۱۶ مرداد ۱۳۹۲،‏ ۱۳:۵۸
کد خبر: 80766341
۰ نفر
كيلان، نگين سرسبز دماوند و شهر ادبي و اسطوره اي

دماوند،تهران بزرگ- كيلان شهري با قدمتي به پهناي تاريخ كهن ايران و يكي از مناطق كوهستاني با طبيعتي بسيار سرسبز كه در جنوب شرقي دماوند واقع شده است.

در محور فیروزكوه بعد از گذر از منطقه گیلاوند نخستین شهری كه پدیدار می شود، شهر پر محصول و فراوان باغی آبسرد است، كه با عبور از جاده پیچ در پیچ منطقه آبسرد - كیلان، كهن شهر قدیمی حدود 18 هزار ساله كیلاون خودنمایی می كند.

رودخانه پر پیچ و خم و فضای باغات با درختان سرسبز و سر به فلك كشیده،تصاویری زیبا و خیره كننده از طبیعت را به وجود آورده است.

دره های احاطه شده در میان كوههای رنگارنگ به زیبایی طبیعت شهر كیلان افزوده وهر چه بیشتر قدرت آفریدگار بی همتا را نشان می دهد.

شهر كیلان منطقه ای كوهستانی در12 كیلومتری جنوب شرقی دماوند و درفاصله ی 86 كیلومتری شهر تهران قرار دارد و جزو هشت شهری بوده كه برای نخستین بار شهرداری و مدارس جدید در آن تاسیس شده است.

همچنین از محور خراسان جاده قدیم مشهد و ایوانكی نیز به سمت شمال شرقی و جاده ساران می توان وارد شهر كیلان شد كه این مسیر در فصل تابستان شاهد حضور بسیاری از گردشگران است كه برای بازدید از كیلان وارد این شهر می شوند.

نام كیلان از نام سلسله اساطیری كیان گرفته شده و به احتمال زیاد در ابتدا كیان بوده و به مرور زمان نام آن تغییر پیدا كرده و به شكل كنونی آن در آمده است.

كیلان مشتق از دو كلمه ی' كی و لان' است،' كی' نام شاهان كیانی و 'لان'به معنی جایگاه است.

شهر كیلان حتی در دوره ی قاجار و پهلوی از مناطق پر رونق و پر جمعیت دماوند بوده است و بیشتر بزرگان قاجار و خانان محلی در آنجا سكنی می گزیدند.

قدیمی ترین نشانه حضور انسان در كیلان (قلعه حاج عسگر) است كه آثاری از انسانهای دوران سنگ متعلق به هزاره شانزدهم قبل از میلاد مسیح در این ناحیه به دست آمده است.

كیلان از هزاران سال قبل تا انقلاب صنعتی و ایجاد توسعه شبكه راه ها و رواج وسایل نقلیه جدید، محوطه تاریخی آن شامل (كیلان، ساران ، كوهان ، كردر، وادان، زان، لومان، زیارت، اوچونك، مغانك، ویرانه و دوآب تا حوالی ایوانكی) در بر می گرفت و به عنوان گذرگاه كاروانان از اهمیت ویژه ای برخوردار بود.

مردم كیلان در زمان های گذشته به زبان فارسی قدیمی 'تاتی' سخن می گفتند كه زبان محلی شان سرشار از اصطلاحات و ضرب المثل های بسیار است كه حكایت از فرهنگی غنی و با سابقه در این منطقه است.

شهر كیلان دارای آثار تاریخی بسیاری است كه از جمله می توان به مسجد جامع، حمام های تاریخی(علی جمال،شمس الدین،عمادالدین)،خانه های تاریخی، باغ های زیبای میوه و قلعه ی حاج عسگر اشاره كرد.

مسجد جامع شهر كیلان حدود یك هزار و 200سال قدمت تاریخی دارد كه به دوره ایلخانی و تیموری مربوط می شود و در مركز بافت قدیم شهر قرار گرفته كه بخش عمده ای از آن نوسازی شده است.

این مسجد به سبك مساجد دوران اولیه اسلامی بنا شده و نمای داخلی آن از نظر معماری و گچ بری های سر در و محراب آن بسیار زیباست كه در اطراف محراب ردیفی از كاشی لاجوردی نصب شده كه روی آن سوره ی مباركه ' نور' به خط نستعلیق تالیف شده است.

در داخل مسجد 15ستون قطور وجود دارد كه بر ارزش و اعتبار این بنای قدیمی می افزاید.

همچنین حسینیه كیلان جزو نخستین حسینیه هایی است كه بعد از واقعه كربلا در ایران ساخته شده است.

شهر كیلان دارای امامزادگان بسیاری است كه عبارتند از: امامزاده زین العابدین بن عقیل و زیارتگاه بی بی خدیجه در منطقه ی كوهان، امامزاده عیسی(ع) كه بنای این امامزاده بسیار ساده و ابتدایی است و هرساله روز عاشورا جمعیتی بالغ بر 30هزار نفر از مناطق مختلف شهر كیلان به این محل می آیند.

در محله ساران شهر كیلان نیز دو امامزاده دیگر به نام های سید فخرالدین و سید جلال الدین قرار دارد و در منطقه ی كردر امامزاده یعقوب به چشم می خورد.

شهر كیلان دارای خانه های تاریخی بسیاری بوده است كه قدمت آنها به دوران قاجار می رسد و متاسفانه تعدادی از آن ها تخریب شده و فقط دو نمونه از آن خانه ها به صورت نیمه ویرانه جزو آثار تاریخی باقی مانده است كه به نام های منزل تاریخی'علی اكبر بیك ' و'عیسی طباطبایی' معروف است.

این شهر به لحاظ قرار گرفتن در منطقه خوش آب وهوای كوهستانی دارای چشمه های فراوانی از جمله: چشمه علی، چشمه ماهی، چشمه لقمان، چشمه دیگ و چشمه امیرخان و...است كه بعضی از این چشمه ها در اثر حفر چاه های متعدد در منطقه كیلان خشك شده و از بین رفته است.

فضاهای تفریحی در این شهر بسیار است به خصوص در مسیر كیلان- ایوانكی منطقه ای به صورت یك موزه ی طبیعی قرار دارد كه مورد بازدید محققان، استادان و دانشجویان است.

همچنین ارتفاعات قره آغاج، دریاچه مصنوعی شاهان دره و قسمت هایی از مسیر رودخانه 'كیان رود' كیلان از نقاط تفرجگاهی محسوب می شود.

شهر كیلان مهد صنایع دستی شهرستان دماوند است كه در گذشته ریسندگی و بافندگی به شیوه ی سنتی بخشی از فعالیت اقتصادی این منطقه بوده و پارچه هایی در طرح ها و رنگ های مختلف با كیفیت بسیار عالی تولید می شده است.

مهمترین صنایع دستی این منطقه را می توان حوله حمام، حوله دست وصورت، چادر شب، سفره، پارچه ها ی مخصوص بقچه لباس و چند كارگاه بافت قالی و قالیچه نام برد.

سوغات منطقه كیلان شامل آبنبات، نان محلی، نان شیرمال و توتك، هسته قیسی، لب لبو(هسته زردآلو كه با برخی مواد مخلوط می شود)، قیسی، حوله حمام و حوله دست و صورت است كه مسافران به عنوان سوغاتی به همراه می برند.

در بخش آموزشی و فرهنگی، شهر كیلان به عنوان دومین مدرسه در سطح شهرستان دماوند و دوازدهمین مدرسه در استان تهران حدود 80 سال قبل تاسیس شده است.

بیش از 98 درصد مردم كیلان باسوادند وچند هزار نفر از افراد تحصیل كرده این منطقه كه بالاجبار به مناطق دیگر مهاجرت كرده اند دارای درجات تحصیلی لیسانس، فوق لیسانس، دكترا و دكترای تخصصی هستند و یا در رشته های مختلف دارای مهارت های قابل ملاحظه ای می باشند.

بدون اغراق می توان گفت كه قشرتحصیل كرده و متخصص كیلان می تواند كادر متخصص شهرستان دماوند را در همه زمینه ها تامین كند.

بسیاری از پزشكان حاذق كشور و متخصصان علمی در خارج از كشور از اهالی كیلان هستند.

كیلان مهد هنرمندان كشور همچون مهرداد كاظمی و همچنین مدتی حضرت آیت الله طباطبایی نیز در ا ین شهر سكونت داشته و كتاب المیزان ایشان در شهر كیلان تالیف شده است.

شهردار كیلان از ارتقای درجه 2 به 4 این شهر در استانداری تهران و وزارت كشور خبر داد.

جلیل چوبداری افزود: با طرح كنترل آب غیرشرب شهر، امسال باغات كیلان براساس برنامه ریزی دارای آب كافی بودند و قرار است با احداث دو منبع بزرگ و ذخیره آب های جاری به هریك از باغداران به نسبت زمین زراعی و باغ هایشان آب به آنان داده شود تا با این طرح در حفظ باغات شهر گام مهی برداریم.

مردم این منطقه بسیار مهربان، خونگرم، میهمانواز و خوشرو هستند و همچنان بسیاری از خصلت های مردمان روستایی گذشته را با خود دارند.

تهرام/8128/1457/1600 /

سرخط اخبار فرهنگ