متخصصان هوشبری در پی احیا و خروج از بیهوشی صنفی و جایگاه حرفه ای هستند # مشهد، خبرگزاری جمهوری اسلامی 11/08/85 داخلی.اجتماعی.کنگره.بیهوشی. گزارش از فاطمه یوسفی نام تخصص بیهوشی که به میان می آید اولین تصوری که به ذهن متبادر می شود خوابیدن بر روی تخت جراحی و شمردن یک تا 10 و بعد رفتن به یک خواب عمیق است که در آن هیچی احساس نشود. به قولی اگر توپ هم در کنند گوشی نشنود و لمسی نباشد و چشمی نبیند و حرکتی انجام نگیرد. اما این روزها با پیشرفت های گسترده ای که در علم بیهوشی صورت گرفته این تخصص بسیار فراتر رفته در زمینه های متعدد از مراقبت های ویژه، درمان درد ، مسمومیت ها ، ترک اعتیاد و مانند آن وارد عمل شده است. ظرفیت های بسیاری که همچنان برای خیلی ها ناشناخته است و یا کمتر در کشور فعال شده است. در واقع این علم که سابقه رسمی آن بیش از 160 سال است و در کشور ما هم سابقه تاریخی دارد و طی چندین دهه گذشته هم متخصصان بیهوشی تلاش کردند عملکرد خوبی را در این جهت از خود ارائه نمایند چندان ناآشنا نمی نماید. اما با وجود پیشرفت های علمی وعملی این دانش در دهه های اخیر در سطح دنیا و ارتقای میزان تاثیرگذاری جامعه بیهوشی ایران بر خدمات بهداشتی و درمانی کشور، هنوز شاهد وجود شکاف عمیق بین جایگاه واقعی این گروه نه در قیاس با کشورهای توسعه یافته که در قیاس با سایر رشته های پزشکی داخل هستیم. این دانش هنوز با چالش های بسیاری از ناشناخته بودن در میان مردم، نداشتن جایگاه لازم ، بی توجهی مسوولان و عدم پذیرش آن از سوی سازمان های بیمه و عدم تضمین شغلی و تطابق میان حقوق و اجرت با کاری که انجام می شود روبرو است. در واقع یکی از نخستین مواردی که متخصصان این رشته به عنوان چالش این بخش طرح می کنند عدم دستیابی به جایگاه ، منزلت و شان حرفه ای متناسب با حرفه شان است. این تخصص هنوز در میان مردم چندان شناخته شده نیست هر چند این شناخت نسبت به رشته هوشبری و مراقبت های ویژه در سال های اخیر تا حدی افزایش یافته است . این ارتقا هم ناشی از افزایش آگاهی، تبادل اطلاعات و اخبار،بالارفتن سطح بهداشت و انتظار مردم از سیستم بهداشتی ،درمانی است. اما به موازات تغییر در شناخت مردم به مباحث پیرامون جراحی، متاسفانه منزلت واقعی رشته بیهوشی و متخصصان آن در میان مردم همچنان مبهم و غیر واقعی است. حتی به اعتقاد متخصصان این رشته در مواجهه با مشکلات و عوارض ناشی از بیماریها و مواردی که قصور پزشکی جراح از دید ناظران منصف پنهان نمانده متخصص هوشبری در موضع محکوم و مقصر قرار می گیرد. عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد و متخصص بیهوشی معتقد است : در این موارد قبل از هر نوع کارشناسی و تشکیل دادگاهی در ذهن خانواده بیمار ، متهم ردیف اول متخصص بیهوشی است و در اثر آن لطمات بسیاری از بعد جسمی و حیثیتی به متخصص بیهوشی وارد شده و می شود. دکتر هاشم راد افزود:البته در سال های اخیر با پیگیری های انجمن بیهوشی و کارشناسی های علمی رسیدگی به این پرونده ها در حوزه دادرسی و کارشناسی نظام پزشکی و پزشکی قانونی کشور، این روال اصولی تر شده اما هنوز شاهد صدور احکام غیر منصفانه بر علیه متخصصان بیهوشی هستیم. وی فراهم کردن بستر مناسب نظیر درمانگاههای مشاوره بیهوشی ، ملاقات با بیماران قبل و بعد از جراحی ، در عین حال ارتقا استانداردهای حرفه ای بیهوشی از جمله مواردی ذکر کرد که باید متخصصان این رشته در جهت توسعه آن گام بردارند. وی اظهار داشت:این امر می تواند در عین حال موجب شناساندن جایگاه و منزلت واقعی این رشته در میان مردم شود و بیماران نه فقط در حین عمل جراحی که از قبل متخصصان هوشبری خود را شناخته و آنان را به عنوان مشاوری امین در امور بهداشتی ، درمانی خود باور کنند. اما مشکلات متخصصان بیهوشی به همین جا ختم نمی شود که این فقط جزیی کوچک از مشکلات این مجموعه به دلیل نوپا بودن آن است. چنانکه عضو انجمن بیهوشی خراسان معتقد است : این رشته به دلیل نوپایی با چالشهای بسیار روبرواست و تا چند سال قبل در دانشگاهها و مراکز علمی گروهی به نام بیهوشی وجود نداشت. رضا غرویان افزود: آن زمان بخشی با عنوان گروه جراحی و بیهوشی در مراکز دانشگاهی بود اما در واقع بیهوشی به عنوان زیر مجموعه ای از گروه جراحی محسوب می شد. او نیز معتقد است : این دانش بعد از انقلاب به مرور به صورت یک تخصص مستقل نضج گرفته اما هنوز نتوانسته به جایگاه واقعی خود در پزشکی دست یابد. وی رسیدن به این جایگاه را نیازمند تلاش خود متخصصان بیهوشی برای شناساندن آن و خدمات ارزنده ای که به مردم داده می شود و نیز کمک و همراهی سایر بخشهای پزشکی و عدم موضع گیری آنها در برابر این رشته ذکر کرد. او گفت : هنوز در بسیاری از بخشهای مراقبتهای ویژه "ICU" که مهمترین بخش کار آن بر دوش متخصصان هوشبری است جایگاه و نقش او پذیرفته نشده است. به اعتقاد وی ، در بسیاری موارد فردی را که حتی روزی دو سه ساعت در بیمارستان نیست به عنوان مدیر بخش مراقبتهای ویژه می گمارند و در حالی که حاضر نیستند از متخصص بیهوشی که عمده وظایف مربوط به حفظ و احیای سلامتی بیمار را بر عهده داشته و تمام وقت حضور دارد، استفاده کنند. وی با بیان اینکه معمولا جراحان را به عنوان مدیر این بخش حساس می گذارند افزود: این اقدام عملا نوعی ضربه و صدمه به بیماران است. این متخصص بیهوشی هم با تایید اینکه نقش و جایگاه این تخصص در میان مردم به دلیل عدم ارتباط مستقیم شناخته شده نیست، گفت: با تقویت کلینیک- های قبل از بستری و شکل گیری کلینیک های درد به مرور اهمیت این تخصص در درمان و بهبود زندگی و حیات مردم شناسانده خواهد شد. اما در کنار ریسک بالای این شغل و عدم جایگاه مناسب در میان سایر رشته ها و شناخت ناچیز مردم از آن ، متخصصان بیهوشی از وضعیت حقوق و درآمد خود نسبت به ریسک بالای این شغل و نیز نحوه ارائه خدمات دولتی و سازمانهای بیمه گر نه تنها راضی نیستند بلکه آن را معضلی در جهت تشدید مشکلات خود می دانند. رییس انجمن بیهوشی و مراقبت های ویژه ایران با بیان اینکه امروز همه گیرنده خدمات بیهوشی هستند از نحوه ارائه خدمات متقابل دولت به این بخش در جهت سرویس دهی مطلوب به مردم انتقاد دارد. به اعتقاد دکتر "محمد مهدی قیامت"خدمات و سرویس هایی که باید از سوی دولت به بخش بیهوشی و متخصصان آن داده شود ناقص و اندک است و مواردی اصلا وجود ندارد. وی اظهار داشت:با توجه به حساسیت خدمات متخصصان بیهوشی اگر این نواقص و محدودیت ها اصلاح نشود،کیفیت خدمات آن دچار اشکال خواهد شد. وی ادامه داد:هم اینک تمامی اورژانسهای پزشکی رابطه مستقیمی در بخش مراقبت های بیمارستانی با متخصصین بیهوشی دارند چنانکه هرگاه بیمار شرایط بسیار حادی پیدا می کند متخصص بیهوشی برای احیا وارد عمل می شود. او حساسیت کار متخصصان بیهوشی را بسیار بالا خواند و گفت:متخصصان بیهوشی هم در شرایطی بسیار حاد و بحرانی چون اورژانس هاخدمات می دهند هم در شرایط عادی که شامل اعمال جراحی انتخابی است، کار می کنند. وی با بیان اینکه متخصصان بیهوشی چون سایر پزشکان مشکلاتی دارند،افزود : تفاوت در آن است که بحث مشکلات متخصصان بیهوشی بسیار حادتر است که از جمله آنها تعرفه واقعی این متخصصین است که همه شعار آن را می دهند اما وقتی در پست و سمت قرار می گیرند خلاف آن شعار عمل کرده به گونه ای که هنوز محقق نشده است. دکتر هاشم راد هم عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد هم گفت : حتی به لحاظ فقهی و حقوقی هم باید اجرت المثلی که به فرد داده می شود با کاری که انجام داده مطابقت داشته و منطقی باشد در حالی که در بیهوشی اینگونه نیست. وی افزود : ما در بیمارستان ها دولتی به عنوان مثال در ازای یک سرازین که جان دو انسان در میان است و اگر خطری به هر دلیل اعم از خطای جراح و مشکل بیمار و مانند آن برای هر یک از آنان و یا هر دو روی دهد و دیه سنگینی دارد فقط 15 تا 17 هزار تومان به متخصص بیهوشی پرداخت می شود. وی گفت : این در حالی است که در صورت بروز هر مشکلی در حین عمل جراحی به هر دلیل ، قبل از همه نوک پیکان اتهام ها به سوی متخصص بیهوشی گرفته می شود که این به هیچ وجه منطقی نمی نماید. او ادامه داد : این در حالی است که یک جراح برای عمل کیسه صفرا یک میلیون تومان می گیرد و به متخصص بیهوشی بدون آنکه شناختی از بیمار و وضعیت و مشکلات جسمی او داشته باشد می گوید بیمار را بیهوش کن و اگر نکند برای بار بعد آن جراح مریضش را پیش او نمی آورد. دکتر راد افزود : دولتها بر طبق پروتکل جهانی سازمان جهانی بهداشت موظف به ارائه خدمات درمانی با حداکثر کیفیت و حداقل هزینه به مردم خود هستند در حالی که دولت ما در بخش بیهوشی از کیسه خلیفه ( متخصص بیهوشی ) این هزینه ها را می پردازد. وی با طرح این پرسش که چرا باید ما تعهد دولت را انجام دهیم گفت : در صورت بروز هر خطری در حین یک عمل سزارین اگر مادر یا بچه مرک مغزی شود قاضی می تواند بین پنج تا هفت برابر دیه عادی برای او تعیین کند و در این شرایط است که ما هیچ ضمانت شغلی نداریم. وی با اشاره به روند روز شمار صعودی قیمت گوشت ،مرغ ، قند و شکر و مانند آن گفت : اگر ملاک دیه این است پس باید حقوق و مزایای یک متخصص درمانی هم بر همین مبنا افزایش یابد. این متخصص بیهوشی افزود : ما در سیستم درمانی یک طرف را با فشار ثابت نگه داشته و طرف دیگر آزاد گذاشته ایم که این موجب شده در حوزه پزشکی رشته های غیر بیهوشی مشکل خود را با زیرمیز حل کنند. وی با بیان اینکه وقتی امری را محدود و مطلق کنیم عملا راه را برای فساد باز کرده ایم اظهار داشت : این وضعیت یکی از علل اصلی رشد زیرمیزی ها است. دکتر عاشوری رییس انجمن بیهوشی خراسان رضوی هم معتقد است : امور خدمات بیمه ای در کشوربه صورت نیم بند انجام شده گروهی هیچ بیمه ای ندارند و عده ای تحت پوشش چندین نوع بیمه از خدمات درمانی، تامین اجتماعی و روستایی اند که آن هم نواقص زیادی دارد به گونه ای که با مراجعه به پزشک و داروخانه مبلغ زیادی هم خود بیمار می پردازد. وی افزود : این در حالی است که دولت به عنوان کارفرما حق خود را به موسسات بیمه گر نمی پردازند و می خواهند آن را هم از محل همان پولی که از مردم می گیرد تامین نماید. اما دکتر قیامت رییس انجمن بیهوشی و مراقبتهای ویژه ایران مشکلات دیگری را هم برای متخصصان بیهوشی برمی شمرد. او معتقد است : متخصصان بیهوشی تجهیزات و استانداردهایی که باید در دسترس شان باشد تا قادر به ارائه خدمات مراقبتی با کیفیت باشند را در اختیار ندارند و در شهرستانها متاسفانه شرایط بسیار بد است که باید بهبود یابد. وی افزایش تعداد تختهای ICU را هم ضروری خواند و گفت : هم اینک حدود یک هزار تخت ICU در کشور کمبود داریم در این میان متخصصان بیهوشی این کمبودها و مشکلات را تقبل کرده و سرویس های مراقبتهای ویژه ICU را ارائه می دهند. وی بیان کرد : باید در این میان دولت در کنار متخصصان بیهوشی سرویس هایی که لازم است به طور متقابل به آنها ارائه دهد و بخش بیهوشی باید به عنوان بخش پایه ، اصلی و قلب بیمارستان دیده شود. رییس انجمن بیهوشی و مراقبت های ویژه ایران ادامه داد : در بیمارستانی که خدمات و سرویس بیهوشی اشکال داشته باشد اگرهمه سرویس های هم بی نقص باشد قادر به ارائه پروتکل های درمانی سالم و صحیح نخواهد بود. وی برقراری ارتباط متقابل با توجه به حساسیت و ارتباط کاری که متخصصان بیهوشی بقیه رشته ها دارند با این بخشها را ضروری خواند. این گزارش به بهانه برگزاری نهمین کنگره سراسری بیهوشی و احیا که هم اینک در مشهد برپا شده تهیه گردید و طی آن تلاش شد تا بخشهایی از مباحث و چالشهایی است که متخصصان بیهوشی ایران با آن دست و پنجه نرم می کنند و بخشی از درد دل آنان به نوشتار کشیده شود. 2713/589/659