همراه با نمایشگاه قرآن؛

بررسی نسخه قدیمی قرآن منسوب به دستخط امام علی(ع)

تهران - ایرنا - مصحف منسوب به امام علی(ع) یکی از نسخه های قدیمی قرآن کامل دست‌نویس به دستخط آن امام همام که از مهم‌ترین منابع تحقیقاتی جهان نیز به شمار می‌رود با حضور کارشناسنان و صاحبنظران بررسی شد.

نشست بررسی مصحف منسوب به امام علی(ع) نسخه آستان قدس رضوی، که به تازگی رونمایی شده در بیست و هفتمین نمایشگاه بین‌المللی قرآن کریم با حضور مرتضی توکلی، مدیر تحقیقات مرکز طبع و نشر و نیکنام حسینی پور مدیر عامل موسسه خانه کتاب برگزار شد.
این نسخه که به خط کوفی 16 سطری و بر روی پوست حیوان کتابت شده متعلق به دوران نخست اسلامی است که در سال 1009 هجری به دست شاه عباس صفوی وقف حرم مطهر امام رضا(ع) شده و وقفنامه آن را شیخ بهایی در پشت برگ اول نسخه نگاشته است.
توکلی در ابتدای این نشست با بیان اینکه بررسی مصحف شریف قران کریم به دوره های بسیار دور در غرب و اسلام باز می گردد گفت: در غرب مستشرقان این فعالیت ها را با دقت بسیاری انجام می دادند و از جمله کسانی که در سده‏ های گذشته، به ویژه عصر حاضر به مطالعات وسیعی درباره قرآن دست زده که منشا آثار گوناگونی شده‏اند، مستشرقان بودند.
وی افزود: مستشرقان از جهت اهداف و انگیزه و در نتیجه افکار و آثار علمی در یک سطح نبودند بلکه طیف وسیعی از غرض ورزان معاند تا محققان منصف را تشکیل می‏دادند.
به گفته وی مطالعات قرآنی خاورشناسان غالبا بر اصول و ضوابطی مبتنی است که نتایج آن برای مسلمانان غیر قابل قبول است . مستشرقان به دنبال بافت و محتوای متون بودند. بعد از آن در دهه های اخیر مرکزی به نام کورپوس کورانیکوم در آلمان تاسیس شد که به صورت ویژه بر روی مصحف و نسخه های قدیمی قرآن کریم کار می کند.
مدیر تحقیقات مرکز طبع و نشر با بیان اینکه در اسلام کار ویژه ای در سده های اخیر بر روی این آثار انجام نشده است، گفت: اما در ایران وضعیت عقب تر هم بود و افراد نهایتا به صورت انفرادی کارهایی را انجام داده بودند که هدفمند نبود تا اینکه مرکز طبع و نشر یک نگاه ویژه به این آثار پیدا کرد و تصمیم گرفت بر روی مصحف کهن قرآن کریم در غرب و جهان و اسلام فعالیت ویژه ای را آغاز کند.
توکلی در ادامه به ویژگی های این مصحف اشاره کرد و گفت: قدمت این نسخه، که از همه کهن تر است، انتصاب آن به حضرت علی(ع)، کامل و بی نقص بودن آن نسبت به سایر نسخ دیگر آن را ویژه و خاص کرده است و همین ویژگی ها ما را بر آن داشت تا بر روی این نسخه کار کنیم.
وی در ادامه گفت: این نسخه یکی از قدیمی‌ترین قرآن‌های کامل دست‌نویس جهان و منسوب به دستخط امام علی (ع) است که یکی از مهم‌ترین منابع تحقیقاتی جهان نیز به شمار می‌رود. این نسخه که به خط کوفی 16 سطری و بر روی پوست حیوان کتابت شده متعلق به دوران نخست اسلامی است که در سال 1009 هجری به دست شاه عباس صفوی وقف حرم مطهر امام رضا(ع) شده و وقفنامه آن را شیخ بهایی در پشت برگ اول نسخه نگاشته است.
مدیر تحقیقات مرکز طبع و نشر بیان کرد: این اثر در ابعاد 20 در 26 و 25 در 32 است و میزان نقص آن به 2.94 درصد می‌رسد که در امضای آخر نسخه (کتبه علی بن ابی طالب) است و جنس ورق، مرکب و خط نیز نشان دهنده قدمت این اثر نفیس است. با مقایسه این مصحف با سایر مصاحف کهن دنیا می‌توان گفت قرآن شماره یک، نسخه کامل و منحصر به فردی است.
وی با بیان اینکه این قرآن بسیار ارزشمند دارای ویژگی متعددی است که نمایانگر قرائات، رسم‌الخط، شمارش آیات، و ترتیب مصحف است که از سوره حمد آغاز شده و به سوره ناس ختم می‌شود، افزود: منظور از نقطه‌گذاری وضع علامت‌هایی برای حرکت‌های حروف است که قدیم آن را نقطه‌گذاری می‌نامیدند چون در ابتدا به صورت نقطه‌هایی بود که بر بالا و پایین حروف می‌گذاشتند. نقطه‌های سیاه مستطیلی شکل برای نشان دادن بیشتر حروف نقطه دار و برای نشان دادن ضبط صحیح کلمات از نقطه‌های قرمز دایره‌ای شکل استفاده شده است.
این کارشناس نسخ خطی افزود: منظور از قرائات، دانش شیوه خواندن قرآن است که به صورت تحت‌اللفظی به معنی خواندن و از نظر واژه‌شناسی به معنی شیوه خوانش است. این مصحف از ابتدا تا انتها بر اساس یک روایت واحد علامت‌گذاری نشده بلکه قرائات مختلف در آن مشاهده می‌شود؛ ضمن اینکه انفرادات قرائت نافه، ابوجعفر، ابن کثیر و ابن عامر مشاهده نمی‌شود.
وی اضافه کرد: تطابق قرائت به کار رفته در این مصحف با قرائت یعقوب حضر بیشتر از سایر قرای عراق مانند عاصم، حمزه، کسائی، خلف و ابو عمرو است. قرائات شواذ نیز در برخی از کلمات این مصحف شریف به چشم می‌خورد. البته برخی از نام‌های سوره‌ها در قرآن شماره یک با آنچه امروز متداول است، اختلاف دارد. همچنین عدد فواصل آیات در ابتدای سوره‌های این مصحف با رنگ قرمز مشخص شده است.
وی ادامه داد: در این مصحف از تقسیمات رایج امروزی مانند اجزا سی‌گانه و احزاب شصت‌گانه چیزی مشاهده نمی‌شود و تنها اصطلاح به کار رفته در آن «سُبع» است که در آن مصحف به 7 بخش تقسیم شده که این تقسیمات موافق تقسیماتی است که سخاوی در کتاب خود نقل کرده است.
این کارشناس نسخ خطی در خصوص مشخصات ظاهری این اثر نفیس افزود: جنس این مصحف شریف منسوب به امام علی(ع) به قول مشهور از پوست آهو است که البته در اقوال مختلف به پوست گاو و گوسفند نیز اشاره شده است. این نسخه بیش از 98 درصد نزدیک به متن قرآن است و بر اساس تحقیق صورت گرفته شده در منطقه بصره نوشته شده است و قرائت قرای مصری شبیه تر است و کوفی نیست.
توکلی ادامه داد: در خصوص نگارش این مصحف هم باید گفت که شبیه به آنچیزی است که علمای اسلام تایید کرده اند.در خصوص انتصاب این مصحف هم به حضرت علی(ع) باید گفت که این موضوع از گذشته وجود داشته است و بسیاری از مصحف ها را به ائمه منصوب می کردند. در این خصوص هم سه نظر وجود دارد یک نظر اینکه قطعا این قرآن بنا برشواهد ازجمله تایید شیخ بهایی می گویند متعلق به حضرت است و برخی هم می گویند که به هیچ وجه منصوب به حضرت نیست. در این میان برخی هم قائل به تفصیل هستند و می گویند بر اساس قرائن و شواهد باید این موارد بررسی شود.
وی تصریح کرد: اما از طرفی هم شاهد این هستیم که این مصحف اشتباهاتی وجود دارد که اگر می گوییم منسوب حضرت علی(ع) است قطعا نباید چنین اشتباهاتی در آن وجو داشته باشد. و بر همین اساس می توان گفت که کتابت این مصحف توسط حضرت علی(ع) نبوده بلکه امکان دارد از روی مصحف و خط ایشان کپی برداری شده است و این احتمالی است که می توان به جمع اقوال مختلف رسید.
وی ادامه داد:این اثر در ابعاد 20 در 26 و 25 در 32 است و میزان نقص آن به 2.94 درصد می‌رسد که در امضای آخر نسخه (کتبه علی بن ابی طالب) است و جنس ورق، مرکب و خط نیز نشان دهنده قدمت این اثر نفیس است.
** نمایشگاه قرآن در یک نگاه
به گزارش ایرنا ، بیست و هفتمین نمایشگاه بین‌المللی قرآن کریم با شعار «قرآن، معنای زندگی» از 21 اردیبهشت تا چهارم خرداد به مدت دو هفته تا شب 19ماه مبارک رمضان پذیرای علاقه مندان و بازدید کنندگان از این رویداد بزرگ معنوی خواهد بود.
از10 کشور شامل پاکستان، ترکیه، یمن، هند، عراق، اندونزی، تونس، فلسطین و افغانستان و روسیه برای شرکت در بیست و هفتمین نمایشگاه بین المللی قرآن کریم دعوت شده اند.
شورای برنامه ریزی نمایشگاه، حدود 100 برنامه منتخب در حوزه های متعدد علمی، پژوهشی، کودک، خانواده، ترجمه و غیره دو طول برگزاری این دوره نمایشگاهی اجرا خواهد کرد.
افزایش مشارکت مردمی، ملی و بین المللی تر شدن نمایشگاه نسبت سال های گذشته از جمله ویژگی های امسال نمایشگاه قرآن به شمار می رود.
تمامی فعالیت های این دوره نمایشگاه بین المللی قرآن از ثبت نام تا دیگر فعالیت های آن بصورت الکترونیکی بوده است.
در بخش عفاف و حجاب این دوره از نمایشگاه، 131 غرفه با محوریت عرضه چادر، شال و روسری و ملزومات حجاب فعالیت می‌کند.
همچنین آثار هنری قرآنی در حوزه های مختلف تجسمی، صنایع دستی، تابلو فرش، انواع نقاشیخط با مضامین قرآنی و عفاف و حجاب، نرم افزارها و رسانه های دیجیتال قرآنی بصورت صوتی و تصویری و... خدمات خود را به بازدیدکنندگان از این رویداد بزرگ معنوی ارائه می کنند.
فراهنگ ** 9211 ** 1355

انتهای پیام /*

ارسال دیدگاه ها

برای ارسال دیدگاه از فرم پایین صفحه استفاده کنید
فرستنده *
پست الکترونیک
کد امنیتی
ارسال یادداشت ارسال