ازقلعه حسن خان تا شهر قدس

شهرقدس- شهرستان قدس در غرب استان تهران واقع شده است . نام های قدیم این شهر ˈ قلعه حسن خانˈ ، ˈ سبزه الماس ˈ بود شهر قدس دربهمن سال 1388به سطح شهرستان ارتقا یافت. بنا بر آمار رشد جمعیت در آن 8٪ است و زبان گفتاری اهالی آن به ترتیب فراوانی فارسی، آذری و... می باشد.

شهر قدس یکی از شهرهای قدیمی استان تهران می‌باشد که با قرار گرفتن این شهر در بزرگراه فتح (کیلومتر 20) و موقعیت خوب جغرافیایی و آب و هوای خوب کوهپایه‌ای در این چند سال اخیر میزبان سکونت مهاجرین بسیاری از سایر شهرهای کشور بوده‌است. لازم به ذکر است این شهر با دارا بودن معادن، مزارع، باغ‌ها، مجتمع‌های صنعتی و قهرمانان ورزشی یکی از شهرهای مهم کشور به شمار می‌آید.
شهر قدس که تا قبل از تاسیس شهرداری در سال 1368 تحت نام قلعه حسن خان شناخته می‌شد، روستایی کوچک و قلعه مانند در حاشیه جنوب غربی تهران و همجواری شهرداری منطقه 9 و 18 بود. در یک جبهه آن کاووسیه و در جبهه غربی آن سرخ حصار قرار داشت.
در سال 1368 شهر قدس از رشد روستای قلعه حسن خان و ادغام آن با نقاط دیگری مانند سرخ حصار، کاووسیه و شهرک بهشتی (قدس) به وجود آمده‌است. از این‌رو می‌توان دو دوره متمایز را برای تحول کالبدی شهر متصور گردید:
الف- ایجاد بناها ورشد قلعه حسن خان بصورت یک روستا
ب- رشد سریع و بدون وقفه شهر در دو سه دهه اخیر
در مرحله اول قلعه حسن خان از دوقلعه اربابی تشکیل گردیده که بنام مالک آن(حسن خان) نا میده شده‌است وهردو قلعه دروازه بوده‌است (یکی ازدروازه‌های نزدیک مسجد جامع فعلی و دیگر نزدیک میدان اصلی موجود شهر قرار داشته‌است).
مرحله دوم با تاسیس کارگاهها و کارخانجات متعدد درکنار جاده قدیم وکنار راه آهن و بطورکلی شروع رشد سریع تهران درچند دهه اخیر آغازگردید. دراین مرحله با رشد سریع جمعیت منطقه تهران روستای قلعه حسن خان نیز که درفاصله نسبتا کمی از تهران و درنزیکی تعدادی از این کارخانجات و کارگاههای قرار گرفته‌است به سرعت رشد نمود.
تاریخچه :شهر قدس در اواخر سلطنت قاجاریه واوایل سلطنت رضا خان شخصی بنام امیرتومان که میرشکار (سردسته شکارچیان ) دربار بود اراضی این منطقه را به تصرف خود دراورد ودر آن زمان این منطقه بسیار دور از پایتخت بودوکسانی که درتهران به سوی کرج حرکت می‌کردند معمولا اولین اتراقگاه آنان در نزدیکی همین اراضی بود. امیرتومان با فراهم کردن امکانات وآوردن عده‌ای از اهالی خمسه به این منطقه، آرام آرام زمینهای بایر را به زمین‌های کشاورزی تبدیل نمود ومنطقه رنگی از زندگی جدید به خود گرفت . می‌گویند نام اولیه این محل پیش از آنکه امیر تومان آنرا تصاحب کند ˈسبزه الماسˈبوده وامیرتومان آنجا را به نام فرزند ارشدش که نام او حسن خان بود «قلعه حسن خان »نامید. امیرتومان صاحب چند فرزند به نام‌های: رضاخان، حسن خان، آقابزرگ خان، موتمرالدوله و سالار همایون بود که آنان پس از مرگ پدر، قلعه حسن خان را بین خود تقسیم کردند و به هر یک از برادران نزدیک یک دانگ رسید. در آن زمان تمام اراضی این قلعه و اطراف آن قابل کشت و زرع بود و کلاً به نواحی: چمن الماس خان، ورامینک، میاندوآب، قلعه سون، اکبر نایب، چنارسوخته و... که مجموعاً ده قطعه بوده تقسیم می‌شد.
هر یک از نواحی دارای قلعه‌ای خاص بود. برسی مدارک تاریخی نشان می‌دهد که در میاندوآب عده‌ای از اعراب ساکن بوده و به پرورش گاومیش اشتغال داشته‌اند.

اراضی قلعه توسط سه قنات بزرگ آبیاری و پرآب آبیاری می‌شد. یکی از آن‌ها قنات بزرگ نام داشت. و مبدا آن تپه و رودخانه‌ای به نام قروق که شاخه‌ای از رود کرج بود. گویا یکی از قنات‌ها که قنات بزرگ نام داشت از تپه‌های سرخه حصار سرچشمه گرفته به سوی قلعه امتداد می‌یافت. آب این قنات حتی به مناطق جنوبی تری چون ورامینک نیز می‌رسید.
اولین مغازه در قلعه حسن خان را شخصی بنام مشهدی حسین معروف به کلاه حسین به معنای کوتاه قد که اهل یزد بود باز کرده که محل فعلی آن نیز مغازه لبنیاتی جعفری روبروی مسجد جامع شهر است .
اولین وسیله نقلیه که وانت بار وشبیه به کامیون بوده توسط شخصی بنام حمید شهباز یاردلی فرزند کریم خان آورده که روزی دوبار صبح وعصر این وسیله به شهر تردد داشته ومردم از آن استفاده می‌کردند.
تنها امامزاده این شهر امامزاده ابوالحسن وابوالحسین از نوادگان امام موسی کاظم (ع) بوده وسابقه آن به چند صد سال برمی گردد وامروزه هم این امامزاده‌ها زیارتگاه اهل ایمان است.
اولین مسجد شهر مسجد جامع می‌باشد که چندین بار بازسازی شده‌است .
آموزش وتربیت درقالب مکتب خانه در شهر قدس توسط شخصی بنام شیخ مرتضی که روحانی بود شکل گرفته واولین مدرسه دولتی شهر درسال 1341 به نام دبستان صادقی ساخته شده‌است .
اولین حمام محل واقع در خیابان امام روبروی کوچه میثم بوده که چون از وضعیت مناسبی برخوردار نبوده مالکین با کمک وهمیاری مالی جهانشاه خان که یکی از سران بزرگ خمسه درآن زمان وازمخالفان رضاشاه قلدر بود وپس از شکست از ایشان به قلعه حسن خان آمده بود سرمایه ساخت حمام جدیدی بنام «خزینه در» روبروی مسجدجامع داخل کوچه احداث که این حمام به سال 1240 تا 1250 ه.ش برمی گرددومعمار آن شخصی بنام استادکریم بوده‌است.
درحال حاضر شهر قدس از لحاظ اشتغال در غرب استان تهران به عنوان یکی از مراکز بزرگ صنعتی محیط کارگری مناسبی را فراهم نموده‌است واکثر ساکنین بعنوان کارگر دراین مراکز مشغول به کارند بعد از اشتغال به کشاورزی، کارمندان دولت درصدی از اشتغال را به خود اختصاص می‌دهند.
از نظر اجتماعی درحال حاضر شهر قدس با وسعتی در حدود 24 کیلومتر مربع یا به عبارتی 2٬400 هکتار جمعیتی بالغ بر 350٬000 نفر از نقطه نظر وسعت و جمعیت یکی از شهرهای پرجمعیت ومتراکم در کشور محسوب می‌گردد. جمعیتی از نوع بسیار پراکنده با فرهنگهای مختلف وآداب وسنن متفاوت وناهمگون.
از لحاظ کشاورزی شهر قدس به لحاظ موقعیت جغرافیایی از نوع خاک مرغوب و آب در حد کفایت در سطح شهر ومنطقه از کشاورزی مطلوبی برخوردار است . از مهمترین محصولات آن بعنوان نمونه :
غلات :گندم، جو، ذرت
از صیفی جات :گوجه، خیار
باغات میوه: سیب، آلو، گیلاس وآلبالو می‌باشد.
سطح زیر کشت در حوزه قدس وشهرکهای اطراف آن 1500 هکتار است.
تقسیمات شهری : این شهر در حدود 2700 هکتار مساحت دارد. شهرداری قدس برای تأمین نیازمندی‌هاواداره بهترسطح شهررابه2 منطقه شهرداری تقسیم نموده‌است.
شهرستان قدس دارای چند مرکز آموزش عالی و از جمله دانشگاههای آزاد اسلامی و پیام نور و جامع علمی کاربردی است.
در شهرستان قدس عموم ادارات دولتی فعال و به رسیدگی به امور مردم مشغول هستند.
شهر قدس دارای شبکه های تاکسی رانی و اتوبوسرانی است که خدمات حمل و نقلی به اهالی می دهند. نزدیک ترین ایستگاه متروی تهران به شهر قدس ایستگاه ورد آورد است .

انتهای پیام /*

ارسال دیدگاه ها

برای ارسال دیدگاه از فرم پایین صفحه استفاده کنید
فرستنده *
پست الکترونیک
کد امنیتی
ارسال یادداشت ارسال