برای ساخت تندیس خیام به شرق و غرب جهان سفر كردم

تهران - ایرنا - هنر و هنرمند ایرانی همواره در طول تاریخ موجب تقدیر و تحسین بوده است و با تورق تاریخ تمدن جهان می توان به سادگی به آثار هنرمندان ایرانی در تمامی ادوار اشاره و استناد كرد.

هر چند بسیاری از كارشناسان اوج درخشش هنر ایرانی را متعلق به قرن سوم تا دوازدهم هجری قمری می دانند اما هنرمندان كشورمان در دهه های معاصر نیز بارها ثابت كرده اند كه وقتی به صرف فعل خواستن اقدام كنند هیچ مانعی نمی تواند سد راه تحقق اهداف آنها شود.

در همین راستا بار دیگر استاد حسین فخیمی تنها پروفسور ایرانی در رشته مجسمه سازی كه پیش از این علاقه مندان به هنر وی، تندیس صلح ساخته دست او را در مقر سازمان بین المللی یونسكو به نظاره نشسته بودند، ‌شاهد ارسال مجسمه ای از خیام نیشابوری شاعر،‌ عارف، فیلسوف، ‌ریاضی دان و منجم برجسته ایرانی به سفارش شهرداری منهتن ایالت نیوروك ایالات متحده آمریكا برای نصب در این شهر بودند.

استاد فخیمی متولد سال 1324 هجری شمسی در شهرستان ابهر استان زنجان است.

وی تنها ایرانی دارای مدرك پروفسور طراحی و مجسمه سازی از دانشكده هنرهای زیبا مادرید كشور اسپانیا است و همچنین از «دن خوان آوالوس» مجسمه ساز شهیر و بین المللی اسپانیان نیز گواهی مجسمه سازی دریافت كرده است.

وی علاوه بر این مدارك، دارای مدال و نشان استادی از دانشكده هنرهای زیبای مادرید، گواهی ریخته گری و ساخت مجسمه از برنز از آرپولسای كشور اسپانیا‌ و گواهی طراحی و مجسمه سازی از استاد حسین شیخ از نام آوران هنرستان كمال الملك نیز است.

ساخت مجسمه های مادر شهید، تولد مادر و فرزند در مركز گفت و گوی تمدن ها و تندیس صلح كه شامل دو قوی سپید كه نمادی از عشق و صلح حضرت علی(ع) است كه در مركز بین المللی مقر یونسكو نصب شده است از دیگر آثار ماندگار استاد فخیمی است.

به بهانه ساخت مجسمه خیام و ارسال آن به كشور آمریكا گفت و گویی با این استاد به نام مجسمه سازی انجام دادیدم كه حاصل آن در ادامه از خاطر شما می گذرد.



** س: جناب فخیمی؛ مجسمه خیام ساخته ذهن هنرمند و دستان خلاق شما با سفارش شهرداری منهتن ایالت نیویورك آمریكا، 10 شهریور ماه برای نصب در این شهر ارسال شد، آیا این مجسمه با دو مجسمه قبلی خیام كه با دستان شما ساخته شده است تفاوتی دارد؟



- خیر، ‌در حقیقت وقتی تصمیم به ساخت مجسمه خیام گرفتم از این تندیس سه نسخه را طراحی و تولید كردم كه نخستین مجسمه آن در اردیبهشت سال جاری و همزمان با سالروز تولد خیام در شهر نیشابور به عنوان زادگاه این شاعر،‌عارف و منجم و ریاضی دان ایرانی نصب شد.

نسخه دوم آن طبق صحبت های صورت گرفته برای نصب به شهر فلورانس در كشور ایتالیا ارسال خواهد شد و سومین نسخه آن نیز به سفارش شهرداری منهتن ایالت نیویورك كشور آمریكا برای نصب ارسال شد. ‌



**س: ساخت این مجسمه ها چه پروسه ای را طی كرد و چقدر زمان برد؟

- كار مطالعاتی،‌ پژوهشی و تحقیقاتی درباره ساخت این مجسمه ها دو سال زمان برد و در نهایت با اتمام كارهای تحقیقاتی منجر به ساخت سه نسخه از این مجسمه دو متری شد و در آن خیام را به گونه ای طراحی كردم كه نشسته است و با گویی از جهان در حال تفكر و تعمق است.



**س: یكی از اصلی ترین ویژگی هایی كه هنرمندان طراح و مجسمه ساز در ساخت مجسمه های انسانی و چهره های ماندگار و شناخته شده از آنها بهره می برند استفاده از ویژگی های شخصیتی آن افراد در كار طراحی و ساخت مجسمه است، آیا ساخت مجسمه خیام نیز از این امر تیعیت كرده است؟



- بدون شك این گونه بوده است. خوب به خاطر دارم وقتی كار طراحی و ساخت این مجسمه به من سپرده شد بیشترین شناخت من از خیام به عنوان یك شاعر و عارف بزرگ ایرانی بود. اما تصمیم گرفتم پیش از طراحی مجسمه به شناخت كامل و كافی از این چهره بزرگ فرهنگ و تمدن ایران دست پیدا كنم و به همین دلیل طی شش ماه به شكل مستمر به كار پژوهشی و تحقیقاتی درباره شخصیت خیام نیشابوری پرداختم.

در این سیر مطالعاتی تمامی جنبه های شخصیتی و ویژگی های رفتاری و علمی وی را مورد تحقیق قرار دادم و پی بردم كه وی علاوه بر تسلط بر شعر و عرفان در ستاره شناسی، نجوم، علم ریاضی و فلسفه نیز از بزرگان زمان خود و تاریخ جهان به شمار می رود و حتی در بسیاری از متون كهن و معاصر از خیام به عنوان پدر علم جهان نام برده شده است.

در ادامه تحقیقات در گفت و گو با اساتیدی چون ابراهیم دینانی، بابك خرمشاهی، حسین الهی قمشه ای و مهدی سمسار با ابعاد دیگری از شخصیت خیام نیشابوری آشنا شدم و در نهایت با وجود فراز و فرودهای بسیار بعد از دو سال بالاخره توانستم ساخت این مجسمه را به پایان ببرم.



** س: جنس و نحوه انتخاب ماده یا موارد برای ساخت این مجسمه از چیست؟



- بعد از اتمام كارهای پژوهشی و با طراحی های صورت گرفته بهترین متریال برای ساخت این مجسمه را در سنگ دیدم و به همین دلیل چیزی حدود 18 ماه را برای سفر به معادن كشورهای مختلف آسیایی و اروپایی صرف كردم اما در نهایت با توجه به این اصل كه ریشه خیام از خاك ایران سرچشمه گرفته است تصمیم گرفتم تا از سنگ معادن ایران برای ساخت این مجسمه استفاده كنم.

در نهایت سه نسخه این مجسمه ها از 42 تن سنگ (دو قطعه سنگ 12 تنی و یك قطعه سنگ 18 تنی) از معادن ایرانی طراحی و ساخته شد كه طول هر كدام از آنها دو متر است.



** س: مجسمه خیام در نیشابور نصب شده است، آیا طراحی محیطی خاصی برای نصب این مجسمه در نظر گرفته شده است یا به صورت مجسمه های میدانگاهی به شكل واحد استفاده خواهد شد؟



- این مجسمه 28 اردیبهشت ماه همزمان با روز تولد و بزرگداشت خیام نیشابوری در شهر زادگاه این شاعر و عارف و ریاضی دان بزرگ ایرانی نصب شده است و من به متولیان این شهر پیشنهادی برای طراحی بقعه ای در خور این شاعر و محلی برای جذب گردشگران وتوریست ها ارائه دادم.

در حقیقت سعی كردم در طراحی این بقعه خصوصیات مهم این بزرگمرد ایرانی به ویژه در علم ریاضی و نجوم را در نظر بگیرم و به مسئولان پیشنهاد دادم تا در شكل طراحی معماری این بقعه از معماری دوران سلجوقی، زمانی كه خود این شاعر و فلیسوف وریاضی دادن در آن زیست می كرده است بهره ببرند و محلی را برای عرضه كتاب های خیام در نظر بگیرند و در مركز آن با نصب آب نما محلی را بالای آب نما برای نصب مجسمه طراحی كنند.

همچنین با توجه به ارتباط خیام با ستاره شناسی و علم نجوم پیشنهاد دادم تا سقف این بقعه را آسمان نگاری كنند و با طراحی اجرام و ستاره ها و سیاره ها فضایی ملموس و مرتبط با زندگی وی فراهم كنند تا بیشترین ارتباط را مخاطبان در شكل بصری از تمام وجوه زندگی خیام نیشابوری با مراجعه به این بقعه به دست آورند.

حكیم عمر خَیام نیشابوری متولد 28 اردیبهشت 427 خورشیدی در نیشابور و متوفی در 12 آذر 510 خورشیدی در نیشابور، فیلسوف، ریاضی ‌دان، ستاره ‌شناس و رباعی سرای ایرانی در دورهٔ سلجوقی است.

با وجود آنكه درجه علمی خیام برتر از جایگاه ادبی وی به شمار می رود و لقبش «حجةالحق» بوده؛ ولی آوازه وی بیشتر به واسطهٔ نگارش رباعیاتش است كه شهرت جهانی دارد. از آنجایی كه رباعیات خیام به اغلب زبان ‌های زنده ترجمه شده اند این شهرت شكل بین المللی نیز به خود گرفته است.

یكی از برجسته ‌ترین كارهای وی را می ‌توان اصلاح گاهشماری ایران در زمان وزارت خواجه نظام ‌الملك، كه در دوره سلطنت ملك ‌شاه سلجوقی بود، دانست. وی در ریاضیات، علوم ادبی، دینی و تاریخی استاد بود. نقش خیام در حل معادلات درجه سوم و مطالعات ‌اش درباره اصل پنجم اقلیدس نام او را به عنوان ریاضی‌ دانی برجسته در تاریخ علم ثبت كرده‌است.

گفت وگو از : امین خرمی

فراهنگ**9266**1601**