واکاوی راه‌های ارائه آثار ادب فارسی به بازار جهانی

تهران- ایرنا- استاد دانشگاه و مترجم معتقد است برای راهیابی آثار ادبی زبان فارسی به بازارهای جهانی باید با زبان‌های نزدیک تعامل برقرار کنیم، خورده نظام‌های ادبی را بشناسیم و از نظر ترجمه، ویرایش و چاپ، اثر درخور ارائه دهیم.

به گزارش خبرنگار فرهنگی ایرنا، همزمان با سالروز شهادت مرتضی آوینی (20 فروردین) و هفته هنر انقلاب اسلامی، به همت حوزه هنری انقلاب اسلامی و همکاری موسسه خانه کتاب، نشست‌‌های تخصصی با موضوع کتاب و ادبیات برگزار می‌شود.
آخرین جلسه از این سلسله جلسات، عصر دیروز (یکشنبه) به نام «نقد آثار ترجمه شده مرکز ترجمه حوزه هنری از فارسی به زبان مقصد در سه سال اخیر» برگزار شد.
دبیر مرکز ترجمه حوزه هنری ابتدا در بیان تاریخچه‌ای از تاسیس و فعالیت‌های این مرکز، گفت: مرکز ترجمه حوزه هنری اواسط سال 93 با رویکرد جدید و هدف معرفی آثار انقلاب اسلامی به سایر ملل، فعالیت جدی‌تر خود را آغاز کرد.
شیرین محمدی افزود: این مرکز تاکنون بیش از یکصد عنوان کتاب را به بیش از 19 زبان دنیا و گونه‌های مختلف کتاب کودک و نوجوان، شعر، داستان کوتاه، رمان و خاطره ترجمه و چاپ کرده است.
مدیر مرکز ترجمه نیز ادبیات را مهم‌ترین شاخه فعالیت این مرکز برشمرد و گفت: ما با هدف ترجمه آثار ادبی به زبان های دیگر فعالیت خود را آغاز و به تولید محتوا پرداختیم.
دکتر سعیده حسینجانی اضافه کرد: در همین زمینه گزیده مجموعه‌هایی تهیه و آثاری به زبان‌های مختلف ترجمه کردیم، تمرکز ما در سال 97 بیشتر زبان‌های کشورهای همسایه مانند اردو و ترکی استانبولی با حضور یک مترجم زبان اصلی و یک مترجم ایرانی بوده تا هم روح اثر منتقل شود و هم ترجمه شاخص باشد.

** زبان فارسی؛ تولیدکننده دیروز ادبیات واردکننده امروز
دکتر محمد کریمی بهبهانی در ادامه تصویری از وضعیت ترجمه در کشور و اهمیت آن بر اساس فرضیه‌های جامعه شناختی زبان و پسااستعماری، نقاط ضعف و قوت و راهکارهایی برای کارآمدی بیشتر فعالیت‌های مرکز ترجمه ارائه داد.
وی با اشاره به جایگاه زبان فارسی در نظام ادبی بین الملل، گفت: بر اساس پژوهش‌ها طی دو دهه گذشته حدود 80 درصد متون ادبی زبان فارسی ترجمه و 20 درصد تالیف بوده است، البته بسته به شرایط انجام پژوهش، این میزان تا 10 درصد کمتر یا بیشتر قابل تغییر ولی به طور کلی درست است.
استاد گروه مترجمی زبان انگلیسی دانشگاه آزاد کرج ادامه داد: از طرف دیگر زبان فارسی بر اساس نظریه‌های جامعه شناسی زبان، زبان حاشیه‌ای محسوب می‌شود؛ به این دلیل که در تقسیم بندی‌های جامعه شناسی ترجمه، زبان‌هایی زبان مرکزی هستند که سهم بیشتری در تولید ادبیات دارند، آثار آنها در کشورهای مختلف پذیرفته می شود، تعداد گویشور زیادی دارند، تمایل به یادگیری این زبان ها زیاد است و آثار از این زبان ها برای نمونه زبان انگلیسی، فرانسه و اسپانیایی به زبان‌ها و فرهنگ‌های دیگر راه می‌یابد.
مترجم کتاب «ترجمه و قدرت» با اشاره به وضعیت کنونی زبان فارسی در نظام بین المللی زبان‌ها و دشواری ترجمه و ارائه آثار ادبی از زبان فارسی به دیگر زبان‌ها، راهکارهایی برای موثرتر بودن این حرکت بیان کرد.
«یک راه این است به جای ترجمه به زبان‌های مرکزنشین به زبان‌های حاشیه‌ای ترجمه و با مخاطبان این زبان‌ها ارتباط بگیریم، زبان‌هایی که به لحاظ قدر و قدرت به ما نزدیک هستند و رابطه غیرمتقارنی نداریم و امکان دردست گرفتن بخشی از بازار کتاب و ادبیات این زبان‌ها موجود است؛ مانند زبان اردو، کردی یا ارمنی».
وی با اشاره به انبوهی تولیدات به زبان هایی مانند انگلیسی گفت: کلان نظام زبان و ادبیات انگلیسی که کشورهای زیادی را شامل می‌شود، با آغوش باز پذیرای محصولات ادبی ما نیست، جای خالی ندارد و آثار قوی بسیار است.
دکتر کریمی بهبهانی همچنین دومین راهکار را شناخت حوزه نظام ادبی مناسب دانست و گفت: نیازسنجی در جامعه هدف پیش از ارائه اثر بسیار مهم است، اگر اثری که ارائه می کنیم از آثار مورد درخواست جامعه مخاطب نباشد زحمات هدر می‌رود.
«همچنین باید خورده نظام مناسب در کلان نظام ادبی زبان مقصد را یافت. برای نمونه اگر مجموعه‌ای از داستان‌ها یا شعرهای زنان ایرانی را گرد آورده و ترجمه کنیم می تواند مفید باشد؛ زیرا این عناوین همیشه در کلان نظام زبان و ادبیات انگلیسی، فرانسه و اسپانیایی دیده و مورد توجه می‌گیرند».

**خودمان، خودمان را تعریف کنیم
این استاد دانشگاه از منظر رویکرد فرضیه پسااستعماری نیز اهمیت ترجمه به زبان های دیگر را بررسی کرد و گفت: در طول تاریخ مشرق زمین و ایران، مستشرقین هویت ما را بازتعریف و زیاد روی ادبیات و تاریخ ما کار کرده اند، در هیچ دوره ای خود را برای جهانیان تعریف نکرده ایم؛ بنابراین هویت خود را باید تعریف کنیم که ترجمه آثار از فارسی به دیگر زبان‌ها در همین راستا قرار دارد.

***باید با گذشته خود ارتباط برقرار کنیم
وی با اشاره به اقبال عمومی جهانی به مولوی، شاعر ایرانی قرن هفتم گفت: با اینکه بزرگان ادب فارسی مانند حافظ، سعدی یا عطار امروز در سطح نظام جهانی ادبیات به حاشیه رانده شده اند، مولانا همچنان مطرح و در مرکز است و اگر اثری از نویسندگان ما هست که برگرفته از داستان‌های مثنوی است در ترجمه قطعا با اقبال روبرو می‌شود؛ بنابراین باید ارتباط ها را برقرار کنیم.
«باید نشان دهیم ما ادامه ادبیاتی هستیم که در یک دوره بسیار موثر بوده و امروز از آن تاثیر گرفته‌ایم، باید ضمن برقرار کردن این ارتباط آن را نشان دهیم».
کریمی با اشاره به نقاط قوت آثار ترجمه شده مرکز ترجمه گفت: بسیاری از مترجمان این آثار فقط مترجم نیستند و دغدغه‌های فرهنگی و ادبی دارند، تنوع خوبی در مجموعه آثار دیده می‌شود، انتخاب زبان ها هوشمندانه است ولی به نظر می‌رسد باید روی ویرایش بعضی آثار کمی بیشتر کار شود.
فراهنگ**9157** 9053

انتهای پیام /*

ارسال دیدگاه ها

برای ارسال دیدگاه از فرم پایین صفحه استفاده کنید
فرستنده *
پست الکترونیک
کد امنیتی
ارسال یادداشت ارسال