ارتقای ایمنی نوجوانان در فضای مجازی با حمایت و نظارت آگاهانه

تهران- ایرنا- کارشناسان معتقدند که همراهی با کودکان و نوجوانان در شبکه های اجتماعی مهم ترین اقدام خانواده ها برای ارتقای ایمنی آنان در این فضاها است. از این رو رسانه ها و مسوولان امر باید با وضع قوانین خاص، استفاده صحیح از این ابزار را به همگان آموزش دهند تا ازبروز مشکلات احتمالی در آینده جلوگیری به عمل آید.

به گزارش گروه اطلاع رسانی ایرنا، امیرعلی تنها 13 سال سن دارد اما حضورش در فضای مجازی و شبکه های اجتماعی به قدری زیاد است که گاهی اوقات متوجه حضور دیگران در کنارش نمی شود. تعداد فالوئرهایش در شبکه ای مانند اینستاگرام از یک سلبریتی هم بیشتر است. مدام از این شبکه به آن شبکه می رود و وب سایت های مختلفی را می شناسد که هر آنچه برایش علامت سوال ایجاد می کند به سرعت در این شبکه ها به جست و جوی آن می پردازد. آنقدر حرفه ای و جذاب در برخی از این شبکه ها پست می گذارد که تنها با خوردن نخستین لایک از خوشحالی و شادمانی در پوست خود نمی گنجد اما این پایان ماجرا برای امیرعلی نیست زیرا اگر معکوس این موضوع برایش اتفاق بیفتد بی حوصله و دمق می شود و با برخوردی تند و ناشایست با والدینش سخن می گوید. برای گوشی همراه خود و تمام برنامه های داخل آن رمزهای جداگانه ای دارد به طوری که پدر یا مادرش نیز رمز گوشی او را نمی دانند. امیرعلی معتقد است که گوشی حریم شخصی و خصوصیش است و فردی حق دست زدن به آن را ندارد. کنترل زمان وبگردی و پرسه زدن او در شبکه ها هم از دست خانواده اش خارج شده و نمی‌دانند چطور از او بخواهند که از دنیای مجازی بیرون بیاید و با آنها و دیگران در زندگی وقت بگذراند.

این تمام ماجرای امیرعلی نیست زیرا مسوولان مدرسه و معلمانش نیز عدم تمرکز او در کلاس درس شاکی هستند. شبکه های مجازی شاید مقصر باشند اما والدین امیرعلی مقصران اصلی هستند که در کودکی برای او به عنوان جایزه گوشی تلفن همراه خریده اند تا به جای بازی های کودکانه و در خور سنش با این ابزار ارتباطی بازی کند، بی آنکه راه و روش استفاده از آن را به او بیاموزد و خطرات احتمالی استفاده از اینترنت و برخی بازی های اینترنتی را به او گوشزد کنند.

مشکلات استفاده از اینترنت و پرسه زنی در شبکه های مجازی نوجوانان با نزدیک شدن به فصل تابستان و تعطیلات دوچندان می شود زیرا در این ایام بسیاری از دانش آموزانِ نوجوان با مشکل نحوه گذراندن اوقات فراغت خود روبرو هستند و برخی از خانواده ها به دلیل مشکلاتی از جمله تامین هزینه های جانبی قادر به گذاشتن فرزند خود در کلاس های متفرقه نیستند و همین مساله مزید بر علت می شود تا نوجوانان وقت خود را با گشت و گذار در شبکه های مجازی بگذرانند، موضوعی که شاید بتوان نام اعتیاد اینترنتی را هم برآن گذاشت.

کودکان و نوجوانانی که از حداقل توانایی برای مدیریت مسایل و مشکلات برخوردارند، سطح آسیب پذیری‌ آنها در برابر فشار همسالان بالا است و هنوز با نحوه استفاده از تکنولوژی به خوبی آشنا نشده‌اند و این فضاها به اشتباه جای زمان فراغت و استراحت آنها را گرفته است که باید گفت این امر هم تهدید و هم فرصتی بزرگ محسوب می شود.

اهمیت این موضوع سبب شد تا پژوهشگر گروه اطلاع رسانی ایرنا به منظور واکاوی چالش های تربیتی نوجوانان و دانش آموزان در مواجه با استفاده از شبکه های اجتماعی به گفت وگو با «علیرضا شریفی یزدی» جامعه شناس، عضو هیأت علمی دانشگاه تهران و عضو پژوهشگاه خانواده بپردازد.

-در ادامه متن گفت وگو را می خوانیم.
** ایرنا: بهره گیری از شبکه های اجتماعی باید از چه سطحی شروع شود؟
*** شریفی یزدی: با گسترش نفوذ اینترنت دسترسی افراد به فضاهای مجازی افزایش یافته است که البته نوجوانان نیز از این امر مستثنی نبوده‌اند و آنها در استفاده از فناوری های مختلف به خصوص اینترنت از نبوغ خاصی برخوردار هستند. نگرانی‌ها در مورد امنیت کودکان و نوجوانان در این فضاها بسیار زیاد است و آموزش والدین برای کاهش مضرات حضور نوجوانان در فضای مجازی ضروری به شمار می رود. آنها باید ابزارهای نظارتی را در این فضا بشناسند و به درستی از آنها استفاده کنند. تصویب قوانین جدید در راستای افزایش حداقل سن مجاز کودکان برای حضور در شبکه‌های اجتماعی می تواند نشان از وجود نگرانی ها درباره استفاده نوجوانان از این شبکه های اجتماعی باشد. والدین باید از حضور نوجوانان خود در شبکه‌های مختلف اجتماعی و قرار دادن اطلاعات شخصی در فضای عمومی جلوگیری به عمل آورده یا فعالیت‌‌های آنان را نظارت کامل کنند.

** ایرنا: با توجه به فرارسیدن فصل تابستان و اوقات فراغت، دانش آموزان و نوجوانان بیشتر وقتشان را در فضای مجازی سپری می کنند، سوال اینجاست که امروزه فضای مجازی به عنوان یک ضرورت در زندگی مشهود است اما این مساله تا چه اندازه قابل قبول است که به فرزندان ما آسیب نمی زند؟
*** شریفی یزدی: گذران فراغت یعنی زمانی که قرار نیست فرد وظایفی را که بر عهده دارد به آن بپردازد. بدین ترتیب زمان درس خواندن، کار کردن یا ورزش کردن عنوان اوقات فراغت را به خود نمی گیرد اما کارهایی که در زمان فراغت انجام می دهد کارهایی است که هیچ وظیفه و نیازی برای انجام آن نیست. وقت گذرانی نوجوانان در شبکه های مجازی از سر بیکاری یا کنجکاوی در این فضاها است. وقتی والدین از کودکان یا نوجوانان خود می پرسند که در حال چه کاری هستی آنها بدون اینکه قبول کنند که در حال پرسه زدن در شبکه های اجتماعی هستند یا از ترس برچسب داشتن اعتیاد به اینترنت آن را پنهان می کنند. چرخ زدن در فضای مجازی، بخش بزرگی از اوقات فراغت نوجوانان را اشغال می‌کند و این موضوع اوقات فراغت را به طور ناخواسته می سوزاند که بسیاری از نوجوانان یا جوانان و خانواده هایشان خود به این موضوع واقف نیستند.

** ایرنا: آسیب ها و جرایم شبکه های مجازی برای نوجوانان و دانش آموزان تا چه اندازه می تواند خطرناک باشد؟ چه راهکاری برای اصلاح این وضعیت و ایجاد فضای متعادل در بهره مندی از شبکه های اجتماعی وجود دارد؟
*** شریفی یزدی: شبکه های اجتماعی مکانی مناسب برای افتادن فرزندان در دام شکارچیانی است که به دنبال سوءاستفاده از کودکان و نوجوانان هستند. برخی از کاربران پروفایل های جعلی می سازند و به این ترتیت فرزندان در معرض خطر ارتباط با افرادی قرار می گیرند که ناشناس هستند و ممکن است به آنها صدمه یا از آنها سوءاستفاده کنند. گاهی اوقات فرزندان به قدری غرق در فضاهای مجازی می شوند که به آنها لقب معتاد به اینترنت می دهند زیرا ساعت ها چشم خود را به صفحه گوشی یا تبلت خود می دوزند و از دنیای واقعی دور می شوند. اغلب نوجوانان و جوانان برای گریز از واقعیت های روزمره به این فضاها پناه می آورند و بر اثر آن شرایط زندگی و سلامتیشان به خطر می افتد. برخی از مطالعات ارتباط مستقیم میان استفاده از اینترنت و افسردگی در این گروه سنی را نشان می دهد. نوجوانان در فضای مجازی و شبکه‌های اجتماعی رفتارهایی دارند که در محیط عمومی هرگز از آنها سرنمی‌زند. در صورتیکه هرگز نمی دانند این گونه رفتارها در آینده چه پیامدهای منفی را به دنبال خود می آورد. شبکه های اجتماعی می تواند سبب عدم تمرکز، حواس پرتی دانش آموزان از انجام تکالیف یا ورزش شوند. وجود محتواهای نامناسب در شکل گیری شخصیتی و ذهنی نوجوانان بسیار مخرب است و والدین باید به فرزندان خود این اطمینان را بدهند که سبک زندگی سالم در دنیای واقعی متفاوت با دنیای مجازی است.

بچه ها در فضای مجازی و شبکه‌های اجتماعی رفتارهایی دارند که در محیط عمومی هرگز از آنها سرنمی‌زند. ممکن است تصاویری پست کنند یا چیزهایی بنویسند که در زندگی واقعی ممکن نیست از آنها دیده شود. نوجوانان هرگز نمی دانند که تمامی این رفتارها تا همیشه در فضای مجازی باقی می ماند و بر آینده آنها تاثیر دارد.

** ایرنا: ضرورت ‌کنشگری میان والدین و آموزگاران برای کنترل فرزندان در نحوه استفاده از فضای مجازی تا چه اندازه ضرورت دارد؟ خانواده ها برای حل این مساله باید به چه جایی مراجعه یا مشاوره کنند؟
*** شریفی یزدی: کارشناسان توصیه می‌کنند که خانواده ها و مدارس نقش مربی، ناظر و مشاور کودکان و نوجوانان در فضای مجازی را بر عهده دارند. والدین باید با حضور در کارگاه های آموزشی و خانوادگی و گاهی با مراجعه به مشاوران در این زمینه نحوه استفاده و کنترل فرزندان خود را از این فضاها آموزش ببینند. گفت وگو با بچه‌ها درباره نحوه استفاده درست از این فضا و سوءاستفاده‌های احتمالی در آن ضروری است. به جای ترساندن و تهدید باید نوجوان را تشویق کرد که در مورد مسایل و دغدغه هایشان در این مورد سخن بگویند. برخی والدین به اشتباه تصور می کنند که گوشی موبایل یا تبلت حریم شخصی آنها است یا بعضی دیگر برای رها شدن از گیردادن بچه هایشان می گذارند که آنها ساعت ها آزادانه در اینترنت گشت و گذار کنند در صورتیکه این عمل به شدت غلط است. والدین باید رمز عبور فرزندان خود را داشته باشند و در حضور یا غیاب آنها گوشی فرزندان خود را چک کنند و موارد نابجا و تخلف را به آنان تذکر بدهند. همچنین فرزندان باید بدانند که هر گونه مشکل، سخن یا مساله ای که کنجکاوی آنها را بر می انگیزد، به والدین خود اطلاع دهند. مشاوران و کارگاه های آموزشی بهترین مرجع برای کمک به خانواده ها و راهنمایی دادن به آنها هستند تا بر میزان فعالیت آنلاین فرزندان نظارت شود تا بهترین نتیجه ها حاصل شود. گفت وگو بهترین و مهم ترین گزینه برای رفع تمامی مسایل و مشکلات میان خانواده ها و فرزندانشان است و هیچ فردی نباید این موضوع را هرگز از یاد ببرد.

- این گفت وگو را با فرزانه روح افزا روانشناس تربیتی ادامه می دهیم.
** ایرنا: گذران اوقات فراغت نوجوانان درشبکه های مجازی به یک چالش جدی تربیتی تبدیل شده است، نظر شما در این باره چیست؟
*** روح افزا: اوقات فراغت باید به عنوان شور انگیزترین لحظات برای افراد به خصوص نوجوانان باشد زیرا این قشر نیاز جدی در زمینه برنامه ریزی برای گذران اوقات فراغت خود هستند. شکوفایی استعدادها، کسب توانمندی های لازم برای آینده ای بهتر، پرورش قوه تخیل، مهارت آموزی و رشد شخصیتی و ... از جمله اموری به شمار می روند که در اوقات فراغت کودکان و نوجوانان حاصل می شود. حال اگر خانواده ها و مسوولان نوجوان و جوان خود را در خصوص گذران اوقات فراغت هدایت کنند یا با برنامه ریزی صحیح، آنها را از ورود بی رویه به فضاهای مجازی منصرف کنند تا بر هویت و رشد شخصیتی فرزندان خود تاثیر مثبتی داشته باشند.

** ایرنا: استفاده بی رویه از اینترنت و گذران وقت نوجوانان از شبکه های اجتماعی چه آسیب هایی را به همراه دارد؟
*** روح افزا: بر پایه تحقیقات جامعه شناسان و روانشناسان بیش از 45 درصد از نوجوانان اوقات فراغت خود را در اینترنت یا فضاهای مجازی سپری می کنند. ورود بی رویه دانش آموزان در اینترنت به دلیل اینکه استفاده صحیح ازشبکه های اجتماعی و ورود به فضای مجازی درجامعه به درستی برای آنها تبیین و فرهنگ سازی نشده است و اغلب خانواده ها هم به دلیل ساختار سنتی چندان با این گونه فضا ها آشنایی ندارند یک چالش مهم تربیتی است و اینگونه نوجوانان از مولفه های تربیتی و فرهنگی دور شده و هویت شان دچار تردید وآسیب می شود. بنابراین توجه جدی مسوولان امر به خصوص آموزشی درباره ایجاد فرهنگ سازی صحیح ورود به فضای مجازی برای آحاد جامعه در شرایط ایمن لازم است تا از دغدغه والدین در این خصوص کاسته شود زیرا استفاده بی رویه از این ابزار رشد شخصیتی و سلامت روان نوجوانان را به مخاطره می اندازد.

** ایرنا: راهکار های دوری نوجوانان و دانش آموزان و کاهش آسیب های این فضا را چگونه ارزیابی می کنید؟
*** روح افزا: گسترش ارتباط اجتماعی و تقویت این ارتباطات با شیوه های مختلف مانند برگزاری میهمانی همسالان، صله رحم خانوادگی تفریح و مسافرت می تواند از جمله راهکارها برای کاهش آسیب های فضای مجازی برای نوجوانان باشد. راهنمایی و صحبت با فرزندان درخصوص استفاده بهینه ازشبکه ها مجازی و برقراری ارتباط محکم و استوار و صمیمی با فرزندان مهم ترین روش به شمار می رود. اختصاص دادن ساعت های کوتاه به بازی های رایانه ای و اینترنت در طول شبانه روز می تواند راهکار موثر دیگری در این زمینه باشد. آموزش آسیب ها و تهدیدهای فضای مجازی به فرزندان برای کمک به استفاده ایمن از اینترنت است تا آنها اطلاعات شخصی و خانوادگی خود را در اختیار دیگران قرار ندهند. غنی سازی برنامه های فراغت دانش آموزان متناسب با شرایط سنی شان از جمله امور مربوطه به آموزش و پرورش است تا آنان را با مشارکت های اجتماعی آشنا سازند.

پژوهشم**9117**9131

انتهای پیام /*

ارسال دیدگاه ها

برای ارسال دیدگاه از فرم پایین صفحه استفاده کنید
فرستنده *
پست الکترونیک
کد امنیتی
ارسال یادداشت ارسال