۲۸ اسفند ۱۳۸۵،‏ ۰:۰۱
کد خبر: 6311082
۰ نفر
جستاری بر روز جهانی آب # تهران ، خبرگزاری جمهوری اسلامی 28/12/85 داخلی.اقتصادی.آب. براساس مصوبات نشست مجمع عمومی سازمان ملل در سال 1992 میلادی، هر سال دوم فروردین ماه (بیست و دوم ماه مارس ) روز جهانی آب نامگذاری شده است. امسال نیز در سومین سال از دهه بین المللی "آب برای زندگی"، قرار داریم. روز جهانی آب در حالی برگزار می شود که دبیرکل سازمان ملل در آستانه این روز اعلام کرد: هم اکنون 700 میلیون نفر در سراسر جهان از کمبود آب رنج می برند و این تعداد تا سال 2025 میلادی به سه میلیارد نفر خواهد رسید.
"بان کی مون " اظهار داشته است : کمبود آب می تواند طبیعی ، اقتصادی و بنیادی باشد و طی زمان و مکان تغییر کند. به گفته وی ، وضعیت آب در جهان بی ثبات است و نیاز به رویکردی منسجم و پایدار برای مدیریت منابع آب بیش از هر زمان دیگری احساس می شود. آب منبعی طبیعی،کمیاب، حیاتی وکالایی ارزشمند درتوسعه اقتصادی و اجتماعی کشورها است که در اشکال مختلف مصارف آن اعم از شرب وبهداشت،کشاورزی، صنعت و زیست محیطی قابل جایگزینی با ماده دیگری نیست. به علاوه تحقق توسعه پایدار در کشورها، منابع مناسبی از آب را طلب می کند که نبود آن توسعه را با محدودیت مواجه می سازد. ایران نیز به عنوان کشوری واقع در منطقه خشک و نیمه خشک جهان با روند رو به رشد جمعیت، عدم تناسب زمانی و مکانی بارشها، رشد روز افزون مصارف آب، در آینده نزدیک با چالشها و معضلات جدی در زمینه تامین آب رو به رو خواهد شد که برای خروج از این چالشها به عزم و اراده ملی جهت تحقق مدیریت منابع آب نیاز است. آنچه مسلم است مدیریت جامع منابع آب بر پایه همکاری و مشارکت تمام سطوح و لایه های اجتماعی بنا می شود. در این فرآیند از افراد و شهروندان گرفته تا سازمانها و نهادهای دولتی باید همگی با تعهد و آگاهی اجتماعی نسبت به این مهم توجه کنند. توجه به امنیت آبی و مدیریت موزون و پایدار منابع آب و بخصوص با تاکید سازمان علمی ، فرهنگی و آموزشی ملل متحد "یونسکو" به عنوان بحران جدی جهان در سالهای آینده، ضروری است. بررسیهای متخصصان نشان می دهد که با توجه به روند مصرف و محدودیت منابع اب ، اغلب کشورهای جهان در سالهای آینده به نوعی با بحران کم آبی مواجه خواهند شد. در همین راستا سازمان یونسکو اعلام کرده است که بحران آب برزندگی، بهداشت و تغذیه مردم تاثیر مستقیم خواهد گذاشت و در 20 سال آینده به طور متوسط میزان دسترسی مردم به آب یک سوم کاهش خواهد یافت. اکنون "بحران آب" همانند بحرانهای اجتماعی و سیاسی که ریشه انسانی دارد در برنامه کاری سازمان یونسکو قرار گرفته است. جامعه بین الملل نیز در بیش از ربع قرن اخیر با توجه به پیش بینی بحران آب با سرمایه گذاری و برگزاری همایشهایی در تلاش برای یافتن تدابیری برای رفع این بحران بوده است. افزایش جمعیت، بی توجهی به آلودگی منابع و عدم رعایت مصرف آن از جمله عوامل تشدید این بحران بوده است و امروزه همزمان با افزایش تقاضای آب ، میزان ذخایر چشمه ها و منابع آبی به شدت در حال کاهش است. براساس پیش بینی کارشناسان، در سال 2050 میلادی در48 کشور جهان که نزدیک به دومیلیارد نفر جمعیت خواهندداشت، هر فرد سالانه فقط به یک هزار مترمکعب آب برای نوشیدن، اب صنعتی و سد دسترسی خواهد داشت. هم اکنون نزدیک به دو سوم کشورهای جهان با مشکل کمبود آب مواجه هستند که در بین آنها، کویت با دارا بودن سرانه 10 مترمکعب منابع آبی، یکی از کشور -های فقیر به شمار می رود. امارات متحده عربی با 58 مترمکعب، باهاماس با 66 مترمکعب، فلسطین 52 مترمکعب،قطر 94 مترمکعب، مولداوی 103 مترمکعب،لیبی 113 مترمکعب و عربستان سعودی با 118 مترمکعب از جمله کشورهای فقیر از نظر منابع آب در جهان محسوب می شوند. براساس استانداردهای بین المللی، کشوری که سالانه کمتر از 500 مترمکعب آب برای هر نفر از شهروندان خود اب در اختیار داشته باشد ، از نظر منابع آبی فقیر محسوب می شود. نروژ با 85 هزار مترمکعب آب برای هر نفر در سال پر آب ترین کشور جهان است. در مراحل بعدی می توان از کشورهای کانادا با بیش از 9 هزار مترمکعب، نیوزیلند با بیش از هشت هزار مترمکعب، گویان با بیش از هشت هزار مترمکعب، ایسلند بابیش از شش هزار مترمکعب،گینه بابیش از سه هزار مترمکعب، سورینام حدود سه هزار مترمکعب و جمهوری کنگو با حدود سه هزار مترمکعب نام برد. براساس بررسی های انجام شده از سوی کارشناسان بین المللی امور اب، روزانه نزدیک به دو میلیون تن آشغال ومواد زاید به رودخانه ها، چشمه ها و دریاچه- های جهان ریخته می شود که خود عامل اساسی به خطر افتادن منابع ارزشمند اب است. در حالی که هر یک لیتر آب آلوده، هفت لیتر آب قابل مصرف را نیزآلوده می کند. همچنین بر اساس این آمار،نزدیک به 12 هزار کیلومتر مکعب آب آلوده در جهان وجود دارد که با توجه به افزایش جمعیت، امکان دارد این مقدار آلودگی در سال 2050 میلادی به 18 هزار کیلومترمکعب افزایش یابد. همچنین با توجه به محدودیت منابع اب در جهان ، سازمان ملل در یک اقدام جدی، ضریب کیفیت آب را در کشورهای مختلف بررسی کرده است. در همین راستا، بلژیک با ضریب کیفیت منهای 25/2، در بین 122 کشوری که کیفیت آب آنها از سوی سازمان ملل درجه بندی شده، از آلوده ترین آب برخوردار است. کشورهای مراکش ، هندوستان، اردن، سودان، نیجر، بورکینافاسو و روآندا از جمله کشورهایی هستند که ضریب منفی کیفیت آب آنها بسیار بالا است. در حالی که فنلاند با ضریب کیفیت مثبت 85/10 بهترین منابع آب را در اختیار دارد. کانادا، نیوزیلند، انگلیس، ژاپن، نروژ، روسیه،کره جنوبی، سوئد، فرانسه، پرتغال ، آمریکا و آرژانتین از جمله کشورهای هستند که باداشتن ضریب مثبت کیفیت آب در سطح حدود 10، از وضعیت خوبی برخوردار هستند. همچنین ایران از نظر ذخایر و منابع آبی با سرانه حدود یک هزار و 955 مترمکعب در ردیف 131 کشور جهان قرار دارد. در همایشهای جهانی اب همواره بر لزوم توجه دولتها به مشکل اب تاکید شده است .زیرا استفاده عاقلانه از آب می تواند به از میان بردن فقر در جهان نیز کمک کند. برآوردهای سازمان ملل نشان می دهد که تا اواسط قرن بیست و یکم به علت آلوده شدن و هدر رفتن آبهای کره زمین ممکن است تا 70 درصد جمعیت کل دنیا، یعنی هفت میلیارد نفر با کمبود آب شیرین مواجه شوند. سازمان ملل پیش بینی کرده است که در صورت تدابیر لازم در طول 20 سال آینده آب قابل مصرف برای هر انسان درجهان به دو سوم سطح کنونی کاهش خواهد یافت.
مطالعات و بررسیهای انجام شده نشان می دهد که ایرانیان جزو نخستین تمدن -هایی بوده اند که به امر حفاظت و بهره برداری از آبها از طریق احداث سازه -ها و تاسیسات آبی پرداخته اند. به طوری که مورخان، تمدن ایران باستان را "تمدن هیدرولیکی و آبی" و اخلاق آنها را "اخلاق آبی" ذکر کرده اند. قدمت سازه های آبی در ایران به بیش از شش هزار سال می رسد، نهر آبیاری "سیلک " کاشان شش هزار و 500 سال، شبکه آب شهر سوخته زابل پنج هزار سال، نهر انتقال آب از رودخانه دز به معبد " چغازنبیل " سه هزار و 500 سال و سد داریوش (درودزن فعلی ) 2 هزار و 500 سال قدمت دارند. همچنین سد قوسی " ایزدخواست " نیز یکهزار و 700 سال، سدهای " کیارقم" و "کریت" طبس 700 سال، سد "سلامی خواف" 500 و سد "ملاقشم" 80 سال قدمت دارند. از دهه 30 شمسی فعالیتهای سدسازی در کشور از سر گرفته شد که حاصل آن 13 سد بزرک اما با حضور تمام عیار مهندسان خارجی در قالب مشاور، پیمانکار و سازنده تاسیسات هیدرومکانیکی بود. در حالی که از دهه 60 و در دوران بعد از پیروزی انقلاب اسلامی شاهد شکوفائی این صنعت بوده ایم .به طوریکه حاصل کمتر از سه دهه فعالیت خانواده بزرک آب، بهره برداری از 180 سد بزرک با ظرفیت 30 میلیارد مترمکعب و 320 سد کوتاه با ظرفیت 570 میلیون مترمکعب است. تعداد 88 سد بزرک نیز با ظرفیت 10 میلیارد مترمکعب در کشور در حال ساخت است که تا پایان برنامه چهارم به پایان خواهد رسید و 176 سد بزرک دیگر در مرحله مطالعه قرار دارد که 54 سد آن مراحل پایانی مطالعات مرحله دوم را می گذراند. ارتقا توان و ظرفیت سدسازی در کشور به حدی رسیده است که حداقل در 10 کشور دیگر دنیا طرحها و پروژه های آبی و برق - آبی توسط مهندسان ایرانی در حال طراحی و اجرا است. با نگاهی به صنعت آب کشور ، اکنون مدیریت بر منابع آب و استفاده درست از این منابع از دغدغه های مسئولان و فعالان این عرصه محسوب می شود. اقتصام. 1556 / 1557

سرخط اخبار جامعه