اروند، هر چیزی را كه در مسیرش باشد می برد، حتی دل را

آبادان (اروند كنار) - ایرنا - اینجا اروند است، رودی خروشان و نا آرام، رودی كه تنها افرادی می توانستند از سیم خاردارها و موانع خورشیدی تعبییه شده در ساحل آن عبور كنند؛ كه در سیم خاردار نفس خود گیر نكرده بودند، اینجا اروند است، رودی كه هر چیزی را كه در مسیرش باشد می برد، حتی دل را.

نمی دانم چرا دوباره دگرگون شده ام، چرا دوباره در هوای اروند بی قرارم و هوایی شده ام، این شیدایی من در كنار اروند از چیست، اما می دانم كه در كنار این رود خروشان رازی نهان است، رازی كه به گوش دل می گوید، شهید گمنام هوا از عطر تو غوغاست، میدانم كه اینجایی؟ می دانم كه اینجایی؟ عزیزم سایه ات پیداست، می دانم كه اینجایی؟ میدانم كه اینجایی؟

این راز، رازی سر به مهر در دل اروند است كه می گوید، مرا در منزل جانان چه جای عشق چون مرد است، دلم آواره دریاست، می دانم كه اینجایی؟ می دانم كه اینجایی؟ بساط امن و آسایش به بی صبری نمی ارزد، بیا تا مهلتی با ماست، می دانم كه اینجایی؟ می دانم كه اینجایی؟

این راز، رازی جاویدان از شهدای غواص و گمنام والفجر 8 است كه به گوش زائران راهیان نور حاضر در این منطقه زمزمه می كند، به خون سجاده رنگین كردم از فرمان پیر خود، كه وقت عاشقی نالان می دانم كه اینجایی؟ می دانم كه اینجایی؟

اروندرود منطقه ای است كه در آن بزرگترین عملیات نظامی آب - خاكی جهان (عملیات والفجر 8 ) در تاریخ 22 بهمن 1364 با رمز مبارك یا فاطمه الزهرا(س) با هدف كوتاه كردن دست نیروهای نظامی ارتش بعث عراق از خلیج فارس، پاكسازی منطقه اروند و دوركردن آتش توپخانه های عراق از شهرهای آبادان، خرمشهر و منطقه اروند كنار و آزاد سازی شهر مهم و راهبردی فاو و اخطار عملی جمهوری اسلامی ایران به رژیم متجاوز عراق و هم پیمانان او آغاز شد.



** مروری گذرا بر تاریخچه و اهمیت اروند رود

اروند به معنی تیز و تندرو و در دوره باستان به تمام طول رود دجله و اروند رود امروزی گفته می شد. اگر اروند را با تلفظ «او - روند» بخوانیم به معنی آب رونده است.

تا سه هزار سال پیش از میلاد مسیح(ع)، اروند رود وجود نداشت و رودخانه های دجله، فرات و كارون جداگانه به دریا می ریختند. با سقوط ساسانیان و به دلیل عدم مراقبت، سدها شكسته شد و دو رودخانه دجله و فرات در القرنه به هم پیوستند و اروند رود را تشكیل دادند.

هم اكنون 81 كیلومتر از 175 كیلومتر طول اروند رود- از محل پیوستن نهر خین به این رودخانه تا مصب آن در خلیج فارس - مرز مشترك ایران و عراق محسوب می شود. عرض اروند رود بین 500 تا 1000 متر و عمق آن بین 9 تا 15 متر در نوسان است و هنگام جزر و مد آب، تغییر می یابد و در عین حال برای كشتیرانی مناسب است.

' اروندرود را به علت جزر و مدها و نوع جریانش(جریان آرام بر سطح و جریان سریع و متلاطم در عمق) رودخانه وحشی می نامند.'

آب اروندرود از رودخانه های دجله و فرات كه از تركیه سرچشمه می گیرند و از رودخانه های كارون، كرخه، زاب بزرگ، زاب كوچك، دیاله، بكور، سیروان و الوند كه همگی از ایران سرچشمه می گیرند، تامین می شود و از نظر حجم، 67 درصد آب اروند از ایران تامین می شود.

پوشش ساحلی اروندرود پوششی از چولان(بوته های بلند) و (نی) است و عمق نخلستان های آن بین 2 تا پنج كیلومتر متغییر است و به وسیله كانال و نهرهای مصنوعی عمود بر اروندرود، در حالت مد آبیاری می شوند.

' بصره، خرمشهر، آبادان، خسروآباد و فاو از جمله بندرهای مهم این آبراه هستند كه نقش چشمگیری در رونق تجارت و بازرگانی منطقه دارند.



**اروند رود در گذر تاریخ و از ابتدای جنگ هشت ساله عراق علیه ایران

از آغاز تشكیل كشور عراق در پایان جنگ جهانی اول، همواره ادعاهای غیر حقوقی این كشور بر مالكیت كامل اروندرود، از مباحث اصلی اختلافات مرزی ایران و عراق بود كه سرانجام براساس معاهده 1975 الجزایر، ژرفگاه(خط القعر و یا خط تالوگ) رودخانه به عنوان خط مرزی تعیین شد.

یكی از اهداف رژیم بعثی عراق در هجوم سراسری به ایران، حاكمیت مطلق بر اروند و انتقال مرزهایش به ساحل شرقی این رودخانه بود. در خرداد 1358 دولت عراق با اعزام ناوچه های گشت زنی شروع به تقویت پاسگاه های مرزی خود در ساحل اروند كرد و بالگردهای آن كشور بر فراز اروند رود به پرواز درآمدند.

با شروع جنگ تحمیلی رژیم بعثی صدام علیه ایران اروندرود به سبب عریض بودن و تاثیرات ناشی از جزر و مد خلیج فارس بر این رودخانه - كه هرگونه عملیات نظامی را با محدودیت مواجه می ساخت - مورد توجه نیروهای نظامی دو كشور ایران و عراق قرار نگرفت و فقط دو كشور با آتش توپخانه به تاسیسات نظامی و غیر نظامی مستقر در ساحل دو طرف اروند رود آسیب می زدند.

در دومین ماه جنگ، ارتش عراق در حالی كه از ساحل جنوبی این رودخانه، آبادان را می كوبید، از سمت شمال این شهر پیش روی كرده و در روز نهم آبان 1359 با عبور از بهمن شیر به نزدیكی اروندرود رسید. دشمن سعی داشت با پیش روی از جاده خسروآباد تا شهر اروندكنار در اراضی شمالی این رودخانه استقرار یافته و بر آن تسلط كامل یابد، لیكن با مقابله مدافعان آبادان، عقب راند شد.

در عملیات والفجر 8 و به دنبال موفقیت رزمندگان دلیر اسلام در عبور از اروند رود، برای بهبود تردد و افزایش توانایی انتقال رزمندگان به آن سوی اروند، پل سازی بر روی رودخانه مورد توجه و تاكید قرار گرفت.

با پایان جنگ و به رسمیت شناختن دوباره قرداد 1975 الجزایر توسسط عراق، اروند رود دیگر بار حیات خویش را بازیافت هرچند كه به علت انباشته شدن از گل ولای و لاشه های كشتی های غرق شده قابلیت كشتی رانی كشتی های بزرگ تجاری را تا حدی از دست داده بود.



** مروری گذرا بر اجرای عملیات والفجر 8

قبل از آغاز جنگ، بخش اروندكنار با اقدامات خرابكارانه از سوی گروه های ضد انقلاب و خلق عرب وابسته به رژیم بعث عراق، نظیر انفجار 26 دی 1358 در دبستان روستای صحنه بخش اروندكنار و انفجار 19 بهمن 1358 در مدرسه سیروس شهر اروند كنار روبه رو بود. در این ایام دشمن به تحركات گسترده ای در ساحل غربی اروندرود و مقابل اروندكنار دست زد و علاوه بر افزودن استحكامات خود در منطقه در 10 خرداد 1358 یك گردان توپخانه را در منطقه فاو و مقابل شهر اروندكنار به همراه واحدهای رزمی متعدد مستقر كرد تا علاوه بر كنترل مصب اروندرود بر شهرهای روستاهای ایران مسلط شود.

در دوم تیر و دهم شهریور 1359 نیز نیروی دریایی ارتش عراق ناوگان جنگی خود را در این منطقه متمركز كرد كه به نظر می رسید همه این تحركات برای كنترل بر اروندرود بوده است.

مهم ترین پاسگاه های ایران در بخش اروند كنار پاسگاه های مینوحی، سعدونی، نهرعلی شیر، نهرابتر و خرمال بود كه در مقابل پاسگاه های فاوشمالی و فاو جنوبی عراق به فعالیت می پرداختند. پیش از آغاز جنگ، برخی از این پاسگاه ها مانند پاسگاه خرمال اروندكنار(به ویژه در یكم و بیستم شهریور1359) با تجاوز نیروی دریایی ارتش عراق روبه رو بوده است.

نزدیكی اروندكنار به شهر فاو كه مهم ترین محور ارتباطی عراق به خلیج فارس است، بر اهمیت جغرافیایی این بخش به ویژه در زمان دفاع مقدس افزود؛ به نحوی كه با آغاز جنگ بخش و شهر اروندكنار عملا به محاصره دشمن در آمد، كه با مقابله رزمندگان اسلام و شكست حصر آبادان تهدید عراقی ها در تصرف اروندكنار نیز از بین رفت اما همچنان بخش اروندكنار و آبادی های آن و نیز سراسر سواحل این منطقه زیر آتش دشمن قرار داشت.

اروند كنار در بهمن 1364 محل تدارك رزمندگانی بود كه برای عملیات والفجر 8آماده می شدند. واحدهای مهندسی نیز به منظور تثبیت نیرو و تامین نیازهای مهندسی منطقه، پیش از عملیات، با فعالیت های متعددی مانند احداث جاده های آنتنی شكل، احداث مواضع توپخانه و ایجاد مواضع موشك زمین به هوا در بخش اروندكنار، مقدمات عملیات را فراهم كردند.

در عملیات والفجر 8 موقعیت حساس اروندكنار به همراه نخلستان های وسیع آن كه پوشش مناسبی برای تدارك و جابه جایی نیرو به شمار می آمد، در موفقیت عملیات بسیار موثر بود.



** تهمیدات فرماندهان برای اجرای عملیات والفجر 8 و عبور از رودخانه خروشان و ناآرام اروند چه بود؟

فرماندهان نظامی حاضر در قرارگاه های رزمی منطقه جنوب قبل از آغاز عملیات والفجر 8 دلهره زیادی داشتند كه همین امر باعث شد، آنان برای اجرای این عملیات مهم و راهبردی خدمت امام خمینی برسند و از ایشان راهنمایی بگیرند. امام روح الله (ره) در این دیدار خطاب به فرماندهان نظامی فرموده بودند، بروید و فردا بیایید، روز بعد امام امر كردند كه به پابوسی امام رضا(ع) بروید و پرچم گنبد و بارگاه ملوكتی ثامن الائمه (ع) را با خود بیاورید و هنگام عبور از اروند، آن را مقابل آب قرار دهید.

با كسب دریافت این پند عرفانی از سوی پیر روشن ضمیر جماران فرماندهان نظامی قرارگاه های رزمی جنوب به منطقه برگشتند و شب عملیات با اجرای این دستور العمل معنوی عملیات والفجر 8 را با رمز مبارك یا فاطمه الزهرا(س) آغاز كردند، اما آن شب به ناگاه باران گرفت و بارش باران فرماندهان را دچار تشویش كرد زیرا از لحاظ نظامی اجرای عملیات به دلیل بارش باران مردود است، ولی همین نعمت الهی باعث شد كه دشمن متوجه حضور غواصان دلیر ایران در خطوط خود نشود و نیروهای پیاده نیز با وجود باتلاق توانستند از اروند عبور كرده و خود را به مواضع دشمن در آنطرف اروند برسانند.

در اجرای این عملیات آبی - خاكی غواصان جوان و جان بركف سپاه كه عاشق امام دلها بودند، با دیدن آموزش های سخت و آمادگی كامل در تاریكی شب با عبور از رودخانه وحشی اروند خود را به ساحل جنوبی این رود و مواضع و استحكامات عراق رسانیده و با خنثی كردن تله های انفجاری معابری را از میان سیم های خاردار، موانع خورشیدی و مین های ضد نفر برای رزمندگان اسلام بازكردند.

در اجرای این عملیات موفق نظامی رزمندگان خط شكن سوار بر شناورهای خود از میان نهرهای مختلف از سواحل شمالی اروند عبور كرده و در حالی كه آب رودخانه كاملا مد بود خود را به ساحل شبه جزیره فاو رسانیده و حمله برق آسای خود را آغاز كردند.

در این عملیات لشكر 25 كربلای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی كه ماموریت حمله به شهر فاو را بعهده داشت با هجوم بی امان خود دژهای دفاعی شهر فاو را بر سرنیروهای بعثی فرو ریخت و وارد شهر فاو شد و چند ساعت پس از آغاز عملیات موفقیت آمیز والفجر 8 فرمانده شجاع لشكر 25 كربلا پرچم مبارك ثامن الائمه (ع) را بر بالای مناره مسجد فاو نصب كرد و دیگر لشكرهای سپاه نیز از غرب و شرق فاو حمله خود را آغاز كردند و موفق شدند از محور راست با عبور از جاده البهار بصره و ام القصر تا دریاچه و كارخانه نمك پیشروی كنند و اط محوز چپ او تا راس البیشه و خور عبدالله و سایتهای موشكی عراق را به تصرف خود در آورند.

این رزمندگان دلیر اسلام تنها با نیروی ایمان، ولایت مداری و عشق به ائمه اطهار(س) دل به آب زدند و توانستند به یاری خدا از آب بگذرند.

كشته و زخمی شدن 5 هزار صدامی كافر، به اسارت درآمدن 2 هزار و 105 نفر از نیروهای دشمن بعثی، انهدام 600 دستگاه تانك و نفربر، 150 قبضه انواع توپ، 74 فروند هواپیما، 5 دستگاه مهندسی، 11 فروند بالگرد، 500 دستگاه انواع خودرو و 7 فروند ناوچه جنگی ارتش صدام از نتایج عملیات والفجر 8 است.

همچنین به غنیمت در آمدن 140 دستگاه تانك و نفربر، 35 قبضه انواع توپ، 35 دستگاه مهندسی، 150 قبضه توپ ضد هوایی و 250 دستگاه انواع خودروهای ناظمی عراق از دیگر دستاوردهای مهم این عملیات راهبردی و آبی خاكی است.

بپاس دلیرمدریهای و رشادتهای رزمندگان دلیر اسلام در تاریخ شانزدهم فروردین 1380(ه.ش) مصادف با دهم محرم الحرام سال 1422(ه.ق) پیكر هشت غواص شهید گلگون كفن و گمنام عملیات والفجر 8 در یادمان شهدای این منطقه به خاك سپرده شده است.

از: فرهاد شرف پور خبرنگار اعزامی ایرنا با كاروان رسانه ای راهیان نور

اجتمام(2)**7029 ** 1418

سرخط اخبار جامعه