سرفه مكانيسم دفاعي بدن براي مقابله با ميكروبهاست

تهران - سرفه به عنوان مكانيسم دفاعي بدن شناخته شده و واكنشي ناگهاني در انسان و بسياري از حيوانات است كه باعث تميز شدن گلو و راه هوايي از ذرات خارجي مزاحم، ميكروب ها، مواد محرك و ترشحات مي شود.

به اعتقاد متخصصان گوش و حلق و بینی 'سرفه' به علت خروج سریع هوای بازدم بر اثر انقباض عضلات تنفسی رخ می‌دهد . در جریان سرفه میزان قابل توجهی هوا به سرعت از مجاری تنفسی خارج می‌شود و همراه خود خلط و ترشحات اضافی مجاری تنفسی را بیرون می‌آورد و به همین علت سرفه به عنوان یك مكانیسم دفاعی بدن شناخته می شود .

پزشكان ' سرفه 'را یكی از عوامل مهم دفاعی بدن برای خروج ترشحات و اجسام خارجی از مجاری تنفسی عنوان می كنند زیرا ترشحات طبیعی مجاری تنفسی به وسیله سازو كارهای دیگر از جمله مژك‌های مجاری تنفسی پاك و تخلیه می‌شوند؛ ولی در مواردی كه ترشحات مجاری تنفسی زیاد و یا مجاری تنفسی تحریك شود، سازوكار سرفه به كار می‌افتد تا ترشحات را خارج نماید.

به نظر پزشكان سرفه بیماری نیست،بلكه واكنش حفاظتی ریه در برابر مواد محرك خارجی است .

سرفه سه مرحله دارد .در مرحله اول دم صورت می گیرد و هوا وارد ریه می شود. مرحله دوم، مرحله ای است كه تارهای صوتی به هم رسیده و راه تنفسی را مسدود كنند و بازدم شدید ایجاد می شود و مرحله سوم ادامه همان بازدم شدید است . در این مرحله طناب های صوتی ناگهان به كنار رفته و راه هوایی را باز می كنند و هوای محبوس شده با صدای بلند و بافشار به طرف بیرون رانده می شود و به همراه خود ذرات مزاحم را خارج می كند.

دكتر محمد حسن عامری متخصص گوش حلق بینی و جراحی سر و گردن در این زمینه می گوید: با آغاز فصل سرما اغلب افراد ' سرفه ' می كنند كه ممكن است با ارادۀ فرد و یا بطور ناخواسته انجام شود و احساس نا خوشایندی به فرد دست بدهد.

وی با بیان اینكه سرفه بیماری نیست اظهار داشت :سرفه زیاد نشانه بیماری است و میكروب ها از طریق سرفه از بدن فرد بیمار خارج و وارد هوا می شوند و می توانند وارد بدن فرد سالم دیگری شده و باعث آلودگی و بیماری وی نیز شود.

عامری خاطر نشان كرد : سرفه به انواع مختلفی تقسیم بندی می شود: سرفه حاد كه به طور ناگهانی شروع می شود و تا سه هفته ممكن طول بكشد و گاهی موارد می تواند تا هشت هفته ادامه یابد.

متخصص گوش و حلق و بینی گفت: سرفه در صورتی كه بیشتر از هشت هفته ادامه داشته باشد مزمن تلقی می شود؛ همچنین سرفه خلط دار سرفه ای است كه به خروج ترشحات از ریه و دستگاه تنفسی منجر می شود.سرفه خشك نیز سرفه ای است كه با دفع خلط همراه نیست و سرفه شبانه سرفه ای است كه فقط به هنگام خوابیدن رخ می دهد.

این جراح گوش و حلق و بینی درباره علل سرفه گفت :سرماخوردگی، حساسیت‌های تنفسی ،عفونت‌های ریه، عفونت‌های مجاری تنفسی فوقانی و تحتانی ( شامل گوش و حلق و حنجره )، مسمومیت‌های شیمیایی و آلودگی هوا و برخی بیماری‌های مهم عفونی و غیر عفونی از مهم ترین عوامل سرفه محسوب می شود.

عامری ادامه داد:سرفه هایی كه بیش از دو هفته طول بكشد و بهبودی صورت نگیرد ضروری است به پزشك مراجعه كرده و تست های تشخیصی مثل عكس رادیولوژیكی قفسه سینه و همچنین بررسی آزمایشگاهی خلط انجام شود .

به گفته وی در صورت نیاز برای بررسی كامل تر ممكن است پزشك تست اسپیرومتری را برای بیمار تجویز نماید كه این تست نزد مردم به نوار ریه معروف شده است.

متخصص گوش و حلق و بینی به درمان سرفه اشاره كرد و گفت :بهترین راه برای درمان سرفه های حاد ناشی از عفونت های ویروسی این است كه به سیستم ایمنی بدن فرصت دهید تا بر ویروس غلبه كند و در این صورت سرفه نیز برطرف خواهد شد.

وی افزود :درمان خانگی با لیمو شیرین و عسل بسیار سودمند است. عسل تسكین دهنده است و مخاط حلق را پانسمان می كند و از تحریك پذیری آن می كاهد و در نتیجه باعث كاهش سرفه ها می شود.

عامری تاكید كرد : در حال حاضر در اكثر كشورها توصیه شده است كه در مواردی كه كودكان سرفه می كند از دادن داورهای خودسرانۀ ضد سرفه به كودكان زیر 6 سال اجتناب كنند.

متخصص گوش حلق بینی و جراحی سر و گردن اظهار داشت :شربت‌های سینه برای تسكین موقت سرفه كاربرد دارند و درمان سرفه نیاز به درمان علت یابی دارد و داروهای ضد سرفه و شربت‌های سینه در بیماری‌های تنفسی با نهایت دقت باید تجویز شود .

به گفته وی مصرف مایعات فراوان یكی از راه‌های مفید برای افزایش خلط و دفع آسان‌تر ترشحات است و در انواع بیماری‌های تنفسی توصیه می‌شود.

علمی (5)**1354**1544

گزارش:پروانه امانی