خلأ نهادهای مردمی توانمند در بحران‌های طبیعی

مشکلات سمن‌ها در امدادرسانی؛ از به رسمیت نشناختن تا اتهام‌زنی

تهران- ایرناپلاس- در شرایط بحرانی سازمان‌ها و نیروهای مردمی به‌دلیل تخصص میدانی و بومی، بهتر می‌توانند نیازها و کمبودهای واقعی مناطق را تشخیص دهند و خود را به‌آسانی با شرایط و موقعیت منطقه‌ای واقع در آن تطبیق دهند.

سازمان‌های غیردولتی با بهره‌گیری از منابع انسانی داوطلب و جذب منابع مالی، با هزینه بسیار پایین، قادر به تحقق اهدافی هستند که سایر سازمان‌ها از انجام دادن آن‌ها با آن حد هزینه، ناتوان هستند. از سوی دیگر، سازمان‌های غیردولتی قادر به جذب و جلب مشارکت گروه‌های داوطلب مردمی برای عملی کردن اهداف و برنامه‌های خود هستند. این سازمان‌ها به دلیل خودجوش بودن، به اصول خود، پایبندتر و متعهدتر هستند؛ اصولی که دولت‌ها گاهی به دلیل حفظ منافع یا دیگر مسائل به فراموشی می‌سپارند.

سازمان‌های مردم‌نهاد به دلیل آنکه با اهداف خیرخواهانه و بشردوستانه ایجاد می‌شوند، نوعی اقتدار، اعتبار و شایستگی را به آن‌ها می‌دهد که ناشی از حس احترام و مقبولیت اجتماعی آن‌هاست و به دلیل انعطاف‌پذیری بالا و به دور بودن از بروکراسی دولتی قادرند سریع‌تر و با کارایی بیشتر، کار امدادرسانی را انجام دهند.

**ناهماهنگی، اصلی‌ترین مشکل نهادها

در این میان 36 انجمن مردم‌نهاد مجوز فعالیت رسمی دارند، اما در سیل اخیر فقط دو تا سه انجمن مردمی در مناطق سیل‌زده حضور داشتند و فعالیت می‌کنند. با توجه به تخصص، تجارب و مهارت ان‌جی‌اوها در حوزه‌های مختلف در امر امدادرسانی، غیبت و خلأ آن‌ها در این مناطق خود آسیب دیگر است. مؤسسه خیریه «مهر گیتی» از جمله نهادهای مردمی است که در اوایل فروردین و در آغاز امدادرسانی‌های شماره حساب‌هایش را مسدود کردند. در این باره، زهرا گیتی‌نژاد، مدیرعامل مؤسسه مردم‌نهاد مهرگیتی به ایرناپلاس می‌گوید: ما در بحران‌های متعددی حضور داشته‌ایم. از جمله در زلزله آذربایجان شرقی، در زلزله کرمانشاه و در سیل امسال هم در استان‌های مختلف فعالیت داشته‌ایم. اصلی‌ترین مشکلی که ما داشتیم، ناهماهنگی است. برای مثال، در اوایل فروردین که ما برنامه امدادرسانی به مناطق سیل‌زده داشتیم، متوجه شدیم حساب‌های ما را مسدود کرده‌اند که برای ما یک شوک بود. نه از این جهت که دیگر مردم نمی‌توانند کمک کنند، از جهت اینکه بدون اطلاع قبلی، چرا شماره حساب ما را بسته‌اند؟

**وقتی یک حسابی مسدود می‌شود، مردم مشکوک می‌شوند

گیتی‌نژاد ادامه داد: تمام اداره‎‌ها بسته بود. کسی جواب ما را نمی‌داد. از طریق هلال‌احمر اقدام کردیم، هلال‌احمر به ما یک نامه داد و ما هم رفتیم دادسرا و حساب ما را باز کردند. این در حالی است که همه نهادها سوابق ما را می‌دانند. وقتی یک حسابی مسدود می‌شود، مردم مشکوک می‌شوند و برای مردم و خیران ما این سؤال پیش می‌آید که چرا این حساب بسته شده است؟ از خود می‌پرسند نکند این‌ها هم مفسد هستند؟ این رفتار باعث سلب اعتماد مردم نسبت به سازمان‌های مردم‌نهاد می‌شود. این رفتار از نظر حیثیتی وجه بدی دارد و شخصاً از این ماجرا دلخور شدم. حداقل به ما خبر ندادند که چنین کار می‌خواهند انجام دهند. از این جهت نیاز به هماهنگی واحد و کامل در شرایط بحرانی وجود دارد تا سازمان‌های مردمی هم بتوانند بخشی از این آسیب و خرابی را بر عهده بگیرند و بازسازی کنند.

**از به رسمیت نشناختن تا متهم کردن

از سوی دیگر، زهرا رحیمی، مدیرعامل «جمعیت امام علی» درباره مسائلی که سازمان‌های مردم‌نهاد با آن درگیر هستند، به ایرناپلاس می‌گوید: ما در این باره همیشه با چند عامل مواجه بوده‌ایم. از به رسمیت نشناختن مجموعه گرفته تا اتهاماتی که گاهی به ما وارد می‌کنند. یکی مسأله به رسمیت نشناختن است. یعنی برخلاف تجربه‌هایی که به‌عنوان یک سازمان مجرب و شناخته شده داریم، برای بعضی از کارهایی که نیاز ندارند، اما باید دنبال مجوز برای ورود به قضیه بدویم. این مسأله با ماهیت نیاز به‌سرعت در امداد‌رسانی در تضاد است.

**موازی‌کاری در امدادرسانی‌ها

رحیمی توضیح می‌دهد: برای مثال در همین حادثه سیل، جمعیت امام علی آماده امدادرسانی بود و توانست به‌طور سریع در منطقه حاضر شود و واکنش نشان دهد، اگر می‌خواستیم منتظر مجوز بمانیم تا چند روز باید معطل می‌شدیم. این آمادگی از قبل ما باعث شد سریع واکنش نشان دهیم. مسأله دوم ناهماهنگی دولت و سازمان‌های مردم‌نهاد در منطقه است. معمولاً دولت آن‌قدر درگیر وضعیت بحرانی است که نمی‌تواند جهت‌دهی مناسب و منظمی در امدادرسانی‌ها انجام دهند که موازی‌کاری نشود. خود انجمن‌ها هم هماهنگی لازم را ندارند و باید تلاش کنیم که بیشتر هم هماهنگ شویم. بانک اطلاعاتی و شناسایی‌هایی که همه انجمن‌ها دارند، اگر تجمیع شوند خیلی می‌تواند مؤثر واقع شود.

**دخالت ندادن انجمن‌ها در تصمیم‌گیری‌ها

وی می‌افزاید: مسأله سوم عدم دخالت دادن انجمن‌ها در تصمیم‌گیری‌هاست. الان انجمنی مانند جمعیت امام علی کمک‌های مردمی را دریافت می‌کند، مترصد این است که چه بخشی را باید پوشش بدهد که در برنامه‌های دولت نیست. دولت باید برنامه خودش را اعلام کند که ما ببینیم کدام بخش‌ها ضعیف است که ما بتوانیم در آن زمینه تأثیرگذار باشیم. مسئله دیگری که هست، وجود فضای اتهام‌زنی نسبت به انجمن‌های مردمی است. متأسفانه به‌دلیل اینکه جناح‌های سیاسی با هم مشکل دارند، خیلی وقت‌ها این انجمن‌ها را وسیله انتقام‌گیری و کینه‌کشی از هم قرار می‌دهند و این سازمان‌ها را به حاشیه می‌کشانند و کیفیت امدادرسانی را پایین می‌آورند.

**امدادرسانی یک کار تخصصی است

مدیرعامل جمعیت امام علی تأکید کرد: باید توجه کنیم که مسأله امدادرسانی یک کار تخصصی است. ورود نیروهای غیرمرتبط در این امر باید منوط به آموزش‌های لازم باشد. کار امدادرسانی فقط مختص مواقعی بحران نیست و این نیروها مدام باید آموزش داده شوند. یکی از برگ برنده‌های جمعیت امام علی این است که در طول سال فعالیت دارد، نه فقط در مواقع بحرانی. نیروها، آمادگی متشکل شدن و واکنش سریع را دارند. چون در اساسنامه‌ آمده است که این خدمات را چه از لحاظ تجهیزات لجستیکی و چه از لحاظ دانش باید ارائه دهند. از همین رو، همواره در حال تقویت زیرساخت جمعیت هستند.

اگر نیروهای مسلح به‌عنوان نیروهای امدادگر وارد می‌شوند، طبیعتاً آن‌ها هم باید این دوره‌های آموزشی امدادرسانی را ببینند. اگر در بخش لجستیکی از این نیروها استفاده شود، به دلیل امکانات و تجهیزاتی که در اختیار دارند و بقیه در اختیار ندارند، آنجا باید کار را تقسیم کرد، اما اینکه همه نیروهای امدادی هر کاری را انجام دهند نتیجه همین وضعیتی می‎‌شود که در حال حاضر می‌بینید، چرا که هیچ‌گونه سازماندهی در تقسیم نیروها و امدادرسانی وجود ندارد.

انتهای پیام /*

ارسال دیدگاه ها

برای ارسال دیدگاه از فرم پایین صفحه استفاده کنید
فرستنده *
پست الکترونیک
کد امنیتی
ارسال یادداشت ارسال