۲۹ اسفند ۱۳۸۴،‏ ۰:۰۱
کد خبر: 5329399
T T
۰ نفر
# دمشق ، خبرگزاری جمهوری اسلامی 29/12/84 خارجی.فرهنگی.سوریه.کردها.نوروز.گزارش. اکراد سوری بمانند دیگر اقوام آریایی در ایران، مناطقی از عراق، ترکیه، فلات قفقاز، افغانستان و تاجیکستان، حیات دوباره ی طبیعت را به عنوان عید ملی باستانی خود جشن می گیرند. نظام بعثی حاکم بر سوریه با تفکرات قومی گرای عربی، در سال های اخیر مدارای بیشتری با اقلیت های این کشور از جمله کردها دارد و حتی روز نخست فروردین، به عنوان "روز مادر" در این کشور تعطیل رسمی است. اکراد سوری حتی زمانی که جرات برگزاری آشکار آیین های نوروزی را نداشتند، این آداب و رسوم کهن را از خاطر نبردند و اینک در پرتو گشایش در فضای سیاسی، اجتماعی فرهنگی حاکم بر این کشور، محلات کردنشین پایتخت، "رکن الدین" و "جبل الرز" واقع در دو سوی کوه "قاسیون" مشرف بر دمشق، در کوی و برزن به جشن و شادمانی می پردازند. جوانان در مناطق کردنشین شمال شرق و محلاتی در شهرهای حلب و دمشق، آیین برافروختن آتش در شب سال نو را که بسیار شبیه سنت چهارشنبه سوری نزد ایرانیان است، ولو به شکلی محدود در مناطق کوهستانی و ییلاقی برپا می سازند. به گفته ی اکراد سوری، آتش بازی شب عید، قدمتی بیش از دو هزار سال در میان این قوم دارد و برگرفته از اسطوره ی "کاوه و ضحاک" است. آنان معتقدند آتش بازی شب عید نماد "آزادی و تسلیم نشدن به ضحاک ظالم" است که با خوردن خون جوانان کرد می زیست . کردهای سوری می گویند: کاوه ی آهنگر، "ضحاک مار به دوش" را کشت تا کردها آزاد شوند. "ضحاک" آشوری در نینوا (موصل کنونی در عراق ) بر کردها حکومت و به آنان ستم می کرد، بسیاری از کردها از بیم جان خود به کوه ها پناه برده بودند. یک نویسنده ی کرد سوری به نام "ابراهیم یوسف" داستان ضحاک و کاوه را چنین برای ما نقل کرد: در ادبیات کردها، اسطوره یی وجود دارد به قدمت دو هزار و 617 سال. وقتی کاوه ی آهنگر بر ضحاک بیدادگر پیروز شد، برای این که پیروزی خود را به مردم اعلان کند، دستور داد، بر فراز کوهستان ها آتش بیفروزند. کاوه بدین وسیله می خواست، پیروزی خویش را بر ضحاک ظالم به اطلاع همگان رساند و سربازان فراری را که از ارتش گریخته بودند، فراخواند. بدین ترتیب، کردها این روز را عید ملی و آغاز سال نو نامیدند ولی بعدها این مناسبت که در "پایان بهار" بود، به اول بهار منتقل شد. خانواده ها، دو، سه روز پیش از آغاز سال نو، به بازار می روند و لباس عید می خرند که بیشتر به رنک های سبز و قرمز و زرد (رنک های پرچم قومی کردها) است. این جشن و شادمانی در شهرهای کردنشین مانند "قامشلی" و روستاها در شمال شرق سوریه تا 13 روز جلوه گر است. "نمایش های خیابانی" و "عروسک گردانی" در شهرها اجرا می شود. گروه های موسیقی دوره گرد با گشت و گذار در سطح شهرها و روستاها، آهنک های سنتی می نوازند و از مردم پاداش می گیرند. پیشتر متون ساده یی برای نمایشنامه ها تدارک دیده می شد. مانند روابط ارباب رعیتی اما در 25 سال اخیر، مضامین هدفمند و خواهان به رسمیت شناختن حقوق فرهنگی و اجتماعی اکراد و مطالبات آنان در برخورداری از حقوق شهروندی برابر با دیگر شهروندان سوریه است. مردم به میادین شهر و فضای سبز اطراف شهر می روند و تا نزدیک غروب آفتاب در آغوش طبیعت بهاری به سر می برند. نشانه های جشن و شادمانی در روستاها و شهرهای کردنشین سوریه کاملا متجلی است . چون اغلب مردم در خارج از منازل هستند. ابراهیم یوسف گفت: پارسال همزمان با فرارسیدن عید نوروز درگیری ناچیزی در حومه ی حلب میان جوانان کرد و نیروهای پلیس رخ داد. امسال احزاب کرد از اهالی خواستند، به آتشبازی مبادرت نکنند و به روشن کردن شمع بسنده شود. وی افزود: روشن کردن شمع هم اسباب اعتراض دیگر اقوام را فراهم نخواهد ساخت و هم بهانه یی برای زد و خورد میان پلیس و جوانان کرد نخواهد شد. جمعیت اکراد سوریه حدود دو میلیون نفر برآورد می شود که حدود 12 درصد از جمعیت 18 میلیونی سوریه را تشکیل می دهند. بزرگترین مشکل بسیاری از کردهای سوری، نداشتن شناسنامه است که هر از گاهی، به تحصن و درگیری با نیروهای امنیتی منجر می شود. دولت سوریه وعده داده است، تابعیت سوریه را به حدود 90 هزار تن از مجموع 300 هزار کرد فاقد شناسنامه ی سوری بازگرداند. کردها در پی سرشماری سال 1962 میلادی تابعیت سوری خود را از دست دادند و در میهنشان، خارجی شمرده شدند. ابراهیم یوسف می گوید: با گذشت زمان، عید نوروز با معتقدات دینی درهم آمیخته و مردم بر این باورند که آتش مشرکان بر حضرت ابراهیم خلیل (ع) در نوروز به گلستان تبدیل شد و کشتی حضرت نوح در عید نوروز بر کوه "جودی" ترکیه نشست. اکثر کردهای سوریه "سنی شافعی مذهب" هستند. عید نوروز و تمدنهای کهن تمدن های مشرق زمین در ایران باستان، سرزمین های ماوراء النهر و مصر از قدیم الایام آغاز بهار را جشن می گرفته اند. برای مثال "جشنواره ی بهار" یکی از آیین های دیرپایی است که هر ساله در اول بهار و مصادف با عید نوروز در شهر "موصل" مرکز استان نینوا که در تاریخ قدیم، پایتخت آشوری ها بود، برگزار می شود. مسیحیان آشوری سوری همجوار عراق در شمال شرق سوریه و در کنار کردها در شهر "حسکه" و حومه ی آن سکونت دارند. یکی دو سال اخیر، دولت سوریه به آشوری ها اجازه داده است، آیین های آغاز سال نو خود را در اماکن عمومی شهر دمشق برپا کنند که با فاصله زمانی کمی از عید نوروز فرا می رسد. در برخی کشورهای عربی با تمدن کهن مانند سوریه، لبنان و مصر، گرچه جشن نوروز وجود ندارد، ولی مردم در آغاز بهار سنت هایی دارند که با سنت های بهاری ایران و کشورهای مجاور شباهت دارد و گویای آیینی تاریخی در حوزه ی تمدن کشورهای عربی است. در مصر و بویژه مصر علیا، ساکنان از مسلمان و مسیحی در این ایام جشنی به پا می کنند که آن را "شم النسیم" می نامند که معنای تحت اللفظی آن می شود: " از نسیم لذت بردن". "سلیمان توفیق" شاعر و روزنامه نگار مصری درباره ی این مراسم می گوید: "در این روز، از زن و مرد، خرد و کلان برای خود نوشیدنی و غذا بر می دارند و تمام روز را در ساحل رود نیل سپری می کنند. در آن جا، همه با هم آواز می خوانند و شادی می کنند. به گفته ی توفیق، شم النسیم همیشه در اواخر ماه مارس یعنی هفته ی نخست فروردین برگزار می شود، زمانی که سواحل نیل سرسبز و پر شکوفه است". مراسم "شم النسیم" در مصر علیا به آیین "سیزده بدر" ایران شباهت دارد. بویژه که تهیه و پخش شیرینی در میان نزدیکان و دوستان به شکل گسترده یی دیده می شود. مصری ها این جشن را با شکوه برگزار می کنند. تمام روز را در دامن سرسبز طبیعت به سر می کنند و شیرینی و نوشیدنی به همراه می آورند که نمادی از شادی است . برخی محققان معتقدند، عید پاک (اوایل آوریل ) پیش از آنکه وارد دین مسیحیت شود، جشن حیات دوباره ی طبیعت بود که با آغاز بهار رابطه داشت. وجود عناصر مشترک چون تخم مرغ و سبزی و سنت برافروختن آتش در عید پاک و عید نوروز از شباهت میان این دو آیین کهن حکایت دارد. خاورم 6/2131/21230/290