علامه سیدمحمد تقی مقدم؛اندیشمندی كه هیچ گاه گرفتار مصلحت اندیشی نشد

تهران- ایرنا- نگاهی قرآنی و توحیدی، بندگی محض، روحیه ظلم ستیزی درك درست ازاسلام و مقتضیات زمان، متخلق بودن به اخلاق الهی و معنوی، حضور در میان اقشار ضعیف و رسیدگی به مسائل آنها ازجمله ویژگی های شخصیتی مرحوم علامه سید محمد تقی مقدم است.

به گزارش روز یكشنبه ایرنا، مرحوم مقدم از علماء و اندیشمندان معاصر كه همه عمر با بركت خود را وقف اسلام كرد در راه نشرعقاید دینی ازهیچ خطری واهمه نداشت وهرگز با تهدیدها میدان را خالی نمی كرد. اندیشمندی كه هیچ گاه گرفتار مصلحت اندیشی ها نشد و توجه به منافع و مضار خود و اطرافیانش وی را ازعمل به وظیفه باز نمی داشت.

دراین گذر ایرنا با درك ضرورت باز نشر سیروسلوك علما و اندیشمندان معاصر به عنوان الگوی نسل جوان برآن شد تا گزارشی از مرحوم علامه سید محمد تقی مقدم در چند بخش ارایه كند كه قسمت اول آن نشر می گردد.

علامه مقدم در سال 1302 شمسی در سبزوار در خاندانی بزرگ از جلیله سادات دیده به جهان گشود. پدرش هفتمین پسر میرزا اسماعیل صفی الابادی الاصل سبزواری المسكن، فرزند سید محمد بود كه چون پس از وفات پدر به دنیا آمده بود، نام او را نیز اسماعیل گذاشتند.

چند سالی بیشتر نداشت كه به عشق امام رضا (ع) راهی مشهد شد و در ضلع جنوبی فلكه حضرت، خانه ای را خریداری كرد تا وقت خود را در خدمت و زیارت بگذراند.

او از استعداد شگرفی برخوردار بود كه با یك بار شنیدن به عمق مطالب پی می برد به گونه ای كه مكتب داران هم حریف او نمی شدند. امروز شاگرد بود و فردا مدرس. در هر كاری كه ورود می كرد سر آمد بود .

علامه مقدم نسبت به مسائل اجتماعی حساس بود و در برابر ترویج فسق و فجور دستگاه رضاخانی ایستادگی می كرد ، از حوادث سال 1314 مشهد و كشتار مسجد گوهرشاد خاطراتی داشت. او با علمای بزرگ مبارز همچون مرحوم سیدیونس اردبیلی و حاج آقا حسین قمی از همان ابتدای نوجوانی مرتبط بود و فعالیت های اجتماعی چشمگیری داشت.

پس از سقوط رضاخان كه فرصت را برای گسترش و علنی كردن فعالیت ها و ایجاد تشكیلات دینی فراهم كرد.

در سال 1323 ازدواج كرد كه حاصل این ازدواج شش فرزند بود. همسر وی اموال خود را در اختیار او قرار داد تا در گسترش فعالیت های دینی و تحصیلا ت حوزوی او را توانمند سازد .با خرید مجموع كتاب های كتابخانه یكی از دوستان خود به نام جعفر جورابچی مطالعات خود را گسترش داد و عمق بخشید.

استعداد شگرف و علاقه او به علم آموزی سبب طی مدارج علمی با سرعتی وصف ناپذیر شد. او از محضر مرحوم سیداحمد مدرس بهره مند بود .

با وقوع جنگ جهانی دوم و ورود روس ها به شهر مقدس مشهد زمینه رواج كمونیسم فراهم شد ، جهل و خرافه گرایی زمینه ساز رواج فسق و فجور در جامعه شد و در قالب نو گرایی به دیانت مردم را مورد هجمه قرار داد .

مرحوم مقدم در گام نخست برای مقابله با این هجمه به منبر رفت ، او به خوبی می دانست منطق اسلام بر دیگر منطق ها و اندیشه ها برتری دارد و اگر بتواند جهل را ریشه كن و اسلام را به درستی به مردم عرضه كند و موانع فهم آن را برطرف سازد آنان از كفر فاصله گرفته و اسلام را بر می گزینند.

وی دریافته بود كه تنها رفع موانع در این مسیر كافی نیست و با برداشتن هرمانع و برای رسیدن به هدف باید یك گام به جلو برداشت . هدف وی بسترسازی برای حكومت اسلامی بود ، او به خوبی می دانست تحقق این مهم نیازمند زیرساخت های اساسی و اسلامی است و در این مسیر باید پایه های اعتقادی مردم كه مدت ها از معارف دینی دور بودن محكم شود ، در این دوران حوزه های علمیه نیمه تعطیل بود و در كمتر خانه ای قرآن یافت می شد ، بودند و بیشتر مردم با روخوانی آن آشنا نبودند.

معارف دینی در كتاب های خطی یا كتاب هایی با چاپ های ناخوانا در اختیار معدودی از افراد جامعه بود و درمقابل حمله به اسلام در اشكال مختلف با هنرمندانه ترین زبان و با پشتوانه مالی در مجلات ، روزنامه ها ، كتاب ها و رسانه های وقت در اختیار همگان قرار داشت . او تنها راه ممكن برای مقابله با این هجمه را ورود به عرصه جهاد علمی و تبلیغی می دانست و كار خود را با نگارش كتاب راهنمای بهشت آغاز كرد و اعتقادات شیعی را با زبان شیوا، تاثیر گذار و موثر و پندآموز بیان كرد.

این كتاب در پنج جلد نگاشته شد و مورد استقبال مردم قرار گرفت. با شدت گیری اختناق و افزایش انحطاط اخلاقی در جامعه، سید محمدتقی مقدم تلاش كرد تا یك دوره كامل در باب اخلاق را با تاكید بر گناهانی كه مانع رشد انسان و جامعه هستند را به رشته تحریر در آورد كه در نهایت اثر ارزشمند قانون مجازات یا كیفر كردار را به جامعه عرضه كرد ، اثری كه پایه های حكومت های استكباری و ظالمانه با خواندن آن فرومی ریخت.

این عالم دینی برای رشد دادن مردم و تعمیق باورها با الهام از رهنمود قرآن از نماز مدد جست و كتاب نفیس معراج المومن را كه در نوع خود بی نظیر است به مردم اهدا كرد. استقبال از اثر بسیار چشمگیر و شاخصی گویا بر ریشه دار بودن دین در متن جامعه، علی رغم ظواهر ناپسند بود.

وی به علاقمندی مردم در داشتن سبك زندگی اسلامی آگاهی داشت بر این اساس كتابی با عنوان دستورات زندگی كه دوره ای كامل از برنامه اسلام برای زندگی مسلمانان بود، را به جامعه عرضه كرد.

پیشگامی سید محمدتقی مقدم در نگارش كتب دینی سبب شد جمعی دیگر از اهل قلم و دانش نیز در این مسیر حركت كنند و اثار جدیدی از كتاب های دینی با زبان روز و قابل درك را روانه بازار نشر سازند .

اگرچه تالیف كتاب اصلی ترین كار وی به حساب می آمد اما او هیچ گاه از سایر مسئولیت های خود همچون وعظ و تبلیغ شعائر دینی غافل نشد .

وفات مرحوم آیت الله بروجردی فرصتی بود تا او بتواند دینداری و عشق مردم به روحانیت را به رخ دولت بكشد. او مسجد گوهرشاد را سیاه پوش كرد و با برپایی دستجات عزاداری در ایام عید فضای جامعه را به فضای عزا تبدیل كرد.

او با تمامی علمای مشهد بجز علمایی كه گرایش به دربار داشتند، ارتباط داشت .سیدجواد خامنه ای، شیخ غلامحسین تبریزی، شیخ محمدرضا كلباسی، حبیب الله گلپایگانی، سیداحمد مدرس، علم الهدی، فقیه سبزواری، میلانی، میرزا جوادآقا تهرانی، حاج آقا مروارید و سید حسن قمی از جمله این علما بودند.

تاسیس بنای محمدیه فرصتی بود تا او فعالیت های تبلیغی اش را با تعظیم شعائر دینی و برگزاری مراسم جشن و عزا در اعیاد و وفیات گسترش دهد. علاوه بر آن كارهای آموزشی و تربیت نسلی متدین و مومن از طفولیت را مورد توجه قرار دهد.

با آغاز نهضت امام خمینی (ره) وارد میدان شد و از مروجین مرجعیت ایشان شد. در مسیر مبارزه با رژیم پهلوی بارها مورد تهدید و فشار قرار گرفت. با پیروزی انقلاب اسامی بار دیگر به سنگر اصلی خود كه همان جهاد فرهنگی و قلمی بود، باز گشت و كتاب ارزشمند گنجینه اسراررا در اختیار علاقمندان و تشنه گان معارف دینی قرار داد .

او در طول زندگی بیش از 80 عنوان كتاب تدوین كرد و تا آخرین روز حیات نگران آخرین اثر خود مجمع الانوار در شرح دعای امام زمان (عج) بود كه آن را برای چاپ آماده سازد.

سرانجام در 11 آبان 1392 رخ از نقاب خاك بركشید ، پیكرش وی در جوار حرم امام رضا (ع) در صحن آزادی به خاك سپرده شد.

فراهنگ(2) **1630**1601**