مقبره سيد صدرالدين در چالدران نماد ميهن دوستي ايرانيان

اروميه - ايرنا - مقبره سيد صدرالدين وزير اعظم شاه اسماعيل صفوي در شهرستان چالدران، نماد رشادت و دلاوري، ميهن دوستي ايرانيان و سمبلي از پايمردي ها در دفاع از ناموس و خاك ايران است.

اين مقبره يكي از مهم ترين بناهاي تاريخي، مذهبي در شمال آذربايجان غربي بوده كه يادگاري از رشادت و شهامت ايرانيان در دوره صفويه و در جنگ مشهور چالدران است.

اين اثر تاريخي در پنج كيلومتري شرقي شهرستان چالدران مابين روستاهاي گل آشاغي و سعدل واقع شده است و يكي از جاذبه هاي مهم تاريخي آذربايجان غربي است.

مقبره سيد صدرالدين علاوه بر ارزش هاي تاريخي به علت تاثيرپذيري از معماري اصيل و غني اسلامي و كاربرد مصالحي چون آجر قرمز و سنگ هاي سفيد در بين آثار تاريخي آذربايجان غربي از اهميت ويژه اي برخوردار است.

اين اثر زيبا كه در دشت وسيعي قرار گرفته از جمله مقبره هاي منحصر به فرد اسلامي است و به صورت بناي شش ضلعي احداث شده است.

اين دشت يادآور واقعه تاريخي جنگ چالدران و نبرد سهمگين ايران و عثماني در دوم رجب سال 920 هجري قمري است.

مقبره متعلق به سيد صدرالدين صفوي، وزير اعظم شاه اسماعيل صفوي است كه در جنگ چالدران با رشادت هاي فراوان به همراه 27 هزار نفر از سربازان رشيد اسلام در اين محل به شهادت رسيد.

ميرسيد شريف الدين علي صدر قاضي عسگر شيرازي ملقب به سيد صدرالدين از امراي شاه اسماعيل صفوي است كه در آن جنگ به شهادت رسيد و مقبره وي از آن زمان مورد تكريم و احترام اهالي چالدران و مناطق اطراف است و همه ساله ده ها هزار نفر از گردشگران داخلي و خارجي با انتخاب چالدران و بازديد از اين مقبره تاريخي و مذهبي بيشتر با رشادت ها و شهامت هاي ايرانيان آشنا مي شوند.

سازمان ميراث فرهنگي، گردشگري و صنايع دستي آذربايجان غربي در سال 1370 مطالعات باستان شناسي را به سرپرستي بهمن كارگر عضو هيئت علمي سازمان در محل مقبره آغاز كرد.

نتايج حاصله نشان داده است، پي مقبره بر روي كرسي چيني سنگي ساخته شده كه از داخل مدور و از بيرون شش ضلعي بوده و بالا بودن آب هاي تحت الارض، پي بنا و قبور شهداء را غرقاب كرده بود و علت آن به احتمال قوي انسداد تخليه آب هاي زيرزميني در انتهاي مخروط افكنه در اثر انباشته شدن رسوبات و به احتمال كمتر مربوط به تغيير مسير حركت چشمه بالادست بنا يا هر دو اينهاست.

مصالح استفاده شده در بنا از سه ماده اصلي سنگ با ملات گل و آهك بوده و جنس سنگ هاي حجاري شده به كار رفته در آن از نوع آتشفشاني اسيدي، متعلق به كواترنري و بيشتر به رنگ سفيد هستند.

استفاده از پلان شش ضلعي در مقبره سيد صدرالدين وزير اعظم شاه اسماعيل صفوي حاكي از اعتقاد بي چون و چراي شيخ به سلسه صفوي و نهايتا به علي (ع) و اولاد علي و نيز اعتقاد راسخ به باني تشيع امام جعفرصادق (ع) مي تواند باشد.

مقبره سيد صدرالدين در نحوه كرسي چيني سنگي، سنگ هاي نما و استفاده از ملاط ماسه و آهك با بناي شيخ حيدر قابل مقايسه است.

بناي اين مقبره ابتدا به صورت ساختماني مدور از سنگ و گل با سقف تيرپوش و بنايي ساده بود كه پس از انجام مطالعات باستان شناسي و بررسي متون تاريخي، سازمان ياد شده در سال 1378 به دليل تكريم محل توسط اهالي چالدران و به پاس احترام به شهداي حماسه تاريخي چالدران با حفظ پلان مقبره مكشوفه يك يادمان آجري گنبددار از روي پي اصلي احداث كرد كه نقشه آن الهام گرفته از طرح اوليه بناست.

اين يادمان داراي كرسي چيني از جنس سنگ هاي تراش خورده است كه حدود دومتر ارتفاع دارد.

ايوان رفيع و زيباي مقبره در سمت جنوب آن تعبيه شده و تزئيناتي همچون مقرنس كاري، آجركاري و قاب بندي در آن به كار رفته و نورگيرهاي داخلي قسمتي از نور داخل يادمان را تامين مي كنند.

گنبد زيباي اين يادمان به صورت دو پوش طراحي شده و ارتفاع بنا با احتساب آن به 25 متر مي رسد.

در بخش بيروني بنا و قسمت تحتاني آن به پيروي از اسلوب ساخت مقبره ازسنگ هاي سفيد تراش خورده استعمال شده و در سمت فوقاني آن حجرات تزئيني همراه با طاق هاي جناقي به چشم مي خورد.

قرينه سازي و بندكشي آجرها به صورت فيل پوش هاي منظم، قاب بندي و حركت يكنواخت آجرها در جهت احداث گنبد زيبايي اين بنا را دوچندان مي كند.

در ورودي محوطه مقبره، تنديس شاه اسماعيل اول بنيانگذار حكومت شيعه دوازده امامي صفوي به صورت ايستاده و به ارتفاع 5.3 متر از فايبرگلاس و بتون به رنگ برنز خودنمايي مي كند.

شهرستان چالدران در سمت شمال غربي استان آذربايجان غربي واقع است و از سمت غرب با كشور تركيه هم مرز است.

چالدران از دو بخش مركزي و دشتك تشكيل شده و وسعتي حدود دو هزار كيلومترمربع دارد و جمعيت آن حدود 50 هزار نفر است.

نام اين منطقه يادآور جنگ خونين ايرانيان و عثمانيان به تاريخ 920 هجري قمري است كه در آن سپاهيان ايراني به فرماندهي شاه اسماعيل صفوي در راه حفظ استقلال وطن در نبردي نابرابر، مردانه با دشمن جنگيدند.

اين بناي تاريخي به شماره 3256 در فهرست آثار ملي به ثبت رسيده است.

7128/581