاره به جنگل ها و مراتع به عنوان ریه های تنفسی شهرها و عوامل نگهدارنده خاك، از دست اندازی افراد سودجو به جنگل ها و منابع طبیعی بخصوص درشمال كشور ابراز تأسف شدید كردند و افزودند: دستگاه های مسوول باید قاطعانه با تعدی به جنگل ها به هر بهانه ای اعم از هتل سازی و جذب گردشگر و ساخت حوزه علمیه تا برخی توجیهاتِ به ظاهر قابل قبول، مقابله كنند.

لازمه پی بردن به ضرورت حفاظت ازجنگل ها، نیازبه دانستن اهمیت و نقش این نعمت خداوند بر حیات موجودات زنده به خصوص انسان ها و آگاهی رسانی درباره فواید وجود جنگل ها و زیان هایی كه ناشی از نابودی آنها بر بشریت تحمیل می شود، است.

درختان با دریافت دی اكسید كربن موجود در هوای اطراف كره زمین و مصرف آن در تولید مواد غذایی مورد نیاز خود برای رشد و نمو، موجب تولید اكسیژن می شوند. محققین معتقدند كه یك هكتار جنگل می تواند در یك سال 2.5 تن اكسیژن تولید كند كه این مقدار تامین كننده اكسیژن مورد نیاز برای زنده ماندن 10 انسان در یكسال است.

از سویی افزایش گاز دی اكسید كربن درهوا سبب گرم شدن زمین، ایجاد خشكی و شیوع بیماری های تنفسی و عصبی می شود.

جنگل ها همچنین در تعدیل حرارت محیط نقش موثری را ایفا می كنند. در تابستان بخشی از گرمای خورشید را جذب و باعث كاهش سرمای زمین و در زمستان نیز همچون پوششی مانع از دست دادن حرارت آن می شوند.

این فرآیند باعث می شود تا در تابستان هوای داخل جنگل چند درجه خنك تر از های اطراف آن و در زمستان نیز گرم تر از محیط پیرامون باشد. همچنین بالا بودن رطوبت نسبی هوا، تبخیر ناچیز و تولید اكسیژن در جنگل سبب لطافت محیط جنگل می شود.

آلودگی های ناشی از وسایل دودزا و آلاینده های خارج شده از كارخانجات و سایر منابع آلوده كننده، همچنین حركت و جابجایی ماسه ها و گرد و غبار به وسیله باد می تواند اثر نامطلوبی بر زندگی انسان ها بگذارد و باعث ایجاد بیماری ها و مختل شدن امورات روزمره شود كه می توان با كاشت درختانی چون اكالیپتوس، كاج، گردو، افرا و چنار از انتقال این ذرات و عوامل بیماری زا جلوگیری كرد.

فعالیت جانوران ریز و ریشه دوانی گیاهان و درختان در زمین باعث ایجاد منافذ متعددی می شود كه می تواند مقدار زیادی آب را در خود نفوذ داده و ذخیره كند. بر اساس بررسی كارشناسان میزان آب نفوذی به زمین بر حسب نوع جنگل 500 تا 2 هزار متر مكعب در سال و در هر هكتار برآورد شده است كه این مقدار به مراتب بیشتر از زمین های غیرجنگلی است.

جنگل ها و پوشش گیاهی مراتع باعث می شوند تا نزولات آسمانی با فرصت بیشتری در خاك نفوذ كنند و از جاری شدن آب در سطح زمین بكاهد، بدین ترتیب در كنترل آب های سطحی نقش موثری را ایفا می كنند.

فرسایش خاك كه باعث جاری شدن سیل می شود به فرآیندی گفته می شود كه در آن ذرات خاك از بستر اصلی خود جدا شده و به كمك یك عامل انتقال دهنده آب یا باد به مكانی دیگر حمل شود. در عرصه های جنگلی درختان می توانند با استقرار و ریشه دوانی در خاك مانع جدا شدن ذرات از هم و در نتیجه مانع فرسایش آبی یا بادی شوند.

این در حالی است كه در عرصه های غیرجنگلی نزولات آسمانی و باد می توانند خسارات جبران ناپذیری همچون سیل و توفان به دنبال داشته باشند.

علاوه بر موارد ذكر شده نقش اقتصادی جنگل ها را نیز می توان از مزایای اصلی آنها برشمرد. جنگل ها دارای فوایدی نظیر تولید چوب و كاغذ و مصارف آنها در ساخن در و پنجره، وسایل خانه، صنعت كشتی سازی، ریل راه آهن، فیبر مصنوعی و تولید نوعی پلاستیك و دیگر موارد هستند.

علاوه بر تولید علوفه، از گیاهان كف جنگل نیز می توان برای مصارف دارویی، صنعتی و خوراكی استفاده كرد.

با مزایای و فواید متعددی كه به بخشی از آنها اشاره شد، انسان ها به نوعی بدرفتاری با این نعمات پرفایده الهی مبادرت می ورزند. جنگل های میلیون ها سالانه ایران كه میراث طبیعی ملت ایران محسوب می شوند با دلیل عواملی نظیر بهره برداری بی رویه و بیش از اندازه به منظور تامین چوب و سوخت، قطع سرشاخه های درختان به منظور تامین خوراك دام، تبدیل جنگل به زمین كشاورزی، صنعتی و مسكونی، بروز آفات و بیماری ها و چرای احشام در معرض نابودی قرار دارند.

از سویی از مهم ترین عوامل نابودی جنگل آتش سوزی بوده كه هر ساله به ویژه در فصل پاییز به علت ریزش برگ و افزایش برگ خشك در كف جنگل صدها هكتار از عرصه های جنگلی از بین می روند كه عامل عمده این آتش سوزی ها انسان ها هستند.

بر اساس موارد ذكر شده می توان بار دیگر تاكید كرد كه حفظ و حمایت از جنگل ها به عنوان یك سرمایه ملی و پایدار و میراث طبیعی با برخورداری از ارزش های زیست محیطی، اقتصادی و اجتماعی فراوان كه در قرآن كریم به عنوان انفال از آنها یاد شده، برای همه ما به عنوان سربازان دفاع از میراث طبیعی ضروری است.

اول ** 1610