استاد دانشگاه شهید بهشتی: زنان در بخش فرهنگ ناملموس پیشتاز هستند

اصفهان - ایرنا - استاد دانشگاه شهید بهشتی گفت: زنان به واسطه خلاقیت و ارتباطی كه با میراث فرهنگی ناملموس دارند، در این زمینه پیشتاز هستند.

به گزارش ایرنا، «ژانت بلیك» روز پنج شنبه در نشست تخصصی اجلاس زنان سازمان بین المللی میراث فرهنگی ناملموس، در اصفهان افزود: ارتباطی پیچیده و در عین حال قوی بین زنان و میراث فرهنگی ناملموس وجود دارد كه در امور اجتماعی و فرهنگی جوامع نیز نمود بسیار یافته است.

وی در سخنرانی خود با موضوع «میراث فرهنگی ناملموس و زنان» ادامه داد: با وجود پیشتازی زنان در این زمینه، نقش آنها در میراث فرهنگی ناملموس مورد توجه قرار نمی گیرد و حتی در برخی جوامع محدودیت هایی برای آنها بوجود می آید.

وی با بیان این كه لازم است در آنچه برای میراث فرهنگی ناملموس انجام می شود بازنگری صورت گیرد، گفت: زنان آمادگی زیادی برای خلاقیت دارند و اگر این خلاقیت آنها با روند توسعه پایدار جوامع منطبق شود، نقش آنها در زمینه میراث فرهنگی ناملموس نمود بیشتری می یابد.

این استاد دانشگاه با تاكید بر این كه باید نقش زنان در انتقال فرهنگ بین نسل ها نیز مورد توجه قرار گیرد، افزود: به عنوان مثال در كشورهای عربی زنان نقش آفرینی بسیاری در بنیان خانواده دارند كه این نقش ها باید شناسایی شود.

بلیك با اشاره به روند توسعه جوامع از سال 1990 به بعد اظهار كرد: در برنامه های توسعه بیشتر به رشد تولید ناخالص ملی توجه می شود در حالی كه باید ارزش های فرهنگی نیز در همان ردیف قرار گیرد چرا كه همان نقش اساسی را ایفا می كند.

وی گفت: توسعه مناسب در سطح جهانی همراه با شكوفایی فرهنگی است و در بیانیه یونسكو در سال 1998 این موضوع مورد تاكید قرار گرفت.

عضو هیات علمی دانشگاه شهید بهشتی، زنان را عاملی اصلی در رابطه با تنوع فرهنگی خواند و افزود: لازم است به این موضوع توجه شود كه نقش زنان در میراث فرهنگی ناملموس تا چه اندازه در آینده برای پایداری و توسعه موثر و مفید است.

به گفته وی، ایران در سال 1999 بهترین راه حل را در همایشی در یونسكو در زمینه نقش میراث فرهنگی ناملموس در توسعه جوامع ارایه كرد كه به دنبال آن فراخوانی برای زنان جهت توسعه این میراث در جهان اعلام شد.

بلیك با تاكید بر این كه هنوز پاسخ مناسب در چارچوب بین المللی برای توسعه جدی جوامع پیدا نشده است، تصریح كرد: لازم است برنامه های توسعه و ارتباط آن با زنان و میراث فرهنگی ناملموس مورد بازنگری جدی قرار گیرد تا به پاسخ های مناسب دست یابیم.



* زنان واقف، حافظ میراث فرهنگی جامعه بوده اند

عضو هیات علمی دانشگاه الزهرا (س) نیز در این اجلاس با اشاره به نقش واقفان زن در ساخت و فعالیت علمی مدارس علمیه ایران، گفت: زنان واقف، حافظ میراث فرهنگی جامعه بوده اند.

نزهت احمدی افزود : وقف تنها متعلق به ایران نیست بلكه همه كشورها و ادیان و اقوام حتی ادیان اولیه نیز برای حفظ فرهنگ دینی و معابد خود وقف داشته اند.

وی به نقش زنان ایرانی در تاریخ اشاره كرد و افزود: ایران كشوری بوده كه همواره مورد تاخت و تاز كشورهای دیگر واقع شده است و در این یورش ها كشورها تلاش می كردند فرهنگ خود را در ایران ترویج كنند.

وی اظهار كرد: ولی زنان ایران در قالب لالایی ها، شعرها و داستان ها فرهنگ بومی جامعه ایرانی حفظ كرده اند و بدین سبب جایگاه زنان در تاریخ ایران از این جهت بسیار پراهمیت است.

این استاد تاریخ ادامه داد: از سوی دیگر زنان ایران با وجود این كه استقلال مالی كمتری داشتند، ولی در وقف نامه ها و كتاب های تاریخی در زمینه وقف درخشش خاصی داشته اند.

وی با بیان این كه تاریخ كمتر از مردم عادی و به ویژه زنان سخن گفته است، افزود: یكی از جاهایی كه تاریخ حضور زنان را پر رنگ به تصویر می كشد، زمانی است كه زنان در وقف حضور داشته اند.

این كارشناس تاریخ به ساخت چهار مدرسه «جده بزرگ، جده كوچك، نیماورد و مریم بیگم» به وسیله زنان اشاره كرد و گفت: واقف این چهار مدرسه زنان بوده اند هر چند در اكنون اثری از مدرسه مریم بیگم نیست.

وی تصریح كرد: حتی برخی از زنان كه توانایی ساخت یك مدرسه را نداشته اند در كمك به ساخت مدارس كمك كرده اند.

وی اظهار كرد: در تاریخ ایران تحصیل زنان بیشتر در منزل بوده است و در مدارس حضور نداشته اند ولی با این وجود اهتمام ویژه ای به فرهنگ جامعه داشته اند و برای رشد و ارتقای آن تلاش می كرده اند.

عضو هیات علمی دانشگاه الزهرا (س) با اشاره به معماری مدارس ساخته شده در دوره صفویه توسط زنان، گفت: معماری این مدارس به گونه ای است كه تمام نیازهای یك طلبه را فراهم می كند.

وی گفت: این مدارس در بازار به عنوان مركز تجاری و اقتصادی ساخته می شد تا در زمان جنگ آسیب پذیری كمتری داشته باشد ولی نحوه معماری آن به گونه ای است كه با وارد شدن به آن نه تنها از قیل و قال بازار خبری نیست بلكه فضای ملكوتی آن انسان را جذب می كند.

احمدی خاطر نشان كرد: وقف نامه ها حاكی از آن است كه زنان واقف تحت شرایط فكری جامعه بوده اند، به گونه ای كه در وقف نامه های زنانی كه مدارس آنها در زمان صفویه و اوج رواج حكمت و فلسفه اسلامی ساخته شده است، وقف كتاب های فلسفی نیز دیده می شود.

وی افزود: از سوی دیگر در وقف نامه هایی كه در برخی برهه های تاریخی كه فلسفه و حكمت رنگ و بوی كمتری داشته، دیده می شود كه واقف زن مطالعه كتاب های فلسفی را ممنوع و آن را مصداق كتب ضاله می دانسته است.

وی تصریح كرد: بی شك نقش مدارس علمیه و وقف برای آنها در ترویج مكتب تشیع در دوره صفویه یك نقش كلیدی بوده است و زنان نیز با ورود به این عرصه و فراهم كردن زیر ساخت های فكری در توسعه پایدار فرهنگ جامعه خود نقش موثری داشته اند.

اجلاس بین المللی میراث فرهنگی ناملموس، صبح پنج شنبه در اصفهان آغاز به كار كرد و به مدت سه روز ادامه خواهد داشت.

میراث فرهنگی ناملموس یا میراث معنوی، بنا به تعریف كنوانسیون پاسداشت از میراث فرهنگی ناملموس شامل رفتارها، نمادها و آیین‌هایی ا‌ست كه یك اجتماع آن را بخشی از میراث فرهنگی خود می‌شناسد.

این میراث در آن واحد، سنتی، معاصر و زنده و دربرگیرنده است، نماینده است و در گروه‌های اجتماعی ریشه دارد.

میراث فرهنگی ناملموس عامل مهم و در عین حال ظریف و آسیب‌پذیری‌ در نگاهداشت گوناگونی فرهنگی در مقابل روند رو به فزونی جهانی شدن است.

درك میراث فرهنگی ناملموسِ اجتماعات متفاوت به گفتگوی میان‌فرهنگی یاری می‌رساند و احترام متقابل را به سایر روش های زندگی تشویق می‌كند.

7134/ م / 546/ 7148/ 607/ 2025