۲۷ اسفند ۱۳۹۰،‏ ۱۹:۵۱
کد خبر: 80044371
T T
۰ نفر

كاشان- صداي وزش لطيف باد در پهنه خاموش طبيعت و آسمان بي تكلف بيابان تابلويي زيبا اما وصف نشدني از نشانه هاي عظمت الهي را به رخ هر رهگذري مي كشاند.

به گزارش ایرنا، یكی از این نشانه ها، شاهكاری از معماری دوران مشروطه است.

قلعه كرشاهی یا قلعه دزدها، اثری تاریخی در دل كویر است كه در زیر آفتاب سوزان، انتظار همدم و مونسی را می كشد كه سفره دل باز كند و وظیفه آدمیان را در حفظ تاریخ یادآور شود.

بری رفتن به این قلعه باید مسیر 17 كیلومتری راه خاكی آستان مقدس آقاعلی عباس (ع) در شهر بادرود را به سمت شمال تا قلب كویری به نام پشت ریگ (بند ریگ) پیمود.

آرامش كویر را به تمام معنا می توان در قلعه كرشاهی كه پس از ویرانی ارگ بم در زلزله سال 82، بزرگترین بنای خشتی ایران محسوب می شود، حس كرد.

این دژ زیبا در بیابانهای جنوب شرقی كاشان و در حاشیه غربی ارتفاعات یخاب در استان اصفهان قرار دارد.

مساحت این قلعه چهار هزار و 200 متر بوده و با خندق اطراف آن در حدود هشت هزار متر مربع وسعت دارد.

قدمت این بنا به قبل از اسلام باز می گردد و در دوره های مختلف از جمله در زمان حمله مغول بازسازی شده تا جلوی پیشروی دشمن كه از راه كویر قصد حمله به نواحی مركزی ایران را داشت، گرفته شود.

قلعه كرشاهی در اواخر دوران قاجار مقر ' نایب حسین كاشی ' یاغی و راهزن معروف آن زمان بوده كه حوزه نفوذی خود را در كاشان، نطنز تا قم و ساوه گسترش داده و در این مناطق یكه تازی می كرده است.

هنوز آثار گلوله های توپ در نبرد نیروهای دولتی و نیروهای این سردار در قلعه بر جای مانده است.

معماران و سازندگان این شاهكار نظامی، حتی برای محاصره شدن هم پیش بینی كرده بودند و در كویر خشك و بی آب و در چنین دشت وسیعی، قلعه را در جایی ساخته بودند كه سطح زمین با سفره های آب زیر زمینی، كمترین فاصله را داشته، به گونه ای كه با كندن كمتر از پنج متر به آب می رسیدند.

این قلعه از جهت سازماندهی و انسجام فضایی، یكی از كاملترین و مستحكم ترین قلعه های منطقه محسوب می شود و ساختار پیچیده آن تسخیر آن را دشوار كرده و در طراحی آن، اصول دفاعی بخوبی پیش بینی شده بود.

در ساخت این قلعه از خشت و ملات گل و شن استفاده شده و دیوارها و تزیینات بیرونی آن تماما رج چینه ای خشتی است.

این دژ خشتی دارای 5 برج بزرگ دیده بانی بوده و دور تا دور آن دو دیوار چینه ای بسیار بلند كشیده شده، كه دسترسی به مركز قلعه را تقریبا غیر ممكن می ساخته است و برج های دیده بانی كه تیراندازان در آن مستقر بودند كمی متمایل به بیرون ساخته شده بود تا به تمام محوطه اطراف اشراف و تسلط داشته باشند.

بین دیوار دوم و دیوار اصلی قلعه، خندق و كانالی عمیق به دهانه پنج متر حفر شده كه به عنوان مانعی مهم در برابر هجوم دشمنان به درون قلعه بوده و اگر دشمن از دیوار اول و دوم می گذشت، در آن خندق زمین گیر می شد و فرصتی برای تیراندازان قلعه بوجود آمده تا آنان را از پا در آورند.

در داخل قلعه نیز تقسیم فضایی دیده می شود كه به قسمتهای مختلف آن كاربریهای گوناگون داده است.

دو بخش سربازخانه و غلام خانه از فضاهای تعریف شده برای این بنا است.

در سمت جنوب این دژ كهن نیز حیاط نسبتا كوچكی پیداست كه توسط اصطبل ها و اتاق های كوچك دیگر احاطه شده و مخصوص افراد پایین دست اجتماعی بوده كه كار نگهداری از دامها و مركبها را به عهده داشته اند.

در وسط حیاط بزرگ میانی، حوض بزرگ خاكی وجود دارد كه محل تامین آب از مسیر چشمه كنار قلعه بوده و در اطراف آن اتاقهای بزرگ شاه نشین و اتاقهای زمستانی و تابستانی بزرگ دیده می شود.

پس از دوره یاغی گری نایب حسین بر اثر هجوم نیروی رضاخانی قلعه متروكه شده و بخش اعظمی از پوشش سقف آن نیز بر اثر عوامل جوی و انسانی دچار تخریب شده است.

وجود چشمه (قنات) در كنار قلعه با فضای سبز و زراعی حكایت از استقرار ساكنان دایمی در كنار آن در ادوار مختلف دارد.

این قلعه كه تا 70 سال پیش محل زندگی بوده در حال حاضر بصورت متروكه و نیمه مخروبه درآمده و تنها چشمه آب گوارا و باغ مصفای انار كه در كنار آن وجود دارد دوستداران طبیعت را به ویژه در ایام نوروز و سیزدهم فروردین به سوی خود فرامی خواند.

قلعه كرشاهی به دلیل موقعیت جغرافیایی و تاریخی و قرار گرفتن در مسیر كویر به كوه، قابلیت جذب توریست را دارد.

همچنین نزدیكی این قلعه به كمپ گردشگری متین آباد و كویر مرنجاب آن را به یكی از قطب های گردشگری كویر تبدیل كرده است.

با وجود ثبت این بنای تاریخی در فهرست آثار ملی كشور، عدم رسیدگی و مرمت به موقع سبب شده تا بخش عظیمی از پوشش سقف و دیوارها دچار تخریب شده و در آینده ای نه چندان دور شاهد تلی از خاك خواهیم بود.

1724/7429

سرخط اخبار استان‌ها