اولين تماشاگه تقويم ايران در مركز نجوم آستان حضرت عبدالعظيم قراردارد

شهرري- تماشاگه تقويم «عبدالغفار نجم الدوله» كه نخستين تماشاگه تقويم در ايران است، به همت استاد محمدرضا صياد از اساتيد تقويم كشور در مركز نجوم بنيانگذاري شد.

مركز نجوم آستان حضرت عبدالعظیم(ع) از فعالترین مركز نجوم كشور است كه حوزه های مختلفی از جمله لابراتوار عكاسی، تماشاگه تقویم، مركز اطلاعات هواشناسی، مركز تعیین قبله، فعالیتهای رصدی، نمایشگاه دایمی عكس، كتابخانه الكترونیكی، مركز مطالعات ستاره شناسی رادیویی شهرری، مركز اسناد، آسمان نما و خانه علم را در برمی گیرد:



*** تماشاگه تقویم «عبدالغفار نجم الدوله» ***

تماشاگه تقویم «عبدالغفار نجم الدوله» كه نخستین تماشاگه تقویم در ایران است، به همت استاد محمدرضا صیاد از اساتید تقویم كشور در مركز نجوم بنیانگذاری شد كه در این تماشاگه مراحل شكل گیری تقویم هجری شمسی از دوران گذشته تا عصر حاضر به نمایش گذاشته شده و همچنین پژوهش و كارشناسی در مورد مسایل تقویمی ( اوقات شرعی، قبله و ...) از دیگر خدمات ارایه دهنده این قسمت است.



*** لابراتوار عكاسی ****

بـا تـوجه بـه امكان عكسبرداری توسط تلسكوپ از اجرام آسمانی یك لابراتوار اختصاصی برای ظهور و چاپ عكـس های رنـگی، سیاه و سفید با تمام تجهیزات مورد نیاز اعم از اگراندسیور، داروها و سایر موارد جانبی در جوار رصدخانه تاسیس شده كه به ویژه برای برگزاری نمایشگاههای عكس، مورد استفاده قرار می گیرد و تاكنون ‌نمایشگاه هایی ‌از عكس های خسوف و كسوف، سیارات منظومه شمسی، سحابی ها و … در معرض دید علاقه مندان قرار گرفته است.



*** فعالیت های رصدی و سمینارهای نجومی ***

دانش‌آموختگان ‌در مركز، علاوه ‌بر شركت در دوره های تئوری، درس های عملی ستاره شناسی را نیز در برنامه های رصد شبانه و یا شركت در گروه های رؤیت هلال ماه فرا می گیرند.

در هر فصل و به مناسبت های گوناگون سمینارهای نجومی با حضور كارشناسان و اساتید كشور پیرامون علوم ستاره شناسی و اتفاقات نجومی برگزار می شود كه تا به حال بیش از یكصد نشست علمی ـ تخصصی در مركز نجوم برای بیش از یك هزار نفر برگزار شده است.

برگزاری 24 دوره آموزشی با هشت عنوان كلاس برای 20هزار نفر از علاقه مندان درباره علوم نجوم و انجام ده ها پروژه تحقیقاتی در زمینه تقویم، اوقات شرعی و انرژی خورشیدی از دیگر فعالیت های رصدی و گردهمایی های نجومی مركز نجوم آستان است.



*** نمایشگاه دایمی عكس كوشیار گیلانی ***

در این نمایشگاه تصاویری كه از ساختار و تحول ستارگان « قبل از تولد ، تولد و مرگ» و سیارات و خورشید توسط تلسكوپ این مجموعه عكسبرداری شده در معرض دید علاقه مندان قرار می گیرد.

این نمایشگاه به نام منجم فرزانه قرن چهارم هجری كوشیار گیلی مزین شده است.



*** كتابخانه الكترونیكی خواجه ابوالفضل هروی رازی ***

به منظور گسترش‌ دانش به سبك نوین و دسترسی علاقه‌مندان منابع سمعی و بصری پیرامون پدیده های نجومی، كتابخانه الكترونیكی مركز با داشتن بیش از 2000 عنوان كتاب (e _ book ) و بیش از 200 عنوان حلقه نوار ویدئوئی و CD افتتاح و مورد بهره برداری قرار گرفت.

این مجموعه به نام 'خواجه ابوالفضل هروی' منجم و ریاضی دان مشهور قرن سوم و چهارم هجری و طراح قضیه فرما نامگذاری شده است.



*** مركزاطلاعات هواشناسی ***

از آنجا ‌كه مكمل كاوش ها و پژوهش های رصدی دانستن اوضاع جوی و دمای منطقه و مقدار رطوبت محیط است، مركز هواشناسی با تجهیزات هواشناسی مورد نیاز مجهز و مورد بهره برداری قرار گرفته است.



*** واحد تعیین قبله ***

این واحد با دارا بودن كارشناسان خبره انحراف قبله را با استفاده از نرم افزارها و ادوات رصدی مدرن با دقت ثانیه قوسی تعیین و شاخص گذاری می كند كه متقاضیان می توانند برای گرفتن وقت تعیین قبله از سراسر كشور با شماره تلفن های مركز نجوم تماس بگیرند.



**مركز مطالعات ستاره شناسی رادیوئی شهرری**

با توجه به اینكه تكنولوژی كنونی ستاره شناسی در جهت بازه های غیر نورانی ستارگان جهت گرفته و پهنه های رادیوئی ستارگان را محور توسعه علمی قرار داده است، لذا مركز نجوم با بهره گیری از آنتن به مساحت 27 متر مربع اقدام به رصد رادیویی خورشید و سیارگان و ثبت اطلاعات آن در رایانه با نرم افزارهای مخصوص كرده است.



***مركز اسناد ***

در این مركز كه به همت استاد محمدرضا صیاد پژوهشگر نمونه كشور بنیان نهاده شده، اسناد مربوط به فعالیت های مركز نجوم به روایت تصاویر نگهداری و در بعضی از موارد در معرض دید عموم قرار می گیرد.



*** آسمان نما و خانه علم ***

مركز آسمان نما و خانه علم آستان مقدس حضرت عبدالعظیم علیه السّلام در ایام خجسته میلاد رسول اكرم (ص) در روز پنجشنبه 17 اردیبهشت 1383 افتتاح و مورد بهره برداری قرار گرفت.

این مركز متشكل از افلاك نما، خانه علم، افلاك نمای مسطح، نمایشگر انفجار بزرگ، بازارچه نجومی و مجموعه ای به عنوان نمایشگاه اختراعات دانش پژوهان كلاس های علمی ـ تخصصی مركز نجوم آماده بازدید دانش آموزان و علاقه مندان است.



*** خانه علم ***

خانه علم محیطی علمی ـ تفریحی است كه در آن امكاناتی فراهم آمده تا عموم مردم بخصوص نوجوانان بتوانند از طریق مشاهده، لمس، آزمایش، گوش دادن و مطالعه و استفاده از كامپیوتر در معرض پدیده های مختلف علمی در زمینه های مختلف علوم پایه (ریاضی، شیمی، زیست و زمین شناسی) و تكنولوژی قرار گیرند.

تابلوی تصاویر پنهان، رادیوی دستی، گوی های نیوتونی، تابلوی تصاویر متحرك، تابلوی امواج مافوق صوت، تابلوی انفجار بزرگ، مجموعه ای از تجهیزات و سیستمهای خورشیدی، آزمایشات فیزیكی و مكانیكی، اختراعات نفرات برتر جشنواره خوارزمی، دستگاه لیساژور و دستگاه گفتگوی با تأخیر، نمونه ای از تجهیزات به نمایش درآمده در خانه علم است.

هر كدام از تجهیزاتی كه در تالار علم قرار دارد، به نوبه خود بیانگر یك حركت علمی هستند؛ به طور مثال تجهیزاتی كه در قسمت میانی خانه علم قرار دارند؛ بیانگر بعضی از پدیده هایی هستند كه در زندگی روزمره ما اتفاق می افتد و ما بیشتر وقت ها بی تفاوت از كنار آنها رد می شویم؛ لیكن در این محیط به راحتی با فشار دادن یك دكمه آن پدیده علمی را تجربه می كنیم.

در قسمت ابتدایی خانه نیز تجهیزاتی قرار گرفته كه آزمایشات مربوط بـه دوران تحصیل را برای جوانان تداعی می كند و این بخش شامل آزمایشاتی است كه مربوط به مقطع دبیرستان می شود و در انتهای سالن نیز وسایلی قرار دارد كه مربوط به مقطع راهنمایی است. این وسیله كه مشتمل از یك آب نمای زیبا به همراه توربین آبی است، در حقیقت چند كار انجام می دهد كه یكی شبیه سازی تولید برق در دهانه رودخانه ها و دیگری ایجاد صدایی دل انگیز با دامنه ای مناسب برای تمدد اعصاب.



*** افلاك نما ***

مجموعه ای از ابزارهای مختلف كه موقعیت های گوناگون زمین، ماه، خورشید و اجرام آسمانی دیگر را برای آشنایی مقدماتی با اخترشناسی نمایش می دهد. «چین لوچیه» منجم چینی در سال 463 میلادی نخستین آسمان نما را ساخت.

افلاك نمای این مركز از نوع E – 5 كه قابلیت های ذیل را دارا است:

ـ نمایش 1024 ستاره در نیمكره شمالی و جنوبی

ـ نمایش عرض جغرافیایی از استوا تا قطب شمال

ـ نمایش 88 صورت فلكی در نیمكره شمالی و جنوبی

ـ نمایش سیارات منظومه شمسی

ـ نمایش ماه گرفتگی و خورشید گرفتگی

ـ دارای مختصات تصویری خط استوا، دایره البروج و نصف النهار.

ـ نمایش تصاویر صورتهای فلكی، وضعیت طلوع و غروب خورشید و نمایش كهكشان راه شیری.



*** بازارچه نجومی ***

این غرفه كه در سالن آسمان نما و تالار علم قرار دارد، به ارایه محصولاتی از قبیل CD وDVD های علمی،‌ نجومی، مستند فضایی، وسایل كمك آموزشی نجومی، كتاب های علمی و نجومی، ‌نقشه های جغرافیایی، لوازم جانبی رایانه و غیره به دانش پژوهان و بازدید كنندگان علاقه مند پرداخته است.



*** نمایشگاه مطالعات طبیعی شهرری ***

در ایـن نمـایشگاه به منظور معرفی شهرری از لحاظ محیط زیست و عوارض طبیعی، نمایشگاهی از كانی ها و سنگ های محیط به همراه گونه های گیاهی و جانوری آن در محوطه آسمان نما و تالار علم به نمایش گذاشته شده است.



*** محصولات نجومی ***

اسطرلاب نجومی وسیله ای كه به مدد آن می توان با توجه به وقعیت منطقه و فصل و زمان رصد، صور فلكی موجود در آسمان منطقه را پیدا كرده و مشخص كرده چه ستاره ای در بالای سر، چه ستاره ای در حل طلوع و چه ستاره ای در حال غروب است.



*** مجله نجومی روشنان آستان ***

این مجله علمی نجومی با كمك پژوهشگران مركز به صورت فصل نامه در قالب ویژه نامه هایی علمی به چاپ می رسد كه تا كنون یعنی از 1387 تا اردیبهشت 1392، 20 شماره از آن به چاپ رسیده است.



*** ماكت شهر خورشیدی ***

این ماكت نمونه ای از یك شهر ایده آل و سالم است كه انرژی مورد نیاز خود را در سطح روشنایی شهری، مصرف خانوارها و اتومبیل ها از طریق انرژی خورشیدی تأمین می كند.



*** نمایشگاه كانی ها ***

این نمایشگاه به همت خانم مفاخری از پژوهشگران زمین شناسی جزیره هرمز به مجموعه خانه علم اضافه شد كه در آن انواع و اقسام كانی هایی كه در اقلیم ایران وجود دارد، جمع آوری و با توضیحات علمی در معرض دید علاقه مندان قرار گرفته است.



*** كتاب آكرمنالانوس ***

این كتاب اثر خواجه نصیرالدین طوسی به اهتمام خانم افشار و زیرنظر جعفر آقایانی چاووشی به مناسبت سال جهانی خواجه نصیرالدین طوسی در زمینه نجوم كروی است كه برای نخستین بار در كشور منتشر شده است.



*** شرایط بازدید از مركز ***

در پایان اینكه عموم علاقه مندان می توانند ضمن تماس با شماره تلفن 55951286 یا مراجعه به مركز واقع در ضلع جنوبی حرم مطهر، دانشكده علوم حدیث، در خصوص دوره ها و برنامه های عمومی مركز، اطلاع كسب كنند.

از: لیلا اسماعیل نژاد

7299/1914///

سرخط اخبار فرهنگ