تاملی بر یک اشتباه/

آیا جاف نام یک ایل است یا یک لهجه؟

کرمانشاه - اگر در ادبیات محاوره ای و روزانه مردم شاهد برخی اصطلاحات هستیم و با نگاه کارشناسی به آن دقیق شویم، نباید زیاد سخت بگیریم که چرا مردم چنین می گویند و چنین می اندیشند اما وقتی این ادبیات کوچه بازاری به ارگانهای رسمی ما سرایت کند، نمی شود بی تفاوت از آن گذشت.

به گزارش خبرنگار ایرنا، در حالیکه قوم کرد، با پراکندگی جغرافیایی در کشورهای ایران، عراق، ترکیه، سوریه و حتی ارمنستان زندگی می کنند، اما رسم الخط و کتابت رسمی و پذیرفته شده کردها در مجامع بین المللی را زبان و خط ˈ سورانی ˈ تشکیل می دهد.
در این بین کردها نیز مانند هر قوم دیگری مثل لرها، ترکها و.. دارای زیرشاخه ها و قبایلی هستند که نشان از تنوع خرده فرهنگها در میان کردها دارد.
یکی از ایلات کرد را ایل ˈجافˈ تشکیل می دهند که عمدتا در مناطق جوانرود، روانسر، ثلاث باباجانی، سرپل ذهاب و بخشهایی از شهرهای کلار و حلبچه عراق زندگی می کنند.
به دلیل درهم آمیختگی مردم ایل جاف با سایر اقوام کرد در استان کرمانشاه مانند لکها، کلهرها، کردهای زنگنه و.. و براساس عادت قدیمی، در استان کرمانشاه به کردهایی که لباس کردی ˈچوخه و رانک ˈ و گیوه های هورامی می پوشند، عبارت کلی جاف را بکار می برند، به طوریکه واژگانی نظیر شلوار جافی و لهجه جافی در میان مردم مصطلح شده است.
البته بماند که در کرمانشاه حتی به افرادی که شلوارهای کمرکشی و پاچه باریک می پوشند و در اصل شلوار شیرازی نام دارد، به عنوان افراد شلوار کردی پوش یاد می شود و خود دیدگاهی غلط و اشتباه مصطلح است در حالیکه از سوی یونسکو، لباس کردی و حرکات موزون کردی ( چوپی) به عنوان نماد زیبایی به ثبت رسیده است.
اما همه می دانیم که زبانی که مردم ایل جاف بدان تکلم می کنند، در واقع همان لهجه سورانی است که بازهم در میان مردم کرمانشاه بعنوان لهجه جافی از آن یاد می شود.
به هر جهت قصد ورود به سوابق تاریخی و پرستیژ طلبی کاذب یک قوم یا ایل بر دیگری که مسبب این گونه گفتمانهای کوچه بازاری در میان مردم شده است، نداریم اما مشکل اینجاست که برخی ارگانهای رسمی ما هم در این وادی اشتباه، سیر می کنند.
دفتر آمار و اطلاعات استانداری کرمانشاه به تازگی در سایت خود، برای اجرای طرح آمارگیری و سرشماری سال جاری فراخوانی داده است.
دریکی از بندهای فرم مخصوص ثبت نام، آنجا که از متقاضی سووال می شود که به کدامیک از این لهجه ها تسلط دارید، آیتمهایی مانند کردی کرمانشاهی، جافی، لکی، هورامی، کلهری و ترکی آورده است!
اردشیر کشاورز از تاریخ دانان بنام کرمانشاهی در این خصوص به خبرنگار ایرنا، گفت: زبان کردی در اصل دارای چهار شاخه اصلی کرمانج شمال، موکریانی، کلهری و اورامی و گورانی می باشد.
وی گفت: زبان مردم ایل جاف سورانی است هرچند زبان سورانی خود دارای زیربخشهایی مانند سورانی اردلانی، سورانی بابان، سورانی سلیمانی و.. می باشد.
وی زبان کردی را در زمره قدیمی ترین زبانهای ایران باستان و حتی کهنتر از زبان فارسی دانست و در خصوص فارسی مورد تکلم در کرمانشاه که اصطلاحا به گویش فارسی کرمانشاهی اشتهار یافته، گفت: این زبان قدمتی کمتر از 200 سال دارد.
کشاورز البته نگاهی انتقادی به متولیان فرهنگ و مسوولین دارد و بر این باور است که برای شناسایی ویژگیهای زبان کردی و شناخت تنوع این زبان در استان کرمانشاه کار چندانی نشده است بطوریکه آگاهی مردم کردزبان با هر گویشی، نسبت به دیگر لهجه ها و گویشهای زبان کردی، هم اکنون در حد پایینی است.
وی با بیان اینکه هیچ کس حق ندارد لباس و گویشهای کردی را به تمسخر بگیرد، افزود: اگر کسی چنین رفتاری داشته باشد، قطعا نسبت به فرهنگ اصیل و غنی کردی که همه شاخصهای یک فرهنگ غنی مانند ادبیات، شعر، لباس، موسیقی و.. را در خود جای داده است، بی باور است.
این در حالیست که اولا زبانی که مردم مناطق کرمانشاه و ایلام بدان تکلم می کنند خود عنوان کردی کلهری را دارا می باشد؛ بنابراین عبارت کردی کرمانشاهی در همان آیتم کلهری جای می گیرد.
ثانیا، همانگونه که اشاره شد، جاف نام یک ایل است و مردم این ایل به زبان سورانی ویژه مردمان ایل جاف تکلم می کنند که از سقز تا سنندج، مریوان، جوانرود، روانسر و.. با این زبان صحبت می کنند بنابراین عنوان لهجه جافی، کاملا غلط بوده و ناشی از یک دیدگاه غلط تاریخی دارد.
جا دارد، متولیان و مسوولین استان که در صدر امورهستند، ادبیاتشان با مردم عادی متفاوت باشد و براساس مستندات تاریخی وعلمی و واقعیتهای موجود سخن بگویند نه همسان سازی با ادبیات محاوره ای و کوچه و بازاری!
مردم ایران از هر نژاد و قومی که باشند در سالهای مبارزات انقلابی و سالهای دفاع مقدس با تقدیم هزاران شهید، جانباز و مفقود الاثر، ارادت خود را به نظام اسلامی و ولایت فقیه به اثبات رسانده اند و این ارادت از سوی کردها بخصوص کردهای سورانی حتی پررنگ تر هم می باشد بنابراین نباید با سخن و گفتار خود موجب دفع شویم زیرا همانگونه که مقام معظم رهبری فرمودند، باید سیاست جذب حداکثری و دفع حداقلی را در دستور کار خود قرار دهیم.
بنابراین رمز موفقیت مسوولین ما در شناخت عمیق و علمی نسبت به ویژگیهای فرهنگی زیست بوم محدوده و منطقه کاری شان است زیرا برای اجرای برنامه ها و طرحهای مورد نظر لازم است تا بانک اطلاعاتی قوی ای در این خصوص داشته باشند.
571/567

انتهای پیام /*

ارسال دیدگاه ها

برای ارسال دیدگاه از فرم پایین صفحه استفاده کنید
فرستنده *
پست الکترونیک
کد امنیتی
ارسال یادداشت ارسال