۱۴ اردیبهشت ۱۳۹۳،‏ ۱۱:۳۴
کد خبر: 81149947
۰ نفر
معمای سرانه مطالعه در ایران

تهران - ایرنا - مطالعه و تحقیق در پیشرفت جوامع نقش كلیدی دارد؛ این نقش تا چه حد در ایران جدی گرفته شده است؟ آمارهای سرانه مطالعه در ایران متناقص است اما هر چه هست دلگرم كننده نیست.

اعداد و ارقامی ‌كه هر سال مسئؤلان از میزان مطالعه در كشور ارائه می‌ كنند هر چند با هم متفاوت است اما در همه این آمار یك محور مشترك بوده و آن هم پایین بودن سرانه مطالعه در ایران است.

سرانه مطالعه یعنی این كه هر نفر به طور میانگین در روز چقدر كتاب می‌خواند. برای به دست آوردن این عدد، زمان كتاب خواندن همه افراد یك جامعه را با هم جمع می‌كنند و تقسیم می‌كنند به تعدادشان!

رئیس كتابخانه سازمان اسناد ملی ایران دولت دهم گفته بود سرانه مطالعه هر ایرانی در شبانه روز فقط 2 دقیقه است. البته در این محاسبه كتاب‌های درسی در نظر گرفته نشده‌اند. اگر زمان درس خواندن این كتاب ها را هم به این رقم اضافه كنیم، سرانه مطالعه هر ایرانی می‌شود 6 دقیقه. این در حالی است كه سرانه مطالعه آمریكایی‌ها 20 دقیقه، انگلیسی‌ها 55 دقیقه و ژاپنی‌ها 90 دقیقه است.

در همان زمان منصور واعظی دبیر كل وقت نهاد كتابخانه‌های عمومی ‌كشور نیز وضعیت سرانه مطالعه در ایران را بسیار خوب دانست و گفت: سرانه مطالعه روزانه 18 دقیقه است ، تازه این عدد فقط برای مطالعه كتاب‌های غیر درسی و غیر كاری است.

مركز پژوهش‌های وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی نیز در سال های گذشته وضعیت مطالعه ‌28 استان كشور را بررسی كرد و اعلام كرد سرانه مطالعه ایرانی‌ها 7 دقیقه در روز است.

با این آمار سرانه مطالعه در ایران در حد فاجعه است! جامعه ی ایرانی با كتاب و خط قهر است ، این را آمارهای تایید شده و نشده گواهی می دهند. سهم هر ایرانی را از مطالعه از 3 تا 30 دقیقه برشمرده اند.

البته وضعیت نشر كشور در شرایط دل آزارتری است؛ شمارگان كتاب ها این موضوع را به خوبی آشكار می كند.

1000، 2000 و 3000 شمارگان كتاب های ما است تازه همین شمارگان اندك نیز در یك دوره طولانی چند ساله به فروش می رسد.

البته اگر همه این مسایل درست شود خواننده را باید از كجا آورد؟ بسیاری از كتاب ها در قفسه فروشگاه ها خاك می خورد و مشتری و خریداری پیدا نمی شود.

نویسندگان ما درست نمی نویسند یا جیب مردم خالی است.گران بودن كتاب، فقدان وقت كافی برای مطالعه، سرگرم شدن به مسایل جانبی و یا نبود كتاب مناسب برای سلیقه های مختلف. همه ی اینها هست اما مساله، این ها نیست.

خیلی ها می گویند وقت ندارند اما اگر همین افراد اوقات كار و فراغت خود را بررسی كنند می بینند كه وقت دارند اما حال و حوصله كتاب خواندن را ندارند.

بسیاری از جوانان ساعت ها وقت خود را صرف ارسال پیامك و تماشای تلویزیون می كنند اما حاضر نیستند یك ساعت را به مطالعه اختصاص دهند.

وقتی افراد نتوانند برنامه ریزی درستی داشته باشند؛ قیمت كتاب، كمبود وقت و در دسترس نبودن كتاب بهانه می شود.

آنانی كه پرسش ندارند معمولا نیازی به مطالعه و تحقیق نمی بینند احساس نیاز و علاقه به مطالعه انسان را به كتاب و كتابخوانی ترغیب می كند.

فرهنگ ایرانی هنوز در زمانه ی فرهنگ شفاهی به سر می برد برای آنان كه تحمل تامل ،اندیشه، تفكر و مطالعه ندارند، خواندن عذاب آور است.

اهمیت بررسی سرانه مطالعه در كشورها به رشد فرهنگی آنها و به طور گسترده‌تر به توسعه انسانی در هر كشور مربوط می‌شود و هنوز ما نتوانستیم آمار قابل قبولی در زمینه سرانه مطالعه داشته باشیم.

مصطفی رحماندوست در واكنش به آمارهای كتابخوانی می گوید:' به صراحت می‌گویم این آمار دروغ است. هیچ مكان رسمی در ایران وجود ندارد تا بتوانیم بفهمیم سطح مطالعه در كشور چقدر است، اما حس می‌كنم این سطح بسیار پایین است.'



** خانواده و آموزش و پرورش دو ركن اساسی

فیروز زنونی جلالی نویسنده كتاب، خانواده و آموزش و پرورش را دو ركن اساسی تشویق كودكان ودانش آموزان به مطالعه و كتابخوانی دانست و گفت: آموزش و پرورش در كنار خانواده تاثیرات زیادی در رشد مطالعه در جامعه دارد.

وی نهادینه كردن فرهنگ كتابخوانی در جامعه را ضروری خواند و گفت: فرهنگ مطالعه و كتابخوانی را از دوران پیش دبستانی نهادینه كنیم و برنامه ریزی این مقوله در دستوركار قرار گیرد.

نویسنده كتاب قاعده بازی افزود: مطالعه در كودكان ما هنوز جانیفتاده است و جامعه هنوز به آن به عنوان یك كالا و وسیله اساسی نگاه نمی كند.

اوی افزود: رسانه ها از جمله تلویزیون باید برنامه هایی در این خصوص ترتیب دهند تا كتاب و گرایش به مطالعه در كودكان شكل گیرد.

زنوزی به قیمت كتاب در بازار اشاره كرد و گفت: بهای كتاب در ایران گران است و شاید خیلی از افراد از خرید آن منصرف شوند برای رفع این مشكل دولت باید به حوزه كتاب یارانه اختصاص دهد و در زمینه كاغذ و نشر به یاری ناشران بشتابد.



** گسترش فضای مطالعه در كشور

براساس تحقیقات به عمل آمده كشورهای جهان سوم كمترین سرانه مطالعه را به خود اختصاص می‌دهند در این كشورها بیشتر افراد مطالعه نمی‌كنند و استفاده و ترویج محصولات فرهنگی نهادینه نشده است.

یكی از دلایل پایین بودن سرانه مطالعه در این كشورها بی‌توجهی مسئولان فرهنگی است.

نبود كتابخانه در تمامی مناطق شهری، محلی و البته روستاها، نبود كتاب مناسب، افزایش قیمت سرانه كتاب و استفاده نكردن از زمان و اوقات فراغت از جمله عوامل پایین بودن سرانه مطالعه در كشور است.

با این حال گسترش فضای مطالعه در مساجد، ایستگاه‌های مترو، اتوبوس، پارك‌ها و بوستان‌ها در رشد مطالعه در كشور مثمرثمر است.

بیست وهفتمین نمایشگاه بین المللی تهران كه هم اكنون در مصلی تهران در حال برگزاری است بهترین فرصت توجه جدی تر به فرهنگ مطالعه و آشتی با كتابخوانی است .

این نمایشگاه كه از دهم اردیبهشت ماه در این محل آغاز به كار كرد تا 20 اردیبهشت برای بازدید عموم فعالیت می كند.

از : علی حبیبی

فراهنگ (5) ** 1569**1601**