۱۸ مرداد ۱۳۹۳،‏ ۱۳:۱۱
کد خبر: 81265462
۰ نفر
ایرنا، 80 سال كارآمدی و پویایی

تهران- ایرنا- خبرگزاری پارس و سپس جمهوری اسلامی در 19 مرداد 1313 خورشیدی با هدف تولید و بازتاب اخبار و رویدادهای مهم ایران، منطقه و جهان شكل گرفت و در 80 سال فعالیت حرفه ای به عنوان رسانه مادر در كشور، برپایه ی سه اصل سرعت، دقت و صحت به وظیفه ی اطلاع رسانی خویش جامه ی عمل پوشاند.

به مناسبت 80 سال فعالیت حرفه ای، رسانه ای و پویش خبری ایرنا به بررسی تاریخچه و شناسنامه ی این خبرگزاری می پردازیم:



**تاریخچه خبرگزاری ایرنا

سازمان خبرگزاری جمهوری اسلامی (ایرنا)، خبرگزاری رسمی و ریشه دارترین نهاد حرفه ای گردآوری و انتشار خبر در ایران است. این سازمان بر شالوده ی چند دهه فعالیت خبری و رسانه ای بنا شده و از نظر سابقه و ویژگی های حرفه ای، هیچ بنگاه خبری در ایران قابل همسنجی با آن نیست.

بنیان ایرنا در سال 1313 خورشیدی و با تاسیس «آژانس پارس» گذارده شد؛ بنگاه خبری كه در چارچوب سازمانی وزارت امور خارجه و با هدف گردآوری، ترجمه و انتشار اخبار ایران و جهان به وجود آمد.

نزدیك به چهار دهه بعد، وزارتخانه ای با عنوان اطلاع رسانی فعالیت خود را در دولت وقت آغاز كرد و بدین ترتیب در سال 1342، آژانس پارس به «خبرگزاری پارس» با نام اختصاری «پانا» (PANA) تغییر نام داد.

پیش از این، آژانس پارس برای مدتی به طور مشترك با رادیو فعالیت می كرد و تهیه كنندگی اخبار این رسانه را بر عهده داشت.

پایه گذاری وزارتخانه تازه «اطلاعات و جهانگردی» در سال 1353 سبب شد تا خبرگزاری پارس نیز از نظر تشكیلاتی دگرگونی هایی را تجربه كند.

در این دگرگونی ها، خبرگزاری پارس از اداره كل خبرگزاری به سازمان خبرگزاری تبدیل و به عنوان یك شركت سهامی دولتی شناسایی شد. اساسنامه آن نیز با 23 ماده و هفت تبصره به تصویب نمایندگان مجلس شورای ملی رسید.

سه سال پس از پیروزی انقلاب اسلامی یعنی در دی ماه 1360، با تصمیم نمایندگان مجلس، خبرگزاری پارس به خبرگزاری جمهوری اسلامی با نام اختصاری «ایرنا» (IRNA) تغییر نام داد و فصل تازه ای در فعالیت های این رسانه گشوده شد.

**نمایی از ایرنا

همچنان كه گفته شد، گردآوری اخبار ایران و جهان مهمترین كاركرد و وظیفه بنیادین و اولیه این خبرگزاری بود. اما بعدها كار نگارش گزارش های خبری، تحلیلی، تفسیری و پژوهشی، مصاحبه های تخصصی و نیز انتشار بولتن های موضوعی، راهبردی و نظرسنجی را به عهده گرفت كه همچنان ادامه دارد.

تلاش برای بهبود وضعیت كاركردی سبب شد تا خبرگزاری از سال های نخستین فعالیت، همكاری های خود با بنگاه های پرسابقه و مهم خبری غربی همچون «خبرگزاری فرانسه»، «آسوشیتدپرس»، «رویترز» و نیز خبرگزاری «آناتولی» تركیه را آغاز كند و در مسیر حرفه ای شدن گام بردارد.

همكاری های ایرنا با خبرگزاری های جهان پس از انقلاب نیز ادامه یافت و توافقنامه های مهمی میان ایرنا و دیگر خبرگزاری های مهم آسیایی و منطقه ای همچون «شینهوا» (Xinhua) از چین، «ریانووستی» (RIA Novesti) و «ایتارتاس» (ITAR TASS) از روسیه، خبرگزاری «قنا» (QNA) از قطر، «یونهاپ» (Yonhap) از كره جنوبی و ... به امضا رسید.

ایرنا افزون بر همكاری های حرفه ای با طیف گسترده ای از خبرگزاری های مهم خارجی، عضو بسیاری از گروه ها و ائتلاف های مهم رسانه ای بین المللی است؛ «خبرگزاری بین المللی اسلامی» (IINA) وابسته به «سازمان كنفرانس اسلامی»، «سازمان خبرگزاری های آسیا- اقیانوس آرام» (OANA)، «ائتلاف خبرگزاری های غیر متعهدها» (NANAP)، «خبرگزاری اكو» (ECONA)، «خبرگزاری اوپك» (OPECNA) و «ائتلاف خبرگزاری های دریای خزر» (ACSNA) از جمله گروه های رسانه ای است كه ایرنا در آن حضور و نقشی فعال دارد.

اما فرایند تهیه اخبار در ایرنا همچون بسیاری از خبرگزاری های حرفه ای به دست سردبیران، خبرنگاران حوزه های گوناگون و رابطان خبر صورت می گیرد. افزون بر این كه ایرنا در همه استان ها و شهرهای مهم كشور و نزدیك به 20 دفتر نمایندگی در سراسر جهان، خبرنگارانی پویا دارد كه كار گردآوری اخبار و گزارش ها و ارسال آن به سازمان مركزی را بر عهده دارند.

در خبرگزاری جمهوری اسلامی بخشی از اخبار در بخش شنود رادیو- تلویزیونی شبكه های بین المللی و نیز بخش ترجمه اخبار خارجی تهیه می شود.

در این پیوند، روابط عمومی سازمان ها و وزارتخانه ها نیز اخبار مربوط به خود را به سازمان خبرگزاری جمهوری اسلامی به عنوان قطب خبری كشور اعلام و ارسال می كنند.

بخشی از برآیند فعالیت های ایرنا در تارنمای آن قابل دیدن و دسترسی است. البته پیش از سال 1376، اخبار ایرنا روی تلكس (دستگاه الكترونیكی ارتباط نوشتاری راه دور) برای مسوولان و دیگر رسانه ها قابل دسترسی بود.

در سال 1376 و پس از انتخاب سید محمد خاتمی به ریاست جمهوری و تشكیل دولت اصلاحات و تقویت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، تارنمای ایرنا به عنوان یكی از نخستین تارنماهای خبری فارسی زبان گشایش یافت.

خبرگزاری جمهوری اسلامی، افزون بر اطلاع رسانی و انتشار خبر روی تارنمای خود، تهیه خبرها، گزارش ها، تحلیل ها، گفت و گوها و بولتن های ویژه و اختصاصی را بر عهده دارد كه برای استفاده در فرایند سیاستگذاری ها در دسترس مسوولان كشور قرار می گیرد.

البته بخشی از بولتن ها نیز در حوزه مسایل گوناگون سیاسی، اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی و ... به دست خبرنگاران و پژوهشگران ایرنا تهیه می شود تا برای بهره وری عمومی انتشار یابد.

در این میان باید به كاركردهای پژوهشی خبرگزاری نیز اشاره كرد كه بخش عمده آن در اداره كل پژوهش و بررسی های خبری ایرنا صورت می گیرد. در این پیوند، كاركردهای پژوهشی یاد شده در كنار تولیدات خبری كه در اتاق خبر ایرنا سامان می یابد، روی تارنمای ایرنا برای بهره مندی عمومی قابل دسترسی است.

تهیه بولتن های پژوهشی، نمایه سازی روزنامه ها و نشریات، ایجاد بانك اطلاعاتی- خبری، انجام دادن طرح های نظرسنجی و از همه مهمتر مصاحبه های عمقی و حرفه یی، تحقیق، تفسیر و پژوهش در مورد طیف گسترده ای از اخبار روز و نیز فرایندهای داخلی و خارجی در حوزه های گوناگون در زمره وظایف دفتر پژوهش ها و بررسی های خبری قرار دارد.

**دانشكده خبر و موسسه ایران

خبرگزاری جمهوری اسلامی برای تكمیل رسالت خبررسانی و آگاهی بخشی خود توجه ویژه ای نیز به تربیت خبرنگاران كارآمد و حرفه ای داشته است.

در این پیوند، «دانشكده خبر» به دلیل نیاز نظام رو به توسعه رسانه ای كشور و نبود رشته های تحصیلی خبرنگاری در مراكز آموزش عالی پایه گذاری شد و از سال 1376، پذیرش دانشجو برای آموزش و تربیت خبرنگاران، دبیران، سردبیران و عكاسان خبری رسانه ها را آغاز كرد.

تاسیس موسسه «فرهنگی- مطبوعاتی ایران» در سال 1373 نیز اقدامی در راستای تحقق اهداف رسانه ای سازمان خبرگزاری جمهوری اسلامی بود كه زیر صاحب امتیازی ایرنا صورت گرفت.

2 سال پس از آغاز به كار موسسه ایران، «روزنامه ایران»، روزنامه «ایران سپید» به عنوان نخستین روزنامه به خط «بریل» ویژه نابینایان و كم بینایان در سال 1375 انتشار یافت تا پنجره تازه ای رو به خبر را پیش روی آنان بگشاید.

در ادامه، نیاز مخاطبان غیرفارسی زبان نیز سبب شد تا موسسه فرهنگی-مطبوعاتی ایران روزنامه های «الوفاق» و «ایران دیلی» را به ترتیب به زبان های عربی و انگلیسی، از سال 1376 منتشر سازد.

دیگر روزنامه ی زیر مجموعه موسسه فرهنگی- مطبوعاتی ایران، «ایران ورزشی» است كه سال ها در حوزه خبررسانی به ورزشكاران و ورزش دوستان فعالیت می كند.

یكی دیگر از فعالیت های رسانه ای ایرنا، راه اندازی «ایرنا فیلم» در سال 1390 بود كه به عنوان نخستین تارنمای اختصاصی فیلم خبری در ایران شناخته می شود.

و اما تازه ترین طرح های سازمان خبرگزاری جمهوری اسلامی، راه اندازی تارنمای «ایرنا مقاله» و نیز «مدرسه روزنامه نگاری » است كه با هدف تبدیل به قطب مهم آموزشی و پژوهشی- خبری كشور در فضای مجازی صورت گرفته و فعالیت آن ها در شهریور ماه 1393 همزمان با هفته ی دولت آغاز می شود.

**ایرنا و 80 سال رسالت خبری

همچنان كه گفته شد، خبرگزاری جمهوری اسلامی بر پایه هشت دهه سابقه فعالیت حرفه ای در حوزه خبر و نیز پژوهش، قطب مهم رسانه ای كشور به شمار می رود.

در طول سال های گذشته، به ویژه از سال های پس از انقلاب اسلامی، سردبیران، خبرنگاران و كاركنان ایرنا، انجام دادن یا به جای آوردن رسالت خبررسانی و آگاهی بخشی به جامعه با رعایت اصل امانتداری، استقلال نسبی، راستگویی، همه سویه نگری و دوری گزیدن از مصلحت اندیشی و اجتناب از محافظه كاری را در دستوركار خود قرار داده اند.

البته در بخشی از تاریخ پویش خبری ایرنا، خبرگزاری با افت و خیزهایی همراه بوده است و آن را باید ناشی از تلاش برخی گروه ها و دسته های سیاسی دانست كه برای دستیابی به منافع و اهداف گروهی، از خبرگزاری رسمی دولت به عنوان رسانه ای باندی و تریبونی تك سویه بهره جستند، اما بیشتر نیروی های متخصص سازمان تا حد امكان به ارزش های یاد شده پایبند و به فعالیت حرفه ای خود وفادار ماندند.

در این پیوند، شعار «سرعت، صحت و دقت» به عنوان شعار خبرگزاری بر پیشانی فعالیت خبری ایرنا نقش بست تا نشان دهنده اهداف سازمان باشد.

افزون بر آنچه گفته شد، طراحی نشان واره (لوگو) ایرنا نیز نمایاننده سیاست های خبری سازمان خبرگزاری جمهوری اسلامی است. در این نشان واره، نمادی از خانه خدا با نوار تلكس خبرگزاری با هم تركیب شده تا كارویژه خبررسانی حقیقت محور ایرنا را به تصویر كشد.

در طول سال های گذشته، نوع فعالیت خبری بسیاری از خبرنگاران و كاركنان خبرگزاری با الهام از این نشان واره به پیش رفته است. ظرف هشت سال دفاع مقدس، 12 تن از خبرنگاران و عكاسان ایرنا به مقام والای شهادت رسیدند یا اسیر شدند تا مهر تاییدی بر این ادعا باشند.

حركت قافله ی شهیدان ایرنا، حتی پس از سال های دفاع مقدس نیز متوقف نشد. شهادت «سپهدار ساجدی رییسی» خبرنگار و «سید مهدی میرافضلی» عكاس خبرگزاری جمهوری اسلامی ‎در پانزدهم آذرماه سال 1384 و بر اثر سانحه سقوط هواپیمای سی-130 ارتش جمهوری اسلامی ایران به مقصد چابهار - منطقه برگزاری رزمایش - نشانگر حركت روان این قافله بود.

و اما هفدهم مرداد ماه، سالروز شهادت خبرنگاری است كه به چهره درخشان فعالیت های خبری ایرنا و همچنین جامعه خبرنگاری تبدیل شد.

هفدهم مردادماه 1377، «محمود صارمی» رییس دفتر خبرگزاری جمهوری اسلامی در مزارشریف افغانستان به دست گروه طالبان به شهادت رسید و این در حالی بود كه این خبرنگار در آخرین لحظه های زندگی خود از انجام دادن وظایف و مسوولیت خبررسانی غافل نشد.

به این ترتیب، سالروز این رخداد در تقویم ملی ایران، روز خبرنگار نامیده و در شناسنامه خبرگزاری جمهوری اسلامی به نقطه ای درخشان تبدیل شد.

**ایرنا در دوره نو

خبرگزاری جمهوری اسلامی پس از حماسه ی سیاسی 24 خرداد 1392 خورشیدی و پیروز شدن گفتمان و روش اعتدال گرایی و روی كارآمدن دولت تدبیر و امید، بر بنیان هشتاد سال پویش خبری خود به دنبال تحقق اهدافی تازه است.

در این دوره، مدیران ارشد و سردبیران سازمان، بهره جویی بیشینه از تجربه و كارنامه گذشته را در سرلوحه سیاستگذاری ها و برنامه ریزی های خود قرار داده اند تا كار ویژه های ایرنا را به تناسب شرایط نو به بهترین شكل به انجام رسانند.

از مهمترین محورهای سیاستگذاری های تازه و كلان ایرنا، پیگیری دیدگاه ها و اندیشه های بنیادین بنیانگذار جمهوری اسلامی و رهبر انقلاب و همچنین حركت در مسیر سیاست ها و رویكردهای اعتدالی دولت تدبیر و امید است.

در این راستا، پشتیبانی از 2 ركن جمهوریت و اسلامیت نظام سیاسی كشور، قانون اساسی و نیز دولت یازدهم از مهمترین نقاط عطف پیمایش مسیر یاد شده است.

در برهه تازه، مدیران و كاركنان ایرنا برآنند تا زیر ساخت های لازم برای گسترش فعالیت های خبری ایرنا فراهم و موانع سخت افزاری پیش روی تحقق برنامه های سازمان برطرف شود.

یكی از اقدام ها در این پیوند، بهره جویی از فناوری های نوین اطلاع رسانی و سامان دهی و ایمن سازی دست افزارها و امكانات كار خبررسانی است.

ایجاد ارتباط دوسویه بین ایرنا و مخاطب و در واقع برقراری «ارتباطات» به معنای واقعی واژه، از دیگر سیاست های تازه سازمان خبرگزاری جمهوری اسلامی است.

در دوره نو، مدیران و كاركنان سازمان تلاش می كنند تا بازنگری و اصلاح ساختاری برای تحقق واقعی شعار سرعت، صحت و دقت و پویاتر كردن بخش های گوناگون خبری سازمان به بهترین شكل ممكن صورت گیرد.

در این پیوند، شایسته سالاری، ایجاد انگیزه سازنده در خبرنگاران و كاركنان سازمان و ارتقای مهارت های حرفه ای از مهمترین دستوركارهای برنامه ریزی شده است.

در سطح جامعه، ایرنا به دنبال تقویت وحدت ملی، ایجاد روحیه نشاط و امید در كشور و برقراری ثبات، آرامش و اعتمادسازی در افكار عمومی است.

در ادامه، ایرنا در پی انعكاس نظرها و دیدگاه های مختلف در زمینه های گوناگون سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و ... و نقد كارشناسانه این دیدگاه ها است. ضروری تر از نقد و بررسی دیدگاه ها، نقد كاركردها است كه این مهم با هدف توسعه و پیشرفت كشور مورد توجه قرار گرفته است.

راهبرد دیگر، حركت پویاتر بر محور مفاد چشم انداز 20 ساله و قوانین همپیوند با برنامه های توسعه كشور و همچنین تعیین راهكارهای مناسب برای اقدام های اجرایی است.

در دوره نو، گسترش فعالیت های مربوط به اطلاع رسانی در داخل و خارج از كشور و ارتقای كیفی و كمی تولیدات سازمان به طور ویژه مورد توجه قرار گرفته تا ایرنا را به جایگاه شایسته اش یعنی قطب تولید خبر در سطح منطقه نزدیك سازد.



گروه اطلاع رسانی

پژوهشم**9279**9128**9131