شهرستان سلماس با مناطق ديدني مختلف پذيراي مسافران نوروزي است

اروميه - شهرستان سلماس در شمال آذربايجان غربي با مناطق ديدني و جاذبه هاي گردشگري متعدد، پذيراي ميهمانان و مسافران نوروزي است.

این شهرستان مانند سایر مناطق كشور و آذربایجان غربی از قدمت طولانی برخوردار است، به همین دلیل هر سال مورد توجه گردشگران و مسافران نوروزی قرار می‌ گیرد.

كاوش‌هایی كه بر روی تپه بیان این شهرستان توسط باستان ‌شناسان انجام گرفته است تاریخچه بنای این شهر به دوران ماد و پیش از آن متصل می كند.

در شهرستان سلماس آثار تاریخی متعدد و ارزشمند به جا ماننده از تاریخ كهن و قدیمی اش از جمله تپه های تاریخی سنگ نبشته باقی است كه همه ساله گردشگران زیادی را به خود فرا می خواند.

كلیسای هفتوان یكی از آثار تاریخی این شهرستان است و ساخته شدن كلیسا در این منطقه، وجود تنوع ادیان و زندگی كردن پیروان سایر ادیان توحیدی در این منطقه را در كنار مسلمانان گوشزد می كند.

این كلیسا در سه كیلومتری جنوب شهر سلماس در روستایی به نام هفت‌وان ساخته شده است.

این كلیسا حدود سال 11 یا 12 هجری قمری ساخته شده و در سال 1012 هجری در زمان شاه عباس صفوی تعمیر شده و كتیبه‌ای در دیوار جبهه غربی آن دیده می‌شود كه شاید قدیمی‌ ترین كلیسای سلماس باشد و در داخل بنا نیز نوشته‌ ای به زبان ارمنی در داخل دیوار گذاشته شده است.

بنای تاریخی حمام شیخ سلماس كه امروزه به موزه مردم شناسی تبدیل شده پس از زلزله ویرانگر 1309 در این شهرستان و در بخش جدید شهر با معماری سنتی ایرانی ساخته شده و بانی آن مرحوم محمد تسوجی بوده كه بعد از حدود سه سال یعنی در سال 1312 مورد بهره‌برداری قرار گرفت.

این حمام با مساحت 860 مترمربع، نخستین و قدیمی‌ترین حمام شهر سلماس است كه ابتدا حمام تسوجی نامیده می‌ شد سپس توسط شخص دیگری اداره شد و به حمام شیخ شهرت یافت.

حمام شیخ صرف نظر از قدمت به لحاظ معماری ارزشمند است و تنها اثر باقی‌مانده از معماری سنتی در شهر سلماس است.

این بنای تاریخی در سال 1379 به كوشش اداره كل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری آذربایجان غربی در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسید.

نقش برجسته خان ‌تختی اثر تاریخی و مشهور دیگری است كه در دوره ساسانیان در 15 كیلومتری شهر سلماس بر روی سنگ صاف و بزرگی در كوه 'پیرچاووش' حجاری شده ‌است.

بر روی این كتیبه نقش دو مرد حكاكی شده است كه بر روی اسب سوار بوده و كلاهی مانند تاج بر سر گذاشته‌اند و نقش‌هایی از دو سوار دیگر نیز در كنار آنها دیده می‌شود، پوشش این افراد مانند البسه مردم دوره ساسانی است.

این كتیبه به تنهایی گویای قدمت طولانی این شهر است، زیرا تعدادی از پژوهشگران صاحب‌ نام و مورخان متبحر بر این باور خود پافشاری می‌كنند مردی كه در پیشاپیش دو نفر دیگر سوار بر اسب دیده می‌شود اردشیر پادشاه نامدار سلسله ساسانیان است.

در این نقش دو نفر پیاده نیز دیده می‌شوند كه پادشاه ارمنستان و وزیر اعظم او هستند و در این نقش اردشیر حلقه قدرت را به پادشاه ارمنستان اعطا می‌كند.

تپه اهرنجان از دیگر آثار مهم تاریخی سلماس و آذربایجان غربی و ایران زمین است كه امروزه در داخل شهر قرار گرفته است.

تپه اهرنجان حدود چهار متر از سطح زمین‌های اطراف ارتفاع دارد و بر اساس مطالعات باستان ‌شناسی در این تپه علاوه بر قطعات سفال‌های دوره نوسنگی، مس و سنگ تعدادی مشته سنگ، سنگ ساب، هاون سنگی، تیغه‌های آبسیدین و انواع ادوات ساخته شده از استخوان حیوانات نیز به دست آمده ‌است.

این تپه یكی از قدیمی ‌ترین سكونتگاه‌های جوامع بشری در اواخر هزاره هفتم و هزاره هشتم قبل از میلاد مسیح به شمار می‌رود.

وجود بقایای باقی مانده از دوران كهن در این تپه قدمت سلماس را به 10 هزار سال پیش می رساند.

تپه هفتوان كه در سه كیلومتری جنوب شرق سلماس و شرق روستای هفتوان قرار گرفته از دیگر تپه های مهم تاریخی آذربایجان غربی و سلماس است.

در اطراف این تپه باستانی چهار تپه دیگر به نام‌های كلیسا تپه سی، داشلی تپه، بالا تپه و تولكی تپه‌سی قرار دارند و هفتوان تپه در مركز آنها واقع شده ‌است.

ادوار تمدن این تپه كه حفریات علمی‌ در آن صورت گرفته از 1500 سال پیش یعنی عصر آهن آغاز شده و اشیای عمده كشف شده در این تپه شامل اشیای زینتی، سفالی، مفرغی و آهنی و اشیای شیشه‌ای است.

قبرستان خوسراوا یا خسروآباد یكی دیگر از آثار تاریخی این شهر است كه در ضلع غربی روستایی به همین نام قرار داشته و در سال‌های اخیر نیز دیواركشی شده ‌است.

در این قبرستان بعضی از سنگ‌های قبر به زبان فرانسه و با ادبیات شاعرانه ای نوشته شده و مربوط به سال‌های جنگ جهانی اول است.

آبشار خورخورا، قلعه چهریق، قلعه قارنی‌یاریق، آب گرم ایستی‌سو و قلعه كوراوغلو از دیگر جاذبه‌های گردشگری این شهر باستانی هستند.

رودخانه زولاچای، چشمه معدنی میناس، ‏امامزاده تازه‌شهر، كلیسای سنت جرج، قلعه كوه پیر چاووش، گوورچین قلعه، سد جمال‌آباد، غارهای زیرزمینی كوه قارنی یاریق‏ و آبگرم ایستی‌سو ‏از دیگر مناطق دیدنی این خطه قلمداد می‌شود كه به فراموشی سپردن آنها احجاف در حق تاریخ این شهر كهن است.

دره دریك كه رودخانه دریك در آن جاری است دارای چشم‌اندازهای بدیع و دیدنی است و حیات‌وحش اطراف به‌خصوص آوای كبك‌ها و دیدن حیات‌ وحش، مردم را به این منطقه سلماس كشانده و به تفریح می‌پردازند.

دره تمر در جاده هشتیان كه به چمنزارهای دامنه كوه پیر چاوش و زولا ختم می‌شود از مناطق خوش آب و هوای سلماس بوده و در حقیقت تفرجگاه اصلی سلماس محسوب می‌ شود.

سلماس از ویژگی مهم صنایع دستی و توجه به سفالگری و ساخت تندیس های سفالی نیز بهره می برد كه مشتریان خاصی را در نقاط مختلف جهان دارند.

در سلماس حدود ۷۰۰ خانوار با در نظر گرفتن بعد هر خانوار پنج نفر، به تولید صنایع دستی مشغولند كه رقمی در حدود ۴۰ درصد هزینه معیشتی خانوار از محل فعالیت در صنایع دستی تأمین می شود.

عمده صنایع دستی سلماس شامل قالیبافی، گلیم بافی، سفالسازی، ریسندگی الیاف، سبد و حصیر بافی و زیلو و جاجیم بافی می شود.

به طور كلی دست بافی را باید پر سابقه ترین صنعت دستی آذربایجان غربی دانست این صنعت در عین حال مهمترین رقم صادرات استان را تشكیل می دهد و در گذشته در كلیه مناطق آن مرسوم و معمول بوده است.

گلیم بافی در سلماس بافته ای دو رویه و بدون پرز است كه از تار و پود پشم پنبه ای تشكیل شده است.

گلیم تولید شده در سلماس تقریباً خصوصیات گلیم مناطق خوی و ماكو را دارد.

زیلو و جاجیم با ارزش ترین و فراگیرترین محصول تولید شده در سلماس می باشد كه توسط دستگاه بافت افقی و با ماسوره بافته می شود.

بافت سبد و حصیر معمولاً بدون استفاده از ابزار و توسط دست با تركه های نازك درختان بید، سنجد، صنوبر و ساقه خیس گندم متداول است و مصارف مختلفی در خانواده و روستاها سلماس دارد.

شهرستان سلماس با 185 هزار نفر جمعیت در 90 كیلومتری شمال ارومیه و در كنار مرزهای ایران و تركیه و ساحل دریاچه ارومیه واقع است.

گزارش از نرگس موذنی حبشی

7126/581