مصاحبه اختصاصی با رییس مجلس ترکیه درآستانه سفر وی به ایران # آنکارا ،ایرنا: هفتم بهمن 1377 برابر با 27 ژانویه 1999 "حمکت چتین "، رییس مجلس ترکیه، عصر چهارشنبه، درآستانه سفر به ایران طی یک مصاحبه اختصاصی با خبرنگاران ایرنا درآنکار شرکت کرد.
وی، به دعوت رسمی " علی اکبرناطق نوری " ، رییس مجلس شورای اسلامـــی، قراراست از روز جمعه 29 ژانویه برابر با نهم بهمن ماه سال جاری به مدت دو روزاز ایران دیدن کند.
سفر وی، به عنوان اولین سفر رییس پارلمان ترکیه در محافل سیاســــی و مطبوعاتی دو کشور بااهمیت تلقی شده و پیش بینی می شود با این سفر فصـــل جدیدی در توسعه همکاری های بین المجالس دوکشور گشوده شود.
متن کامل این گفت و گو به این شرح است : جناب آقای "چتین " سطح کنونی مناسبات پارلمانی ایـــران و تــرکیه را چگونه ارزیابی می کنید و توسعه این روابط چه تاثیرمی تواند درمنــاسبات دو کشور داشته باشد؟ چتین : ایران کشور مهم منطقه و همسایه ارزشمند مااست، از 400 سال پیش تاکنون بین ایران و ترکیه اختلافی بروز نکرده و روابط مسالمت آمیـــزی بـر فضای دو کشور حاکم بوده است .
به رغم تماس های مکرر و مستمر مقام های عالی رتبه دو کشور، تاکنــون درسطح رییسان پارلمان ها هیچ دیداری صورت نگرفته و برای اولین بار مـن به عنوان رییس مجلس ترکیه به ایران سفر می کنم.
تصور می کنم این سفراهمیت زیادی برای دو کشور داشته باشد و به تـوسعه و مناسبات درتمامی زمینه ها منجر شود.
دراین سفر، از هر یک ازاحزاب سیاسی ترکیه نماینده ای مرا همراهــــــی می کند.
دراین سفر، مناسبات دوجانبه و مسائل منطقه ای را با مقام های ایــرانی مورد بررسی قرار می دهیم .
س : در جــــریان این سفـــــــر، آیا پروتکل و یا قراردادی درمـــورد همکاری های مجالس دو کشور به امضاء خواهد رسید؟ چتین : دراین سفر چگونگی توسعه همکاری های پارلمانی و تقویت همکاری - های گروههای دوستی ایران و ترکیه مورد بررسی قرار خواهد گرفت وتصمیماتـی برای برقراری ارتباطات مستمر بین نمایندگان مجالس و نیزایجاد ارتباط بیـن کمیته های مختلف پارلمان های دو کشور اتخاذ خواهد شد.
س : ارزیابی جناب عالی ازسطح فعلی مناسبات ایران و ترکیه چیست ؟ چتین : مناسبات سیاسی دو کشور درسطح عالی است اماتصور می کنم که روابط تجاری و اقتصادی بین دو کشور باید بیش از پیش توسعه یابد.
به اعتقاد من اجرای خط لوله انتقال انرژی ازایران به تـــرکیه، گــام مهمی درتوسعه مناسبات اقتصادی دو کشور است .
خرید گاز ایران توسط ترکیه در مقابل خرید کالاهای ترکیه از سوی ایـران خود بخود به توسعه مناسبات تجاری و اقتصادی بین دو کشور کمک خواهد کرد.
در زمینه همکاری های امنیتی میان دوکشور معتقد هستم، ایـران و تـرکیه باید همکاری های امنیتی خود به ویژه درارتباط با مبارزه با تـــروریسم را توسعه دهند.
البته دراین زمینه کمیسیون های مشترک وزارت خانه های کشورایران و ترکیه فعال هستند و مذاکراتی در سطح وزیران کشورایران و ترکیه به صــورت دوره ای صورت می گیرد.
معتقدم، تروریسم ، بزرک ترین خطر برای صلح و ثبات منطقه است .
تروریسم یک اسلحه بسیار خطرناک است و برای مقابله با آن باید همکاری خود را توسعه دهیم.
منطقه خاورمیانه یک منطقه مساله داراست و مسائلی وجود دارد که بـرای هر دو کشور همسایه حائزاهمیت است .
در دیدار با مقام های ایرانی این مسائل را مورد بحث قرار خواهیم داد.
س : به نطر جناب عالی ایران وترکیه برای فعال کردن همکاری های منطقه ای از جمله سازمان "اکو" ، تحولات خاورمیانه و آسیای میانه چه نقشــــی را می توانند ایفا کنند؟ چتین : به طوری که می دانید سازمان (ارسی دی )قبلا با همکاری کشـورهای ایران ، ترکیه و پاکستان درقالب همکارهای منطقه ای تاسیس شد، ولــی به رغم عمرنسبتا طولانی خود به نتایج مطلوبی دست نیافت .
متعاقب آن سازمان "اکو " با همت کشورهای مذکور شکل گرفت و باعضـــویت کشورهای آسیای میانه درپی فروپاشی شوری سابق وافغانستان درسطح یــک منطقه وسیع با منابع غنی و جمعیتی قریب به 300 میلیون نفر توسعه یافت.
اکو، به رغم اینکه یک سازمان مهم اقتصادی در منطقه است، هنوز نتوانسته نقش خود را به خوبی ایفا کند.
در مورد تامین منابع مالی طرحهای اکو معتقدم، باید فعالیت بیشتــری صورت گیرد و این سازمان نباید برخی از طرحهای سازمان کنفرانس اسلامــی را دوباره مطرح کند .
توسعه فعالیت های اکو در زمینه های اقتصادی منجر به بـــرقراری صلح و ثبات در منطقه و تقویت مناسبات سیاسی خواهد شد.
س : تحولات عراق را چگونه ارزیابی می کنید و سیاست ترکیه در قبال ایـن تحولات چیست ؟ چتین : سیاست ترکیه در قبال عراق مشخص و آشکاراست ، من در دوران تصدی پست وزارتخارجه نیز شاهد این بودم و هنوز هم این سیاست ادامه دارد.
در وهله اول، عراق باید به قطعنامه های سازمان ملل بدون عنوان هرگونه عذری پای بند باشد.
ترکیه خواستار حفظ تمامیت ارضی و یکپارچگی عراق است و باید به تمامیت ارضی عراق احترام گذاشته شود.
مـن، دردوران تصدی پست وزارت خارجه، پیشنهاد ایجاد ارتباط بین وزیران خارجه ایران ، ترکیه و سوریه را دادم و هدفم از طرح این پیشنهاد این بـود که هم به دنیا و هم به رهبران گروههای شمال عراق پیام دهیم، سه کشــــور منطقه خواهان حفظ تمامیت ارضی و یکپارچگی عراق هستند.
دومین هدف از گردهم آیی وزیران سه کشور یاد شده در راستای لغو تحریم های اقتصادی علیه عراق و بازگرداندن عراق به جامعه بین المللی بود.
در مورد حملات هوایی آمریکا به عراق باید بگویم ، به عقیده من تهاجمات هوایی به عراق، تاکنون نه تنها نتیجه ای نداده بلکه موجب تقویت رژیم بغداد نیز شده است.
س : در مورد تحولات مناطق جنوب شرقی ترکیه و فعالیت های پ.ک.ک چه نظری دارید؟ آیا محل اقامت فعلی " عبدالله اوج آلان " ، رییس " پ . ک . ک" برای ترکیه مشخص شده است و اصولا برای مقابله با اینگونه فعالیت ها، دولت ترکیه چه برنامه ای دارد؟ چتین : به طوری که اطلاع دارید، آقای کمال خرازی ، وزیر خارجه ایـران، برای میانجی گری بین ترکیه و سوریه به آنکارا و دمشق سفر کرد و برای خروج عبدالله اوج آلان از سوریه و رفع تشنج، تلاش های مثمرثمری انجام داد.
در شرایط فعلی و تااین لحظه از محل اقامت اوج الان اطلاعی در دست نـیست و فکر می کنم در آینده نزدیک محل اقامت وی مشحص شود.
روسیه، ازهمان اول اعلام کرد که به اوج آلان برای اقامت در خاک آن کشور اجازه نخواهد داد و تاکنون این سیاست را دنبال کرده است .
وضعیت فعلی نشان می دهد که هیچ کشوری حاضر به پذیرش اوج الان نیست، چرا که همه کشورهااز جمله ایران می دانند که درترکیه مساله اختلاف بیــن ترک و کرد وجود ندارد و فعالیت های " پ.ک.ک " تروریستی است.
اگر فعالیت های تروریستی از خارج مورد حمایت قرار نگیرد ترکیه در مدت زمان کوتاهی مساله را حل خواهد کرد.
رئیس مجلس ترکیه، در پایان این مصاحبه گفت : بار دیگر مایلم، بگــویم ایران کشور دوست و برادر ترکیه است با ماتاریخ ، فرهنک و ارزش های مشترکی دارد.
دوکشور طی سال های طولانی درصلح و دوستی به روابط خود ادامه داده اند.
برای مردم ایران که برادران ما هستند ، رفاه، سلامتــی، و یک زندگـــی خوب در سایه صلح و ثبات و دوستی و برادری آرزو می کنم.
ع / و