..................................................................
اهواز، خبرگزاری جمهوری اسلامی 04/01/87 داخلی.اجتماعی.محیط زیست.گوزن زرد ایرانی.
گوزن زرد ایرانی یکی از گونه های نادر گوزنهای جهان محسوب می شود که زمانی بخش عظیمی از جنوب غربی ایران را جولانگاه خود ساخته بود.
این گونه پستاندار جثه ای درشتر از گونه اروپایی دارد و در قسمت پشت و پهلو دارای خالهای مشخص سفید است.
دیر زمانی نخستین زیستگاه گوزن زرد ایرانی منطقه دز و کرخه و جنگلهای گرمسیری خوزستان با دشتهای کم ارتفاع و رودخانه های پر آب و درجه حرارت بالای این استان بوده است.
در سال 1335 در زمانیکه تصور میشد نسل این پستاندار زیبا برای همیشه منقرض گشته است گزارشی از مشاهده تعداد اندکی گوزن زرد در حاشیه رودخانه کرخه اعلام گردید.
این امر باعث شد کانون شکار ایران این حیوان را تحت گونه حمایت شده معرفی کند و به منظور تکثیر این گونه نادر یک راس گوساله نر و یک راس ماده را طی قراردادی به باغ وحش شخصی "جورج فون اپل " آلمانی منتقل کند.
در سال 1343 برای نخستین بار سه راس گوزن زرد ایرانی شامل یک راس نر و دو راس ماده از کرخه ، به پناهگاه حیات وحش دشت ناز واقع در شمال شرق ساری منتقل گردید.
اما در این نقل و انتقالات و دقیقا زمانی که گوزنها هنوز هم در قرنطینه به سر می بردند یکی از گوزنهای ماده هنگام پرش از حصار قرنطینه دچار شکستگی گردن شد و تلف گردید.
یکسال بعد مجددا دو راس دیگر به دشت ناز منتقل شد و مجموع گوزنهای این منطقه به شش راس افزایش یافت.
از سوی دیگر در سال 1351 تعداد هفت راس گوزن زرد شامل پنج راس ماده و دو راس نر از آلمان به تهران حمل شدند و در سال 1356 یک محوطه شش هکتاری در "سمسکنده" ساری محصور گردید و گوزنهای انتقالی از آلمان و تولیدات آنان که مجموعا 27 راس بودند به این محوطه منتقل شدند.
در سال 1357 در پی توافقات دولت ایران و رژیم اشغالگر قدس چهار راس گوزن به این سرزمین انتقال یافت که بر اساس اطلاع واصله تعداد موجود آنان تا سال 1362 به 12 راس افزایش یافته است.
همچنین در طول سالهای 1356 تا 1362 جمعا 22 راس گوزن زرد ایرانی به جزیره اشک ارومیه منتقل گردیدند و این جزیره سومین منطقه ای بود که توسط سازمان حفاظت محیط زیست برای نجات نسل گوزنها از نابودی و به منظور تکثیر و ازدیاد نسل آنان در نظر گرفته شد.
در سال 1368 گوزن زرد به مناطق دیگری مانند زردلان در استان کرمانشاه ، جزیره کیش ، جزیره سیری ، حاشیه رود کرخه و جزیره کبودران در استان آذربایجان شرقی منتقل شدند که متاسفانه به دلایلی همچون عدم قدرت تطبیق با محیط جدید و وجود دشمنان و شکارچیان طبیعی و انسانی این انتقالات با موفقیت همراه نبود و سالهاست که از مناطق مزبور مشاهده گوزن زرد گزارش نشده است.
از جمله این نقل و انتقالات می توان به انتقال این گونه به منطقه "میانکتل" استان فارس در سال 82 و باغ شادی در سال 84 اشاره کرد.
اگر چه امروزه جمعیت گوزن زرد ایرانی در دو استان آذربایجان غربی و مازندران رشد خوبی داشته است اما متاسفانه تراکم جمعیت گوزنها در این مناطق در حال ایجاد نوعی بحران جمعیتی برای آنان شده و عدم توجه به این نکته می تواند یکی از دلایل تلفات گسترده جمعیت این گونه نادر باشد.
در حال حاضر جمعیت گوزن زرد ایرانی در کل کشور بیش از 400 راس است که غالب آنان در جزیره اشک زیست می کنند.
کارشناسان محیط زیست بر این باورند که با توجه به مشکلات متعدد زیستگاه های فعلی گوزن زرد و نیز عدم هماهنگی برخی از این زیستگاهها با شرایط مطلوب زیستی آنان ، لازم است با اتخاذ تدابیری صحیح از هر گونه بحران در جمعیت موجود آنان جلوگیری کرد.
تجارب و اقدامات کمکی انجام شده نشان می دهد که بهترین راه خروج از این بحران ، احیای زیستگاه اصلی آنان در استان خوزستان و انتقال آنان به این استان جهت زندگی در شرایط طبیعی است.
اگر چه خوشبختانه با تلاش اداره محیط زیست استان خوزستان در شهریور ماه سال گذشته گوزن زرد ایرانی پس از 50 سال دوری از موطن خود به زادگاه نخستینش یعنی خوزستان برگشت و در این سال بود که تعداد 20 راس گوزن زرد ایرانی در منطقه حفاظت شده دز و 20 راس دیگر به منطقه حفاظت شده کرخه منتقل گردید.
برای بازگشت گوزن زرد ایرانی به وطن اصلی خود 600 میلیون ریال از محل اعتبارات ملی و دو میلیارد و 100 میلیون ریال از محل اعتبارات استانی هزینه شد و برای به پایان رساندن این پروژه پیش بینی شد که 700 میلیون ریال اعتبار دیگر لازم است.
به اعتقاد کارشناسان محیط زیست بازگشت این گونه حیوانی به زادگاه خود که مطابق با شرایط زیستی این حیوان است منجر به افزایش جمعیت آن خواهد شد و دستیابی به این مهم اهتمام مسوولان سازمان محیط زیست راطلب می کند.ک/4 1777/587 شماره 151 ساعت 15:15 تمام