۱۹ دی ۱۳۹۱ - ۱۱:۳۷
کد خبر 80490720
۰ نفر
بازيگراني كه اميركبير شدند

تهران - بيستم دي ماه سالمرگ يكي از مردان جاودانه تاريخ ايران است كه عمر كوتاه صدارت او نتوانست مانعي براي آغاز اصلاحات در عرصه حيات سياسي، اجتماعي و فرهنگي اين سرزمين باشد؛ مردي كه زندگي وي دستمايه توليد آثار متعدد تلويزيوني شده است.

به گزارش خبرنگار فرهنگی ایرنا، میرزا محمدتقی فراهانی ملقب به امیركبیر كه توانست با اتكا به هوش و توانمندی خود از طبقه پایین جامعه به امیرنظامی ایران زمین در دوره ناصرالدین شاه قاجار برسد، همواره گزینه مناسب برای تولید آثار فاخر نمایشی آن هم در گونه آثار تاریخی بوده است.

امیركبیر در دوره 39 ماهه صدارت خود اقدامات زیربنایی بسیاری برای بهبود وضعیت اقتصادی، سیاسی و فرهنگی ایران انجام داد كه از جمله ماندگارترین این اقدامات می توان به تاسیس مدرسه ˈدارالفنونˈ، انتشار روزنامه ˈوقایع اتفاقیهˈ و مبارزه با ویژه خواری و رشوه خواری سیاستمداران و قطع جیره و مواجب درباریان اشاره كرد.

امیر كبیر پس بركناری از مقام خود به كاشان تبعید شد و سرانجام به خاطر توطئه درباریان، شاه حكم قتل وی را امضا كرد و به این ترتیب وی در 20 دی سال 1230 در حمام فین كاشان به قتل رسید و پیكرش در كربلای معلی به خاك سپرده شد.

در چند دهه گذشته، پرداختن به زندگی این بزرگمرد تاریخ ایران مورد توجه مجموعه‌سازان تلویزیونی قرار داشته كه حاصل این تلاش‌ها سه مجموعه 'امیركبیر'، 'سلطان صاحبقران' و 'سال‌های مشروطه‌' بود كه هر یك به تناسب توان خود سعی كردند گوشه‌ای از خدمات فراوان و در عین كوتاه مدت امیر نظام را به جامعه ایران یادآوری كنند.



** سوگواره امیرنظام در سلطان صاحبقران

مجموعه تلویزیونی 'سلطان صاحبقران' ساخته زنده یاد علی حاتمی را می‌توان نخستین سریالی دانست كه سعی كرد یادآور تلاش‌های امیركبیر برای آبادی این سرزمین باشد؛ این مجموعه در سال 1354 ساخته و آبان ماه همان سال از تلویزیون پخش شد.

در این مجموعه 'جمشید مشایخی' ایفاگر نقش ناصرالدین شاه بود و ناصر ملك مطیعی نیز در نقش امیركبیر ظاهر شد ضمن آنكه 'سعید نیك‌پور' و 'جهانگیر فروهر' به ترتیب نقش میرزا رضا كرمانی و میرزا آقاخان نوری را ایفا كردند.

این سریال برای صحنه اجرای فرمان قتل امیركبیر دیالوگ زیبایی دارد كه توانمندی حاتمی را در نگارش متن‌های مسجع‌وار و آهنگین به هم صنفانش یادآوری می‌كند.

در این مجموعه امیر نظام قبل از اجرای حكم به عمال حكومتی می‌گوید: '... مرگ حق است اما به دست شما بسی مشكل! ... اما شوق از میان شما رفتن مرگ را آسان می‌كند...'؛ '... مقدر است امروز لباس نو بپوشم، اما اگر می‌توانی درد و غم را هم از تن من بشوی!...'



** امیر كبیر؛ ماندگار در ذهن مخاطبان تلویزیونی

از میان مجموعه‌های تلویزیونی كه نام امیركبیر را بار دیگر بر سر زبان‌ها انداخت،می‌توان گفت كه 'امیركبیر' مشهورترین و ماندگارترین این آثار است؛ این مجموعه تلویزیونی به كارگردانی

'سعید نیك‌پور' در سال‌های آغازین دهه 60 تولید شد و نیك‌پور خود ایفای نقش امیركبیر را بر عهده گرفت.

'امیركبیر' یكی از سریال‌های محبوب دهه 60 تلویزیون در گونه آثار تاریخی است كه فیلمنامه آن را پرویز زاهدی نوشت و با گذشت 27 سال از پخش آن هنوز هم در شبكه‌های تلویزیونی برون مرزی و استانی صدا و سیما باز پخش می‌شود.

در این مجموعه كه در سال 1364 از تلویزیون پخش شد، بازیگران به نام تئاتر و سینما از جمله ایرج راد در نقش ناصرالدین شاه، محمد مطیع در نقش میرزاآقاخان نوری به ایفای نقش پرداختند؛ عبدالله اسكندری نیز گریم بازیگران این سریال را بر عهده داشت و كامبیر روشن روان سازنده موسیقی آن بود.

از ماندگارترین دیالوگ‌های این سریال كه هنوز در خاطره بسیاری از ایرانیان به جای مانده است، صحنه‌ای است كه 'محمد مطیع' ایفاگر نقش میرزا آقاخان نوری حكم قتل امیركبیر را از ناصرالدین‌شاه می‌گیرد و با شعف و در حالی كه حكم را بالا گرفته است، می‌گوید: ' گرفتم... حكم را گرفتم'



** 'سال‌های مشروطه' نسخه امروزی از داستان امیر نظام

مجموعه تلویزیونی 'سال‌های مشروطه' را می‌توان نسخه امروزی‌ فیلمسازان برای روایت زندگی امیركبیر ایران دانست؛ این مجموعه به تهیه كنندگی علی لدنی و كارگردانی محمدرضا ورزی روایتگر زندگی پنج تن از پادشاهان قاجار است كه در مجموع هفتاد سال بر ایران حكومت كردند.

تولید 'سال‌های مشروطه' از خرداد ۱۳۸۸ آغاز شد و در زمستان همان سال به پخش رسید؛ این مجموعه ایرج راد بار دیگر در نقش ناصرالدین شاه قاجار در تلویزیون ظاهر شد و محمد صادقی ایفای نقش امیركبیر را بر عهده گرفت ضمن آنكه محمد مطیع در نقش اتابك‌ بازی كرد.

سال‌های مشروطه بویژه در زمینه نگارش فیلمنامه و دیالوگ بازیگران از نگاه منتقدان مصون نماند و آنان بر این باور بودند كه گفت و گوهای محاوره‌ای میان شخصیت‌ها آن هم برای یك سریال تاریخی، به آن لطمه زده است.

فراهنگ (5)2025