۲۹ اسفند ۱۳۸۶،‏ ۰:۰۱
کد خبر: 7583295
۰ نفر
نگاهی به جشن و آیین "نوروز" در قزوین ........................................
قزوین، خبرگزاری جمهوری اسلامی 29/12/86 داخلی.اجتماعی.نوروز.
"نوروز" بزرگترین و شکوهمندترین جشن ایرانی است که از هزاران سال پیش در نخستین روز سال نو که روز اول فصل بهار است ، با آیین های ویژه در پهنه ایران زمین برگزار می شده و اکنون نیز انجام می شود.
اگر چه در طول تاریخ در برخی مراسم این روز دگرگونی های بسیاری روی داده و برخی از رسوم کهن آن منسوخ شده و مراسم جدیدی جای آن را گرفته است اما هیچگاه از رونق و شکوه آن کاسته نشده است.
استان قزوین نیز با توجه به قدمت تاریخی و فرهنگی خود از جشن ها و آیین- های جذابی برخوردار است.
نوروزخوانی یکی از مراسم مربوط به روزهای پایانی سال است و در واقع جزیی از مراسم استقبال نوروز به شمار می رود. نوروز خوان ها پیش تر از اهالی روستاهای منطقه الموت و طالقان بودند.
آنها در دسته های دو تا چهار نفره در کوچه و خیابان براه می افتند و با خواندن اشعار کوتاه و بلند ، آغاز سال نو را به مردم مژده می دادند.
معمولا یک یا دو نفر بیتی را می خوانند یا دو بیت دیگر را دو نفر دیگر پاسخ می دادند "نوروز نو ، سال باشد شمار را امسال باد مبارک مبارک، ای خانم باجی بلا نبینی واسه مان بیار نقل و شیرینی ، نوروز نو سال باشد شما را امسال باشد مبارک مبارک،ای خانم باجی از ما نرنجی بیار برای ما نان برنجی،ای حاج آقا سر به سر خدا داده پنج تا پسر، همه را کنی تو داماد ما بگویم مبارک باد" ساکنان منازل نیز با شنیدن صدای نوروز خوان ها، به استقبال آنها رفته و با دادن پول و شیرینی از آنان پذیرایی می کنند، عید نوروز چون به عنوان روز آغازین سال محسوب می شود جایگاه ویژه ای در باورهای و اعتقادهای مردم ایران دارد.
دست افشانی، پایکوبی و ترانه خوانی "کوسه گلین" که با جامه ای سرخ ، کلاه بوقی و زنگوله به پا در خانه ها می رود از دیگر مراسم مردم قزوین در آستانه سال نو است .
قزوینی ها بخشیدن پول و شیرینی به نوروز خوان و کوسه گلین را خوش یمن می دانند.
از دیگر آیین های این شهر کهن در هنگام شکوفایی بهار طبیعت مراسم سمنوـ پزی است که این آیین توسط بانوان و به صورت گروهی انجام می گیرد و سرشار از اعتقادات مذهبی است.
زمان نسبتا طولانی پخت سمنو آن را با آداب ویژه و رمز آلودی آمیخته که با مشارکت همسایگان و نیت خاص هر یک از آنان صورت می گیرد.
در آیین ها و مراسم جشن نوروز در قزوین، مردم از اواسط اسفند ماه به فکر برگزاری هرچه باشکوهتر نوروز و تهیه و تدارک نیازمندیهای آن می افتند.
"خانه تکانی" از دیگر مراسم استقبال از بهار است که طبق سنت کهن در روز- های آخر سال در قزوین انجام می شود.
منظره خانه تکانی مردم قزوین چهره ای زیبا از زدودن یک سال غبار کهنگی از سیمای منازل است که با غبارروبی دلها نیز همراه است.
در آستانه سال نو همانطور که زمین با طراوت و شاداب شده و جامه نو برتن می کند، مردم هم مصمم هستند این شادابی را با خانه تکانی به خانه های خود بیاورند.
آیین خانه تکانی که سابقه ای کهن در فرهنگ و آداب و رسوم ایرانیان دارد سنتی پسندیده است و اسلام نیز با شعار "النظافه من الایمان" انسان را به رعایت بهداشت فردی و اجتماعی توصیه کرده است.
تهیه "سبزه" از دیگر تدارک نوروزی است که مردم آن را با کاشتن دانه هایی مانند گندم، جو، عدس و ماش در بشقاب آماده می کنند.
برخی علاوه بر این سبزه، پارچه نازکی به دور کوزه ها و قلیان های سفالی می پیچند و داخل آن را پر آب می کنند و روی این پارچه را مقداری خاکشیر و منداب می چسبانند که بتدریج سبز شده و مانند سبزه آن را روی سفره هفت سین می گذارند.
برنامه دیگری که اغلب در سال های گذشته پیش از فرا رسیدن سال نو برگزار می شد ، مراسم "چهارشنبه سوری" و آتش افروختن و شادی کردن در غروب آخرین سه شنبه (شب چهارشنبه ) اسفند ماه بود.
در اجرای این مراسم مردم در داخل کوچه و یا در حیاط خانه در چند نقطه با فاصله مساوی مقداری بوته و هیزم می افروختند و با جست و شادی از روی آن می -پرند و می گفتند: "زردی من از تو، سرخی تو از من" و "غم من از تو ، شادی تو از من".
آیین "سال تحویل" در هنگام آغاز سال نو که اهمیت و میمنت خاصی دارد، در کنار سفره هفت سین برگزارمی شود که سفره ای سفید رنگ یا رنگین و نسبتا فاخر است که برروی زمین گسترانده و در قسمت بالای آن دو عدد شمع روشن، یک جلد کلام الله مجید و یک آیینه می گذارند.
برخی روی آینه مزبور یک عدد تخم مرغ آپ پز گذاشته ومعتقدند درلحظه تحویل سال، تخم مرغ می چرخد.
بر روی سفره هفت سین نیز هفت چیز که نام آنها باحرف "س" آغاز می شود مانند سبزی، سیب، سکه، سرکه، سیر، سنجد، سماق وسمنو درظرفهایی جداگانه می گذارند.
علاوه بر آن سبزه نوروزی، یک ظرف شیرینی، یک ظرف نقل سفید و حبه نبات، یک پیاله عسل و ظرفی پر از تخم مرغ آب پز رنگی به نشانه خرمی، طراوت، نعمت و برکت سفره روی آن می چینند و سفره را با آن می آرایند.
همچنین یک یا دو ماهی قرمز کوچک در ظرفی انداخته و به نشانه حیات روی سفره هفت سین می گذارند.
سفره هفت سین را قبل از تحویل سال آماده می کنند و تمام اعضای خانواده با لباس نو و تمیز در کنار آن می نشینند و معتقدند که در هنگام تحویل سال همه باید در کنار این سفره جمع شوند تا میانشان تفرقه نیفتد.
هنگام تحویل سال پدر یا بزرگ خانواده دستها را به سوی آسمان بلند می کند و دعای مخصوص تحویل سال را بلند می خواند و دیگران آن را تکرار می کنند.
پس از پایان دعا، اعضای خانواده حلول سال نو را به یکدیگر تبریک گفته و افراد کوچکتر از بزرگترها عیدی می گیرند و پس از آن با خوردن شیرینی و نقل و نبات، دهان خود را شیرین کرده و به شادی می پردازند.
در روز عید با چیدن سفره های رنگین، در خانه های خود را به روی میهمانان می گشایند آن ها در سفره های پارچه ای قلم کار و ظروف رنگارنگ بلوری،انواع شیرینی های خانگی انجیر، آلبالوی خیس شده ، نخود و کشمش ، نقل و نوعی توت که با خمیر پودر پسته و بادام درست می کنند می چینند و به میهمانان تخم مرغ رنگ شده ( با پوست پیاز) عیدی می دهند.
در روز اول نوروز مراسم عید دیدنی با دیدارهای خانوادگی آغاز می شود کوچک -ترها به دیدار بزرگ ترها می روند همه دید و بازدیدها باید تاقبل از سیزده بدر انجام شود.
این مراسم از بهترین و شادی بخش ترین برنامه های ملی و سنتی در این خطه است.ک/4 7389/3404/587 شماره 049 ساعت 11:56 تمام