بی گدار به جاده نزنیم

تهران- ایرنا- رانندگی ایمن در جاده ها و خیابان ها در گرو بایسته هایی است تا با كمك آن آسیب های ناشی از سوانح به عنوان دومین عامل مرگ و میر در جهان و ایران كاهش یابد.

ایران كشوری گسترده و دارای چهره های طبیعی گوناگون مانند كوهستان، كویر، بیابان و دشت های پهناور است.

در این سرزمین، جاده های فراوان و وسایل ارتباطی گوناگون مانند انواع خودروها، قطار و هواپیما، شهرها و روستاها را به هم مرتبط می كند و البته پیامدهای ویژه خود را نیز دارد.

**رهاورد مسوولان برای سفرهای نوروزی

در كشورمان سفر با وسایل نقلیه جاده ای مانند اتوبوس و خودروهای شخصی بیشتر رایج است و از این رو فراهم كردن زمینه های سلامت و ایمنی در سفر هدفی مهم هم برای مسافران و هم برای مسوولان و دست اندركاران امر است.

بر پایه تعریف سازمان جهانی بهداشت، حادثه (accident) رویدادی بدون پیشینه است كه موجب آسیب قابل تشخیص می شود.

سالانه یك میلیون و 200 هزار نفر در جهان بر اثر سوانح جاده ای و ترافیكی جان خود را از دست می دهند. همچنین آمارهای صندوق كودكان سازمان ملل متحد (یونیسف) نشان می دهد سالانه تصادف جاده ای در ایران به مرگ و میر و ضرب و جرح هزاران نفر منجر می شود و میلیاردها دلار برای كشور هزینه دارد.

با توجه به اینكه در كشور ما شمار بالایی از سفرها در آغاز سال نو صورت می گیرد سازمان ها و دستگاه های مسوول مانند نیروی راهور و پلیس راهور، سازمان هلال احمر، مركز اورژانس كشور و وزارت راه و شهرسازی تمام توان خود را به كار می گیرند تا در این روزهای ویژه، مسافران سفری ایمن و سالم داشته باشند.

در همین زمینه «اسكندر مومنی» رییس پلیس راهور، بیست و پنجم اسفند در رزمایش ترافیكی نوروز 93 گفت: 30 میلیون نفر در دستگاه‌های گوناگون اورژانس، راهداری، هلال‌احمر، پلیس راهور، آتش‌نشانی و... از این تاریخ فعالیت خود را در طرح نوروزی آغاز كرده اند.

در این پیوند، «تقی طالبیان» رییس پیشین سازمان اورژانس كشور، شانزدهم اسفند به خبرگزاری جمهوری اسلامی (ایرنا) گفت: تعداد پایگاه های اورژانس كشور برای خدمت رسانی به هموطنان 2 هزار و 88 پایگاه بوده كه از این تعداد، 810 پایگاه شهری و یك هزار و 276 پایگاه جاده ای است.

او افزود: 18 هزار تكنسین اورژانس 115 برای امدادرسانی به مصدومان و بیماران و سه هزار و 40 آمبولانس، پنج فروند بالگرد امداد، 57 اتوبوس آمبولانس و 213 ایستگاه سلامت در تمام مدت اجرای طرح رزمایش نوروزی در آماده باش كامل قرار خواهند داشت.

طالبیان گفت «هم اكنون مرگ و میرهای جاده ای تا اندازه قابل قبولی كاهش یافته است» اما یادآور شد «با وجود این پیشرفت ها، تا اندازه ای نسبت به برنامه پنجم توسعه عقب هستیم و از این رو برای كاستن از این فاصله و رسیدن به نقطه مطلوب در برنامه توسعه، باید سازمان ها و دستگاه های دست اندركار با همدیگر همكاری چندجانبه داشته باشند.»

او با اعلام ساعت های كاری پایگاه های اورژانس ادامه داد: آمبولانس های اورژانس 115، به منظور سرعت دهی در امر امدادرسانی و افزایش امنیت مسافران در حاشیه جاده از ساعت هشت صبح تا 12 ظهر و از ساعت 16 تا 20 شب حضور مستمر و پررنگی خواهند داشت و خدمات‌رسانی نیروهای اورژانس در استان‌های خوزستان، كردستان، آذربایجان غربی و ایلام 24 ساعته و رایگان خواهد بود.

«محمد فرهادی» رییس جمعیت هلال احمر كشور نیز در رزمایش نوروزی 93 گفت: سازمان امداد و نجات جوانان و داوطلبان ما در پایگاه‌های امداد و نجات و مراكز موقت دایر شده در ورودی و خروجی شهرها و جاده‌های بین شهری، نسبت به پارسال 30 درصد امكانات بیشتر و گسترده‌تری دارد و بیش از 2 هزار و 100 پایگاه ثابت و سیار در همكاری و همیاری با سایر دستگاه‌ها خدمت‌رسانی می‌كنند.

مومنی نیز در سخنرانی خود درباره محدودیت تردد خودروها در تعطیلات نوروزی بیان داشت: محدودیت‌های پلیس برای خودروها بر اساس معیارهای زمانی و مكانی است؛ برای نمونه در برخی مكان ها و روزها تردد وسایل نقلیه به صورت یك طرفه خواهد بود و ممكن است حضور خودروهای سنگین مانند كامیون و تریلی در برخی جاده‌های پر تردد ممنوع شود.

**علل سوانح جاده ای در ایران

با توجه به اینكه نرخ سوانح جاده ای در ایران 20 بار بیشتر از میانگین جهانی است، یونیسف با همكاری وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكی، سازمان بهزیستی، نیروهای راهور و شهرداری تهران در قالب یك گروه ویژه تحقیقات و عملیات را با هدف بالا بردن سطح آگاهی مردم در زمینه شناسایی علل سوانح جاده ای و كاستن از میزان آن تشكیل داده و به این نتایج رسیدند:

- نرخ تصادف جاده ای در ایران 20 بار بیشتر از میانگین جهانی است.

- تصادف جاده ای بین حوادث منجر به مرگ كودكان، عامل اصلی است.

- كشته های ناشی از تصادف جاده ای در ایران 18 هزار نفر بوده و مجروحان و ناتوانان مادام العمر این سوانح از 300 هزار نفر نیز بیشتر است.

- هر 19 دقیقه یك نفر در حوادث جاده ای ایران جان خود را از دست می دهد و هر 2 دقیقه یكبار نیز مردم اخباری را درباره بروز سانحه جاده ای برای یكی از آشنایان و نزدیكان خود دریافت می كنند.

- در میان علل حوادث جاده ای، سرعت غیر مجاز عامل اصلی بیشتر سوانح در جهان و به ویژه در ایران است.

- حوادث جاده ای سالانه 6 میلیون دلار ضرر و زیان اقتصادی به ایران وارد می كند و این مقدار بیش از پنج درصد تولید ملی كشور است.

- موتور سیكلت عامل 25 درصد حوادث جاده ای در ایران است. در این سوانح بیش از 60 درصد رانندگان كلاه ایمنی نداشتند(1).

**رانندگی ایمن نیازمند فرهنگ سازی

آموزش و ارتقای سطح اطلاعات عمومی و تخصصی و به طور كلی فرهنگ سازی و نهادینه كردن رعایت قوانین و مقررات مهمترین روش برای پیشبرد هدف در هر جامعه ای به شمار می رود و یكی از موثرترین راهكارهای كاهش تصادف و سوانح است.

«مهدی حسن زاده» روانشناس مسائل اجتماعی- فرهنگی و رییس مركز روانپزشكی اجتماعی دانشگاه علوم پزشكی و خدمات بهداشتی درمانی ایران، در این زمینه به خبرگزاری جمهوری اسلامی (ایرنا) گفت: مسائل فرهنگی در مورد رانندگی و سوانح جاده ای به عنوان یكی از حوادث، بسیار اهمیت دارد و علت این حوادث بیشتر به مشكلات فرهنگی افراد باز می گردد.

او افزود: در بسیاری از موارد ما با مسائل حیاتی از كمربند ایمنی گرفته تا سرعت غیر مجاز و... آشنا نبوده و آنها را شوخی می گیریم. اگر فرهنگ بستن كمربند ایمنی و بسیاری مسائل رانندگی در میان شهروندان نهادینه شود و به آنها به عنوان وسیله یا روشی برای حفظ ایمنی انسان و نه از ترس جریمه پلیس باور قلبی داشته باشیم هیچ گاه با حوادث خطرناك روبرو نمی شویم.

موارد تصادف رانندگی علاوه بر میرایی بالایی كه دارند، صدمات و ناتوانی هایی نیز از خود به جای می گذارند كه برای جوامع غیر قابل تحمل است.

به گفته حسن زاده؛ «در كشور ما بسیاری از رانندگان قوانین و مقررات راهنمایی و رانندگی را رعایت نمی كنند و به تعبیری رانندگی افراد بد است و رانندگان بیشتر وقت ها در رعایت اصول ایمنی كوتاهی می كنند یا به طور كلی این اصول را نادیده می گیرند.»

استفاده از تلفن همراه، خوردن و آشامیدن و... هنگام رانندگی نمونه هایی از عوامل حواس پرتی رانندگان به شمار می رود. موضوع مهم دیگر مساله خواب آلودگی رانندگان است كه به حوادث خطرناك جاده ای منجر می شود.

این روانشناس مسائل اجتماعی- فرهنگی با اشاره به لزوم داشتن تمركز حواس در رانندگی تاكید كرد: موضوع مهم از نظر روان تمركز است و رانندگان هنگام رانندگی باید از انجام كارهایی كه تمركزشان را برهم می زند خودداری كنند و این نكته را نیز در نظر داشته باشند كه هر امری كه تمركز را بر هم بزند عاملی برای سانحه است.

آمارها نشان می دهد سوانح دومین عامل مرگ و میر در بیشتر جوامع جهان به شمار می رود و در این میان سوانح و تصادف جاده ای بیشترین نقش را دارد.

حسن زاده همچنین كم خوابی را عاملی مهم در بروز سوانح جاده ای برشمرد و افزود: كم خوابی، بی خوابی و بد خوابی به خواب آلودگی رانندگان منجر می شود. كسی كه رانندگی می كند باید شب پیش از آن دستكم 6 ساعت خواب پیوسته داشته باشد.

وی به رانندگان جاده ای سفارش می كند در روز آغاز سفر خواب كافی داشته باشند و تا آنجا كه امكان دارد زود از خواب بلند نشوند؛ چرا كه خواب آلودگی تمركز رانندگان را بر هم زده و آنان را به دامن حوادث ناگوار هدایت می كند. همچنین مصرف داروهایی كه به هر عنوان خواب آور هستند به هیچ وجه به رانندگان توصیه نمی شود.

** سخن آخر

در سوانح و تصادف های جاده ای، ریلی و هوایی چهار عامل انسان، وسیله نقلیه، جاده و شرایط محیطی نقش مهمی را ایفا كرده و توجه به آنها می تواند در كاهش شمار تصادف ها و كشته شدگان این دسته سوانح موثر باشد.

وقوع تصادفات و سوانح افزون بر داشتن هزینه های هنگفت مالی، آثار و پیامدهای اجتماعی زیانباری نیز به دنبال دارد.

در ایران سالانه بیش از 20 هزار نفر جان خود را فقط در حوادث رانندگی از دست می دهند و صدها هزار نفر مجروح می شوند. این موضوع مسوولیت سنگینی را بر دوش دست اندركاران مساله حمل و نقل و سازمان ها و دستگاه های مسوول مانند نیروی راهور، اورژانس كشور، جمعیت هلال احمر و... می گذارد.

همچنین رانندگان و مسافران نیز با توجه به همین موضوع بایسته هایی را باید فراگرفته و پیاده كنند.

همیشه گفته شده است «حادثه هیچ گاه خبر نمی كند» اما با رعایت اصول و مقررات ایمنی چه پیش از رانندگی و چه هنگام رانندگی می توان از بروز حوادث ناگوار جلوگیری كرد.

نباید فكر كنیم نیروی راهور به تنهایی مسوول كنترل سلامت و ایمنی مسافران در جاده ها است بلكه بخش عمده این وظایف به خود ما بر می گردد كه با حفظ و رعایت قوانین و مقررات راهنمایی و رانندگی زمینه سفری ایمن همراه با سلامت و آرامش را برای خود و دیگران فراهم می كنیم.

--------------------------------

1- www.unicef.org/iran/media

از فاطمه دوله - گروه تحقیق و تفسیر خبر

تحقیق**ف.د**1961**1358

سرخط اخبار سیاست