اخبار افکارسنجی‌های آنلاین

۱۶ اسفند ۱۳۹۳،‏ ۱۳:۱۹
کد خبر: 81531921
۰ نفر
سید عباس عراقچی؛ دیپلمات سهل و ممتنع

تهران - ایرنا - « سهل و ممتنع» را « آسان سخت» هم می گویند. شاید در دیپلماسی ایران فقط یك نفر مصداق آن باشد: سید عباس عراقچی.

رسانه ای ترین عضو تیم مذاكره كننده، پرابهام ترین هم هست. تكلیف شما با سایر اعضای تیم همچون محمد جواد ظریف و مجید تخت روانچی روشن است. پیشینه شان یك خط صاف است ، اما عراقچی چنین نیست.

یك طیف به او انتقاد دارد كه چرا حاضر به همكاری با تیم جدید هسته ای شده و طیف دیگر به ظریف انتقاد می كند كه چرا او را در تیم مذاكره كننده نگه داشته است.

وقتی یك روزنامه شاخص اصولگرا در اقدامی نادر از او برای آن كه مطلبی درباره یكی از نزدیكانش چاپ كرده عذرخواهی می كند، تحلیل ها او را به سمت یك طیف می راند و یا هنگامی كه برخی مسئولان او را به نام یاد می كنند ارزیابی ها بیش از همه به سوی اتكای عراقچی به روحانیت می رود.

عده ای او را « زینت» و بعضی هم «سپر» تیم مذاكره كننده قلمداد می كنند و شماری هم می گویند « گزینه ناگزیر» وزیر خارجه فعلی است.

ولی آیا این ، همه داستان عراقچی است؟ این دیپلمات اصفهانی چگونه پله های نردبان ترقی را پیموده؟

** نخستین پست مدیریتی

صادق خرازی می گوید: یك بار از ظریف پرسیدم چرا عراقچی را نگه داشتی؟ گفت « به خاطر حرفه ای بودنش». البته من هم جای ظریف بودم همین كار را می كردم.

خرازی یكی از كسانی است كه به خاطر حمایت از عراقچی شماتت شده. در زمانی كه علی خوشرو معاون اموزشی و پژوهشی وزارت خارجه بود ، عراقچی رییس یكی از گروه های مطالعاتی بود. هنگامی كه صادق خرازی بر صندلی معاونت نشست عراقچی كارهایش را می كرد تا برای ماموریت عازم نیویورك شود كه خرازی مانع شد.

عراقچی در ایران ماند و مدیركل دفتر مطالعات وزارت خارجه شد. از خرازی پرسیدم « چرا مدیرش كردی؟» گفت: می خواست به عنوان كارشناس به نیویورك برود. به نظر من ظرفیت ایشان بیش از كارشناس بود. پركار ، دقیق و حرفه ای بود و البته متدین و وفادار به آرمان های انقلاب.

این كار صادق خرازی بی هزینه هم نبود. او می گوید در آن دوره مخالفت های زیادی با این تصمیم او شد. می گفتند « چرا یك جوان تازه كار را مدیر كردی؟»

خرازی گفت: پاسخ دادم سن و سال او با من یكی است. تجربه هم پیدا می كند.

در سال 1378 كارهایش انجام می شود تا به سفارت ایران در فنلاند برود. حكمش كه زیر دست رییس جمهور وقت می رسد ، رییس جمهور برای امضایش تردید می كند.

خرازی می گوید: علیه او شانتاژ كرده بودند. شبنامه علیه اش پخش كردند. من با اقای رییس جمهور كلی صحبت كردم تا قبول كرد كه عراقچی سفیر شود. گفتم اگر كسی توانایی دارد ، وابستگی هم به روحانیت داشته باشد اشكالی دارد؟

معاون اسبق وزیر خارجه گفت: شاید به برخی دیدگاه هایش انتقاد داشته باشم ولی او را شایسته و حرفه ای می دانم. معتقدم رشد داشته و خودش را خوب حفظ كرده است.



** وابستگی های 30 ساله

سال 82 عراقچی از هلسینكی بازگشت . به پیشنهاد آهنی ، رییس اداره اول غرب اروپا شد ، پستی كه از مدیركل سابق دفتر مطالعات وزارت امور خارجه انتظار نمی رفت با این حال او پذیرفت. زمانی كه معیری معاون آموزشی و پژوهشی شد او را به ریاست دانشكده وزارت خارجه منصوب كرد.

در دولت نهم او پله های نردبان را سریع تر پیمود. متكی او را معاون حقوقی و بین الملل كرد و دو سال بعد در 1386 سفیر ایران در ژاپن شد. تا 1390 در توكیو ماند. وقتی بازگشت معاون آسیا و اقیانوسیه شد.

دورانی كه علی لاریجانی و سپس سعید جلیلی هدایت مذاكرات هسته ای را به عهده داشتند، عراقچی عضو تیم مذاكره كننده بود . با این حال « ارشد» نبود. در یك فصل جواد وعیدی و در فصلی دیگر علی باقری ارشد بودند و عراقچی عضوی كه نه در تصاویر خبری حضور چندانی داشت و نه در خبرها و اظهار نظر ها.

در این مدت وزارتخانه های دیگر هم به او پیشنهاد پست هایی را دادند اما عراقچی یك پاسخ می داد: مشورت كردم، در وزارت خارجه می مانم.

در آخرین ماه های دولت دهم، عراقچی سخنگوی وزارت خارجه شد. با روی كار آمدن دولت یازدهم، محمد جواد ظریف سكان هدایت دیپلماسی را در دست گرفت و تقریبا همه معاونت ها را برای عراقچی در نظر داشت تا اینكه بالاخره معاونت امور حقوقی و بین المللی را به او پیشنهاد كرد.

عراقچی در تیم مذاكره كننده هم ماند، این بار به عنوان « عضو ارشد».



** تیم جدید و تیم قدیم



یكی از سوال هایی كه هر كس را دچار « خارش مغزی» می كند ، دیدگاه عراقچی درباره تیم های قبلی و فعلی مذاكرات است.

احتمالا در هر مصاحبه ای حداقل یك بار ناگزیر شده به این پرسش پاسخ دهد. او می گوید: تفاوت در « شیوه و رویكرد» مذاكره است نه در « نیت و انگیزه مذاكره كنندگان». رویكرد دولت جدید سعی می كند بازی را به صورت برد – برد تعریف كند همین هم سرعت پیشرفت گفت و گو ها را بیشتر كرده است.

ارزیابی عراقچی از تفاوت در رویكرد مذاكرات و تلاش هایش برای كاستن از شدت مخالفت های داخلی، حكایت از دیدگاه پراگماتیستی او دارد و این كه پیشبرد دیپلماسی بیش از همه نسبت ها و ارتباطات ادعایی برایش اصل است.

دیپلمات ها او را به پركاری، مطالعه، تمایل به نوشتن و تیزهوشی می شناسند و ماه های حضوردر تیم جدید مذاكره كننده نیز عرصه را برای بالندگی او فراهم كرده است.



** پل ارتباطی خبرنگاران و تیم مذاكره كننده

عراقچی تجربه سخنگویی نداشت ، اما نشان داد استعداد این كار را دارد. سه ماه ایستادن پشت تریبون سخنگویی از یك سو طعم رسانه را به او چشاند و از سوی دیگر چهره جدیدی را به خبرنگاران نشان داد. این سه ماه مسیر زندگی عراقچی را به كلی تغییر داد.

او ریسك ارتباط با خبرنگاران را پذیرفت و به رابطه خوبش با خبرنگاران در ماه های بعد هم ادامه داد.

بیان نرم و آرام او و روایت روانش از مذاكرات به سرعت او را به چهره رسانه ای تیم مذاكره كننده تبدیل كرد.

عراقچی می تواند ساعت ها حرف بزند بدون این كه قادر باشید آن را در یك جمله خلاصه كنید یا مدتها خطابه كند به گونه ای كه حتی یك واژه فراموشتان نشود.

می تواند همه خبرنگاران با هر طیف فكری را راضی نگهدارد به گونه ای كه هر كدام گمان كنند بهترین رابطه را با او دارند.

همكارانش او را به آرامش و كم حرفی و چهره ای نه چندان خندان می شناسند اما خبرنگاران روی دیگری از او دیده اند.

هنگامی كه به اتاق مذاكره می رود و درها بسته می شود، دیپلمات ها آن روی عراقچی را می بینند. مجید تخت روانچی می گوید: عراقچی بسیار حرفه ای، دقیق و قاطع مذاكره می كند و این مورد اذعان طرف های مذاكره كننده نیز هست.

با این حال خبرنگاران عراقچی را به نرم خویی می شناسند. در شرایطی كه پرهیز از خبرنگار رویه حاكم بر دستگاه دیپلماسی است، عراقچی یك استثنا محسوب می شود. او شهامت ارتباط با خبرنگار را دارد و به خوبی از عهده پاسخگویی به سوالات آنها بر می آید، بدون اینكه از خط بیرون بزند یا رسانه ای را برنجاند.

اما همه این ها بی هزینه هم نیست. نمود رسانه ای عراقچی و حضورش در جلسات دستگاه های مختلف برای توضیح آنچه در مذاكرات هسته ای می گذرد ، انگشت اشاره را بیش از هركس به سمت او نشانه می گیرد. باز هم حرفهای همیشگی و نسبت دادن های قدیمی.

او یك بار گفت: من مثل بچه آدم و از در وارد وزارت خارجه شدم. نه از پنجره آمدم و نه از سقف پریدم.

** پر پرواز

می گویند اگر بخواهی خواننده شوی نباید صدایت مشابه خواننده ای مشهور باشد؛ اگر بخواهی نویسنده ای صاحب نام شوی نباید نامت پیش پا افتاده و معمولی باشد. در عالم سیاست هم نام نادر همچون نویسندگی به كار می آید.

با این حال عراقچی بیش از آن كه شهرتش را مدیون خوش ذوقی جدش در انتخاب این نام فامیل باشد، مرهون خصوصیات شخصی اش است.

نام او بیش از هركس دیگر در ماه های اخیر در رسانه های ایران و جهان مطرح است. ظریف از ابتدا به او اعتماد كرد و او هم تا اینجای كار به این اعتماد پاسخ خوبی داده است.

دوران وزارت ظریف « پر پرواز» عراقچی بود. در آینده نام او را بیشتر خواهیم شنید.

از: كتایون لامع زاده



1553

سرخط اخبار سیاست