روسیه و آمریکا؛ دیوار بلند بی اعتمادی

مسکو - ایرنا - پس از حدود سه سال تنش فزاینده میان مسکو و واشنگتن سرانجام 'مایک پمپئو' وزیر امور خارجه آمریکا راهی شهر بندری سوچی در ساحل دریای سیاه شد تا ضمن رایزنی با مقامات روسیه بر سر اختلافات دو کشور، راهی برای برون رفت از روابط سردی که آمریکا آغازگر آن بود بیابد.

'دونالد ترامپ' نزدیک به سه سال پیش در شرایطی قدرت در آمریکا را بدست گرفت که همواره مدعی تغییر رویکرد آمریکا در قبال روسیه بود اما خیلی زود در مقابل فشارهای گسترده رقبای خود و هژمونی آمریکا برای دشمن انگاری روسیه در جهان قرار گرفت و با توجه به اتهامات وارده به وی برای تبانی با روس ها برای پیروزی در انتخابات ریاست جمهوری، موضعی متفاوت از آنچه شعار داده بود در برابر کرملین اتخاذ کرد.
بنابراین دامنه اختلافات آمریکا و روسیه با آمدن ترامپ نه تنها کاهش نیافت بلکه رشته تحریم های آمریکا علیه روسیه بر سر بحران در سوریه و اختلاف نظر دو کشور در خصوص اقدامات اوکراین روزبروز بیشتر شد تا جایی که آمریکا تحریم های گسترده تری علیه روس ها وضع کرد و فهرستی از نزدیکان 'ولادیمیر پوتین' را مورد هدف قرار داد.
انگلیس نیز بر آتش این اختلافات دامن زد و با متهم کردن روسیه به دست داشتن در ترور 'سرگئی اسکریپال' جاسوس روس و دخترش، عملا آمریکا را در مقابل روسیه قرار داد.
فشار روزافزون دمکرات ها، اختلافات جدی روسیه و آمریکا در خصوص مسائل مختلف بین المللی در مسائلی همچون برجام، استقلال طلبان در اوکراین، یمن، نحوه حل و فصل بحران کره، ونزوئلا و از همه پر دامنه تر مساله حضور غیرقانونی نظامیان آمریکا در سوریه باعث شد که خیلی ها از افزایش تنش ها میان دو کشور به عنوان جنگ سرد دوم یاد کنند.
آمریکا در دوران ترامپ نه تنها مسیر 'باراک اوباما' رئیس جمهوری سابق این کشور علیه مسکو را در پیش گرفت بلکه اقداماتی علیه روسیه انجام داد که اوباما هم از آنها خودداری کرده بود.
تنش در روابط مسکو و واشنگتن در زمان ترامپ باعث شد که علاوه بر بسته شدن دو کنسولگری از چهار کنسولگری روسیه در آمریکا، بسیاری از دیپلمات ها و کارمندان روس در سازمان ملل متحد از این کشور اخراج شوند و دریافت روادید آمریکا توسط دیپلمات های روسی به یک مساله پیچیده و در برخی مواقع غیرممکن تبدل شود هر چند که ترامپ همواره از پوتین تمجید می کرد و مدعی می شد که خواهان بهبود روابط دو کشور است.

** چرخش دستگاه دیپلماسی آمریکا
با پایان یافتن تحقیقات بازرس 'رابرت مولر' در خصوص احتمال تبانی دونالد ترامپ با روس ها برای پیروزی در انتخابات ریاست جمهوری و انتشار گزارش نیم بند او در این باره و برداشت مقامات کاخ سفید از تبرئه ترامپ برای تبانی، فضا برای ترامپ در جهت شکستن یخ روابط با مسکو بازتر شد.
نخستین اقدام ترامپ پس از انتشار گزارش مولر، گفت وگوی تلفنی بیش از یک ساعته با ولادیمیر پوتین بود که به تازگی با 'کیم جونگ اون' رهبر کره شمالی دیدار کرده بود.
پس از این گفت وگوها که دو طرف آن را سازنده خواندند، وزرای خارجه دو کشور در کشوری بی طرف (فنلاند) با یکدیگر دیدار کردند و کلید سفر مایک پمپئو به روسیه زده شد تا اینکه روز گذشته(سه شنبه) او به روسیه سفر کرد.
مایک پمپئو پیش از دیدار با همتای روس خود در توئیتی اعلام کرد که در بعضی از مسائل ممکن است ما با دیگران توافق و در برخی دیگر مخالفت داشته باشیم، اما وقتی موضوع به منافع ملی هر دو طرف برمی گردد باید راهی برای پیشبرد کار پیدا کنیم.
دیدار لاوروف و پمپئو در حالی روز گذشته به پایان رسید که دو طرف خواستار بهبود روابط و باز شدن فضایی جدید در همکاری های خود شدند هر چند که بسیاری معتقدند مسکو و واشنگتن در زمینه های مختلف اختلاف نظر جدی دارند و صحبت از عادی شدن روابط در این فضا، هدفی آرمانی و دور از دسترس به نظر می رسد.
شاید کلیدی ترین بخش اظهارات پمپئو در دیدار با لاوروف این جمله بود که ترامپ مصمم به بهبود روابط با آمریکا است هر چند که روس ها معتقدند که روسیه هراسی به یک نوع رقابت سیاسی در داخل آمریکا تبدیل شده و ابزاری برای ضربه زدن به رقبا توسط گروهی قدرتمند در واشنگتن به حساب می آید.
رئیس دستگاه دیپلماسی روسیه نیز در دیدار با پمپئو خاطرنشان کرد که مسکو برای بنای روابط سازنده و مسئولانه تر با آمریکا در صورت آمادگی واشنگتن، آماده است اما سوءظن های زیادی در مورد یکدیگر انباشته شده که باعث می شود هیچ کدام از دو طرف از این وضع برنده نشوند.
اختلافات جدی دو طرف در کنفرانس مطبوعاتی پس از نشست نیز به خوبی نمایان شد آنجا که لاوروف بار دیگر بر مواضع روسیه تاکید کرد و خروج از برجام، تهدید 'نیکلاس مادورو' رئیس جمهوری قانونی ونزوئلا از سوی آمریکا، ادعای زد و بند روسیه و ترامپ، نامشخص بودن پیمان 'استارت 2' و مبهم بودن موضع دولت اوکراین در خصوص اختلافات با روسیه را نادرست خواند.
لاوروف در این دیدار یادداشتی به پمپئو داد که حاوی دخالت های آمریکا در امور روسیه بود.
وی این سئوال را از همتای آمریکایی خود پرسید: واشنگتن که به نادرست روسیه را متهم به دست داشتن در امور خود می کند آیا حاضر است دست از دخالت در امور روسیه بردارد و دو طرف در این زمینه با یکدیگر به توافق برسند؟
پمپئو نیز در واکنش با وجود آنکه خواست نشان دهد آمریکا به دنبال بی ثبات کردن مناطق مختلف جهان و از همه مهمتر خلیج فارس نیست اما برای توجیه اقدامات ضد ایرانی کشورش، بار دیگر انگشت اتهام را به طرف تهران نشانه گرفت و تصریح کرد که روسیه و آمریکا می توانند با توجه به منافع ملی با یکدیگر در برخی موضوعات همکاری داشته باشند.
دیدار پمپئو با پوتین نیز در حالی در آخرین ساعات سه شنبه شب در استراحتگاه رئیس جمهوری روسیه برگزار شد که رسانه های این کشور خبر دادند پمپئو برای برگزاری این دیدار مجبور شد بیش از سه ساعت در انتظار بماند تا رئیس جمهوری روسیه خود را از آستراخان به سوچی برساند.
پوتین در این دیدار که تنها بخش تشریفاتی آن رسانه ای شد، از تمایل کشورش برای بهبود روابط با آمریکا سخن گفت و اظهار داشت که گزارش بازرس مولر مبنی بر دخالت روسیه در انتخابات آمریکا نادرست و اقدامی در جهت ایجاد مانع بر سر راه عادی سازی روابط میان دو قدرت جهانی است.
رئیس جمهوری روسیه گفت: ما بارها اعلام کرده ایم که قصد داریم روابط دو کشور را بازسازی کنیم و امیدوارم اکنون شرایط این کار فراهم شده باشد.
پوتین همچنین از اهمیت حفظ ثبات استراتژیک، عدم گسترش سلاح های کشتار جمعی، حل بحران های منطقه ای، مبارزه با جرایم سازمان یافته، مبارزه برای حل مسائل زیست محیطی، مسائل مربوط به فقر و دیگر مسائل مربوط به زمان های مدرن و مسائل اقتصادی سخن گفت.
'یوری اوشاکوف' دستیار ارشد سیاست خارجی کاخ کرملین در پایان این دیدار در جمع خبرنگاران حاضر شد و اظهار داشت که دو طرف در خصوص روابط دوجانبه، برنامه جامع اقدام مشترک و مسائل مختلف منطقه ای ازجمله لیبی، افغانستان، سوریه، بحران شبه جزیره کره و ثبات راهبردی و کنترل تسلیحات گفت وگو کردند.
با وجودی که بنظر می رسد ماه عسل سفر وزیر امور خارجه آمریکا، قطعی شدن دیدار پوتین و ترامپ در حاشیه اجلاس گروه 20 کشور صنعتی در شهر اوزاکای ژاپن بوده باشد اما هیچ بعید نیست که باز آغاز مناقشه ای جدید میان روسیه و اوکراین کمی آنطرف تر از محل برگزاری دیدار پمپئو و پوتین (در دریای سیاه)، این نشست را هم به مانند قبلی بر باد دهد.
در مجموع به نظر می رسد رهبران مسکو و واشنگتن به رغم تلاش گروه های سیاسی پرنفوذ در آمریکا برای دوری از روسیه و نزدیکی به متحدان در بروکسل، تلاش دارند که کم کم یخ روابط خود را آب کنند.
برخی معتقدند تیم ترامپ به دنبال آن است تا ناکامی های بین المللی خود برای حل و فصل بحران های مختلفی که خود آغازگر آن بوده را با کمک روسیه به نحوی حل وفصل کند که در انتخابات پیش روی آمریکا، کارنامه ای بهتر از وضعیت نامشخص کنونی پیدا کند اما با همراه کردن روس ها با واشنگتن که عملا بدون دادن امتیازی ویژه به روسیه غیرممکن به نظر می رسد.
زیرا ترامپ بر خلاف ادعای خود در دوسال گذشته توفیقی به جز درگیری و تنش و افزایش اختلاف با متحدان و رقبای خود نداشته و حتی نتوانسته پیشرفتی در مساله شبه جزیره کره به جز چند عکس یادگاری با کیم جونگ اون پیدا کند و وضعیت در خاورمیانه را هم با اقدامات یک جانبه همراهان خود بیش از هر زمانی متشنج کرده و از فشارهای ناعادلانه خود علیه ملت ایران نیز نتیجه ای نگرفته است.
روس ها نیز که همواره خواهان بهبود روابط با آمریکا بوده اند و بدنبال رفع بیش از 66 بسته تحریمی آمریکا از روی اقتصاد خود هستند، امیدوارند سرانجام عقل و منطق در واشنگتن برتری یابد تا شاید ارتفاع دیوار بی اعتمادی میان مسکو و واشنگتن کمی کوتاه تر شود و واشنگتن با پذیرش واقعیت چند جانبه گرایی امروز در جهان به جای یک جانبه گرایی خود در گذشته، فضا را برای بهبود روابط و حل و فصل مسائل از طریق احترام به حقوق دیگر کشورها از جمله روسیه باز کند.
گزارش از: رحمت الله خدادادی
اروپام ** 1346** 1071

انتهای پیام /*

ارسال دیدگاه ها

برای ارسال دیدگاه از فرم پایین صفحه استفاده کنید
فرستنده *
پست الکترونیک
کد امنیتی
ارسال یادداشت ارسال