۱۸ شهریور ۱۳۹۳،‏ ۱۱:۵۳
کد خبر: 81305670
۰ نفر
از رنج تا امید زنان سرپرست خانوار

تهران- ایرنا- زیر آسمان این شهر و در همسایگی هركدام از ما، زنانی هستند كه رشته ی زندگی‌شان گره خورده و برای اینكه بتوانند چرخ زندگی را بچرخانند كمر همت بسته‌اند.

بر اساس عرف و سنتی به ارث رسیده از گذشته، در خانواده های ایرانی، مردان، سرپرست خانواده محسوب می شوند اما در شرایطی خاص چنین مسوولیتی برعهده ی زنان گذاشته می شود كه این گروه طبق تعریف های علمی و تخصصی «زنان سرپرست خانوار» نامیده می شوند و در یك دسته بندی شامل زنان بیوه، زنان مطلقه (اعم از زنانی كه پس از طلاق به تنهایی زندگی می كنند یا به خانه پدری باز می گردند ولی خود امرار معاش می كنند)، همسران مردان معتاد، زندانی، مهاجر، از كارافتاده و معلول، زنان و دختران خودسرپرست و زنان سالمند هستند.

به گفته ی بیشتر جامعه شناسان، محرومترین گروه در بین زنان را زنان سرپرست خانوار تشكیل می دهند؛ چرا كه همه ی این زنان به علت پشتوانه ی ضعیف مالی و همچنین كمبود سرمایه های اجتماعی برای یافتن راه حل مناسب جهت رفع مشكلات، در معرض آسیب ها و فشارهای جدی اقتصادی، رفتاری، اجتماعی و اخلاقی قرار دارند. زنان سرپرست خانوار با رنج‌ها و مشكلات فراوانی دست و پنجه نرم می‌كنند؛ رنجی كه از بیكاری یا درآمد ناچیز این زنان آغاز و با زندگی پرمشقت‌شان در طول سال ادامه می‌یابد.



*** زنان موفق سرپرست خانوار؛ الگوی همه زنان

در همایش «بانوی تدبیر، سفیر امید» كه چندی پیش از طرف امور بانوان استانداری تهران برگزار شد، از 10 زن برتر و موفق سرپرست خانوار تجلیل شد كه همین امر بهانه یی شد تا به سراغ «مریم عسگری» یكی از این بانوان برتر برویم و از نزدیك شاهد موفقیت های روزافزون و كارآفرین وی باشیم.

«چهار سال از زمان فوت همسر من می گذرد. به علت بیماری و ناتوانی كاری، پیش از فوت وی هم نان آور خانه بودم و از هفت صبح تا 10 شب در یك آرایشگاه كار می كردم اما بعد از وخیم شدن شدت بیماری همسرم نتوانستم به صورت مستمر كار كنم و كم كم كارم را از دست دادم.»

خاطرات نه چندان دور به سراغ چشمان پر از اشك مریم می آید و چهره ی آرام و مهربانش را دگرگون می كند؛ حتی دیگر پنهان كردنشان هم میسر نیست و اشك سرازیر می شود: «بعد از فوت همسرم، خانواده ی وی ما را رها كردند؛ من ماندم و بارسنگین نقش پدر و مادر برای دختر و پسرم و خانه ی اجاره یی.»

مریم پس از مدتی در یك كارگاه خیاطی مشغول به كار شد و طی یك ماه كار با چرخ را یاد گرفت. او خود پس از مدتی كارگاه كوچك مانتودوزی ایجاد كرد و توانست در ادامه این كارگاه كوچك را به یك تولیدی با 15 نفر كارگر تبدیل كند.

چشمان پر از اشك خود را به لباس های دوخته شده و آماده ی تحویل می دوزد؛ گویا با مشاهده ی آن، رنج گذشته را به پس زمینه ی ذهن خود می سپارد: «سال ها از آن شب هایی كه به خاطر بی پولی و خجالت روبه رو شدن با فرزندان، اشك ریختم و روزهایی كه از ترس شكوه ی همسایگان آرام آرام نوار زندگی خود را با كوك چرخ خیاطی دوختم، می گذرد و حال با چشم اندازی روشن به آینده و عزمی راسخ تر به تلاش و حمایت از زنانی هم سرنوشت خود ادامه می دهم.»

در تولیدی مانتویی كه مریم عسگری مدیریت آن را برعهده دارد، زنانی كار می كنند كه آنها نیز همچون مریم سرپرست خانوار هستند كه بیشترشان از طرف سازمان بهزیستی یا كمیته ی امداد امام خمینی (ره) معرفی می شوند. او در این ارتباط می گوید: «این نیروها به صورت كاملا مبتدی به اینجا معرفی می شوند و تحت آموزش من قرار می گیرند؛ نیروهایی كه از معلولیت های جسمی از جمله ناشنوایی رنج می برند و آموزش به این افراد سهل و آسان نیست اما برای من لذت بخش و نشاط آور است كه می توانم باری از روی دوش افرادی كه سختی های زندگی من را تجربه كرده اند، بردارم.»

تنها خواسته ی عسگری از مسوولان مرتبط با امور زنان، اعطای وام برای خرید تجهیزات و امكانات بیشتر بود تا بتواند زنان بیشتری را تحت تعلیم و آموزش قرار دهد؛ به این امید كه بار سنگین سرپرستی یك زندگی را كمی سبك تر كند.



***رشد روزافزون زنان سرپرست خانوار

نتایج سرشماری عمومی و نفوس مسكن سال 1390 مركز آمار نشان می دهد 2 میلیون و 548 هزار و 72 زن سرپرست خانوار در كشور وجود دارند كه تنها 48 درصد تحت حمایت سازمان بهزیستی و كمیته ی امداد هستند. تعداد این زنان روز به روز در حال گسترش است؛ به طوری كه گفته می شود روزانه 160 نفر به تعداد آنها اضافه می شود؛ این در حالی است كه حدود 83.4 درصد آنان به لحاظ اقتصادی غیر فعال هستند.

هر چند تعداد زیادی از این زنان به دلیل داشتن تمكن مالی، بیمه و اشتغال، نیازی به حمایت سازمان های حمایتی ندارند اما با نگاهی گذرا به وضعیت زنان سرپرست خانوار و نحوه ی تامین معاش از طریق مشاغل كاذب و به دور از شان و منزلت آنان می توان پی برد كه بسیاری از این زنان به دلایل مختلف از حمایت های ارگان های دولتی برخوردار نیستند یا در صورت برخورداری، میزان حمایت به اندازه یی نیست كه تكافوی زندگی آن ها و فرزندانشان باشد.

در همین ارتباط «شهیندخت مولاوردی» معاون رییس جمهوری در امور زنان و خانواده هم كه در همایش «بانوی تدبیر، سفیر امید حضور داشت از افزایش روز افزون زنان سرپرست خانوار ابراز نگرانی كرد وگفت: بر اساس سرشماری سال 1390، 12.1 درصد خانوارها زن سرپرست هستند و این آمار در پنج سال اخیر افزایش قابل توجهی داشته است. در كنار این رشد، ویژگی‌های اجتماعی، ‌اقتصادی، ‌تركیب سنی، تحصیل و میزان درآمد زنان سرپرست خانوار به طور قابل توجهی تغییر كرده است و زنان سرپرست خانوار به موضوعی اجتماعی از جنس آسیب تبدیل شده‌اند.

مولاوردی تاكید كرد كه در چهار دهه ی گذشته قوانینی برای حمایت از زنان سرپرست خانوار تصویب شده اما آن‌ها به دلیل نبود اعتبارات كافی به طور كامل اجرا نشده است.

معاون رییس جمهوری در امور زنان و خانواده نقش انجمن های مردم نهاد در حمایت از این زنان را پررنگ عنوان كرد و افزود: زمینه ی قانونی و حقوقی مناسبی برای پاسخگویی به نیازهای زنان سرپرست خانوار به وجود آمده است و ضرورت دارد به نقش سمن‌ها در خدمت‌رسانی به این زنان توجه شود. موسسات غیر دولتی در این زمینه فعال هستند و به علت قدرت بالا در جلب مشاركت‌های مردمی می‌توانند به ظرفیت‌های مهمی تبدیل شوند، بنابراین باید در برنامه ریزی‌ها لحاظ شوند.



*** ضرورت طرح جامع توانمند سازی زنان سرپرست خانوار

بررسی كیفیت زندگی این قشر حاكی از آن است كه متاسفانه تاكنون برنامه ی جامع و یكپارچه یی برای حمایت از زنان سرپرست خانوار تدوین نشده و دستگاه های دولتی و برخی مراكز خصوصی نیز دچار موازی كاری در حمایت از این قشر شده اند و عمده ی این حمایت ها نیز به صورت قطره چكانی، مقطعی و فاقد استمرار زمانی بوده و مهمتر آن كه همه ی این زنان را تحت پوشش خود قرار نداده اند؛ به طوری كه تعداد بسیاری از زنان سرپرست خانوار از هیچ منبعی حمایت نمی شوند.

در همین راستا، دفتر امور بانوان و خانواده ی استانداری تهران در راستای وظایف خود مبنی بر نظارت بر وضعیت عملكردی دستگاه های اجرایی در راستای توسعه ی فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی بانوان و تحكیم بنیان خانواده و همچنین حفظ كرامت و ارزش معنوی و انسانی این قشر، با بهره مندی از نظرات كارشناسان، مسوولان مرتبط، محققان و اساتید، اقدام به تهیه و تدوین طرح جامع ساماندهی زنان سرپرست خانوار كرده است.

اهداف این طرح عبارت است از حمایت جامع فردی و خانوادگی از كلیه زنان سرپرست خانوار، ایجاد شرایط لازم جهت حضور فعال و موثر زنان سرپرست خانوار در عرصه های اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی، یكپارچه سازی و هم افزایی بین دستگاه های حمایت كننده و پیشگیری از موازی كاری ارگان های دولتی و خصوصی حمایت كننده، توسعه ی عدالت اجتماعی در بین گروه و پیشگیری از تبعیض و دریافت خدمات چند وجهی، ساماندهی و جلب مشاركت های حداكثری سازمان های مردم نهاد و خیرین در حمایت از زنان سرپرست خانوار، تسهیل اشتغال و فرایند های تولید و عرضه محصولات زنان سرپرست خانوار، ایجاد شرایط پایداری شغلی و امنیت درآمدی در بین زنان سرپرست خانوار.

بنا به گفته ی « سهیلا جلودارزاده » رییس ستاد طرح جامع توانمندسازی زنان سرپرست خانوار و مشاور امور بانوان وزیر صنعت، معدن و تجارت، كه در همایش «بانوی تدبیر، سفیر امید» به ارایه ی این طرح پرداخت، قرار است طرح جامع توانمندسازی زنان سرپرست خانوار در شهرستان ری به صورت آزمایشی اجرا شود و پس از پیدا كردن نقاط ضعف آن این طرح در سراسر كشور اجرا شود و در قالب برنامه‌های پنج ساله ی ششم و هفتم توسعه دیده شود. به گونه‌ای كه در سال 1404 زنان سرپرست خانوار برای ادامه زندگی خود دچار مشكل نباشند.

مشاور امور بانوان وزیر صنعت، معدن و تجارت، در رابطه با اقدام های در حال اجرا در این طرح افزود: راه‌اندازی شهر پوشاك را در شهرستان ری در حال تدارك داریم كه این اقدام می‌تواند برای پوشاك كشور و دستیابی به بازارهای خارجی امید بخش باشد. همچنین كارگروه صنایع بهداشتی و آرایشی را نیز راه‌اندازی می‌كنیم، چرا كه بیشتر این لوازم در كشور ما وارداتی هستند.

*از:فاطمه دهقان نیری(گروه پژوهش های خبری)

پژوهشم**9294**2054

سرخط اخبار جامعه