در گفت و گو با ایرنا مطرح شد؛

اساس حکومت امام علی(ع) خدا محوری و عدالت مداری بود

تهران-ایرنا- حجت الاسلام «مهدی گرجی» استاد حوزه علمیه و پژوهشگر امور فرهنگی، اساس حکمرانی امام علی(ع) را عدل، انصاف و خدا محوری دانست و گفت: آن امام همام احکام الهی را اجرا و مردم را به سوی خیر و صلاح دعوت می کرد. ایشان سیاست را هنگامی ارزشمند می دانست که آمیخته با اخلاق و ارزش های دینی باشد و این گونه حکومت آن والامقام به عنوان نمونه بارز حکومت در تاریخ بشر ثبت شد.

به گزارش گروه اطلاع رسانی ایرنا، «ای فاطمه بنت اسد! آن نوزاد را «علی‏» نام گذار زیرا او والا و برتر است و خدای علی اعلی می ‏فرماید: من نامش را از نام خودم برگرفتم و به ادب خود او را ادب کردم و بر دشواری‏ های علمم آگاهش ساختم. خوشا به سعادت فردی که او را دوست ‏بدارد و اطاعتش کند و وای به حال کسی که او را دشمن بدارد و نافرمانیش کند.» این سخن دلنشین، وحی بود که روز 13 رجب در درون خانه کعبه فاطمه بنت اسد را مخاطب قرار داد تا پس از سه روز مهمانی بر سر سفره ای که خداوند برای مادر ایشان گسترده بود، او به دنیا آمد و نام علی را چنانکه پروردگار عالمیان دستور داده بود بر آن کودک گذاشت.

سیزدهم رجب در خانه کعبه فرزندی از صالحان چشم به جهان گشود تا آینه تمام نمای صفات حق در میان پیروانش شود. والامقامی که سالیان سال با شجاعت و ایثار خویش توطئه های مشرکان را پوچ و واهی ساخت و در جنگ های گوناگون با کافران پیشگام بود.

علی بن ابی طالب(ع) نخستین فردی بود که پس از برگزیده شدن حضرت محمد(ص) به مقام نبوت به اسلام ایمان آورد و در مدت سه سال دعوت مخفیانه و پس از آن دعوت آشکار به اسلام، آن بزرگوار را در مسیر سنگین رسالت یاری رساند.

سیره و روش حضرت علی(ع) بر پایه اسلام ناب محمدی شکل گرفته بود تا فریاد حق طلبی ایشان را از میان کفر و نفاق به گوش پیروان خویش برساند و اینگونه نهال نورسیده اسلام را جانی تازه بخشد.

پس از هجرت پیامبر اسلام(ص) به مدینه، ایشان با امیرمومنان(ع) پیمان برادری و اخوت بستند و در این زمان امام علی(ع) آیه های قرآن را با دقت می نگاشتند و به همین دلیل این امام همام را از کاتبان وحی و حافظان قرآن به شمار می آورند.

عدالت اجتماعی، دین داری و کرامت انسانی در سیره و منش حکومتی این امام همام مهم ترین اصل و روش به شمار می رفت تا در آن مردم با برخورداری از حقوق انسانی از عزت برخوردار باشند. به همین مناسبت در ایران اسلامی سیزدهم رجب همزمان با بزرگداشت جشن میلاد مظهر عدالت و شجاعت به عنوان روز «پدر» یاد می شود تا فرصتی فراهم شود که در این روز به ابعاد فردی و خانوادگی مولای پرهیزکاران بیشتر توجه شود و زمینه ای برای الگوگیری از وی برای همه افراد جامعه فراهم آید.

«عدالت در گفتار و عمل امام علی (ع) و بهره گیری از آموزه های ایشان در زندگی» موضوعی است که پژوهشگر گروه اطلاع رسانی ایرنا به مناسبت سالروز میلاد نخستین پیشوای شیعیان به گفت وگو با حجت الاسلام «مهدی گرجی» استاد حوزه علمیه، محقق و پژوهشگر امور فرهنگی پرداخته است. در ادامه متن گفت وگو را می خوانیم.

** استفاده از آموزه های نهج البلاغه در عرصه های انسانی – اجتماعی تا چه اندازه می تواند موثر باشد؟
*** حجت الاسلام گرجی: همگان بر این امر واقف هستند که بعد از قرآن کریم هیچ کتابی مانند نهج البلاغه به انسان ها معنا و سبک زندگی را نمی آموزد. باید از مطالب این کتاب بهترین بهره ها را برد و آن را در زندگی عملیاتی کرد تا او را به سمت کمال ببرد تا در تعامل با انسان، جامعه و در تعامل با خالق هستی به گونه ای عمل کند که به مقصد برسد. آموزه‏هایی چون؛ صبر، کار و تلاش، تقوا، رستگاری، اعتقاد به معاد و جاودانگی و یاد مرگ که هر کدام از اینها به تنهایی در پیشگیری از آسیب های روحی و جسمی آدمی جلوگیری می کند از مهم ترین مباحث نهج البلاغه محسوب می شوند. نهج البلاغه از نظر محتوا، ساختار، گفتار بلاغت به گونه ای است که همه به آن اطمینان دارند و لازم به نظر می رسد با آموزش پندها و آموزه های آن به نسل جوان و آیندگان راه و مسیر روشن آینده را ترسیم کرد. این کتاب می تواند در روابط اجتماعی در سیاست، حکومت، مدیریت، اقتصاد و فرهنگ بسیار تاثیرگذار باشد.

** نگاه به حکومت با سه رویکرد سیاسی، تمدنی و انسانی همراه است، نگاه امام علی(ع) به حکومت و زمامداری چگونه بود و توصیه ها، دستورات و راهنمایی های ایشان در موارد مختلف حکومت از چه اهمیتی برخوردار است؟
*** حجت الاسلام گرجی: مساله حکومت از دیدگاه امام علی(ع) یک امر فطری است که همه انسان ها در طول تاریخ بر آن اقدام کرده اند. ایشان نیاز جامعه به حاکم را یک نیاز لازم و اساسی می دانستند که برای حفظ نظام، اجرای قانون و برای جلوگیری از تجاوز و تعدی لازم است و باید فردی به نام حاکم که گاهی در قرآن کریم از آن به نام امام و گاهی به اولی الامر یا ولی وجود داشته باشد. حضرت علی (ع) در نهج البلاغه ضمن تبیین و روشنگری درباره مساله لزوم حاکم در جامعه وظایف آن را نیز توضیح داده و بر اجرا و دقت در آن وظایف تاکید فرموده است. برای حاکم و افراد جامعه حقوق متقابلی از سوی خدای متعال تعیین شده که عمل به آنها را می توان عزت دین و دنیا تعبیر کرد. امام علی (ع) از حاکم می خواهد که توجه خاصی به محرومان کند و با دقت مواظب باشد که حقی از آنها ضایع نشود. از نظر ایشان حاکم نباید از حکومت به عنوان ابزار سیاسی استفاده کند بلکه باید کرامت انسانی را به جوامع بازگرداند. در واقع حکومت داری امانتی است در دست گروهی تا در پرتو آن، اصلی‌ترین هدف که احیای حق به شمار می رود را به بهترین شکل ممکن تأمین کند.

** ایرنا: عدالت از دیر باز جزو مهم ترین مباحث بشر بوده است، امام علی (ع) بهترین نوع سیاست و حکومت را نوع مبتنی بر عدل دانسته، ضرورت این مهم از کجا نشأت می گیرد و رعایت عدالت در سطوح مختلف نظام سیاسی و جامعه چه آثار و نتایجی در پی دارد؟
*** حجت الاسلام گرجی: عدالت در جامعه نقش مهمی دارد و بیشترین تاثیر آن در زندگی سیاسی و اجتماعی مردم است. مفهوم عدالت به قدری جایگاه دارد که حتی افعال خدا نیز با عدالت شکل گرفته و در قرآن نیز آمده که زمین و آسمان با عدل شکل گرفته است. هدف امام علی(ع) از حکومت بر قراری عدالت، مبارزه با ظلم و رساندن حق بود و در همین ارتباط ایشان در نامه ای به مالک اشتر می گوید به مردم محبت داشته باش، زیرا این آیین حکومت داری اسلامی محسوب می شود. پیروی از امام علی(ع) گام نهادن در مسیر عدالت خواهی و تضمین حقوق بشر است. اصلاح طلبی، عدالت خواهی، تلاش در تامین امنیت در جامعه از ویژگی های حکومت مورد نظر امام علی(ع) به شمار می رود. اساس حکومت امام علی(ع)عدل، انصاف و خدا محوری بود و در سایه حکومت، احکام الهی را اجرا و مردم را به سوی خیر و صلاح دعوت می کرد. ایشان سیاست را هنگامی ارزشمند می دانست که آمیخته با اخلاق و ارزش ارزش های دینی باشد. حکومت آن حضرت(ع) به عنوان اسوه بارز حکومت در تاریخ بشر ثبت شد. سخنان حق امام علی(ع) و دیگر ائمه معصوم همه در مبارزه با مسائل سیاسی و اجتماعی برای نجات جامعه از ظلم بود.

** ایرنا: کرامت انسانی از اصلی ترین جلوه های حقوق شهروندی به شمار می رود، این اصل در حکومت داری این امام همام(ع) چه جایگاهی داشت؟
*** حجت الاسلام گرجی: عدالت در حکومت داری در هر جامعه ای می تواند به سربلندی یا خدشه دارشدن کرامت انسانی بیانجامد. از دیدگاه امام علی (ع) موضوع کرامت انسانی بسیار اهمیت دارد و تمام سیاست های حکومت ایشان براساس حفظ کرامت، عزت، جایگاه و شأن والای انسان است. در جهان بینی امام علی(ع) حاکم به اندازه مدیریت سیاسی، نظامی و اقتصادی وظیفه مدیریت اخلاقی، فرهنگی و اجتماعی را نیز برعهده دارد. حکومت سالم می تواند پتانسیل های اجتماعی را به فعلیت برساند و در نتیجه آن جامعه پیشرفت کند. از منظر امام علی(ع)‌ حاکمان باید از ظرفیت، عقل، خرد، اندیشه و فکر مردم بهره برداری کنند و این امر میسر نمی شود مگر اینکه درآن جامعه آزادی بیان و انتقاد و ... رعایت شود تا اجتماعی حق مدار و عدالت محور به وجود آید تا مردم بتوانند در راستای تحقق آن به حقوق خود برسند. این نشان می‌دهد در اندیشه امام علی(ع) تا چه حد مهم است که کرامت انسانی در حکومت اسلامی مورد توجه و رعایت خاص قرار گیرد. اجرای تمامی آموزه های حکومت علوی در جامعه می تواند انسان ها را در راه رسیدن به رستگاری و سعادتی که دین اسلام به امت ها وعده داده، نزدیک تر کند.

** ایرنا: کشورهای اسلامی تا چه اندازه در پیاده کردن شیوه حکومت داری مدنظر امام علی(ع) و ائمه اطهار(ع) موفق بوده اند و تا چه اندازه با آن فاصله دارند؟ و در این راه باید چه برنامه هایی تدوین شود؟
*** حجت الاسلام گرجی: اگر در جامعه اسلامی تمامی استانداردهای حکومت علوی رعایت شود و شیوه حکومت داری ایشان نیز پیاده شود مشکلات حل می شود. حکومت دینی باید در همه لایه ها و عرصه های زندگی، حاکمیت پیدا کند تا وعده های الهی محقق شود. مردم و زمامداران باید با شاخصه های حکومت علوی آشنا شوند و آموزه های دینی در میان جامعه ترویج شود. اطلاع رسانی و آگاهی بخشی به تمام افراد یک جامعه اسلامی می تواند در حل مشکلات ساختاری مفید باشد. جهان اسلام بیش از هر زمان دیگری به سیره امیرالمومنین (ع) و آموزه‌های علوی محتاج است. هرگونه اندیشه ‌ورزی، تلاش علمی، پژوهشی و فرهنگی در این باره لازم و ضروری می رسد. بنابراین سیره علوی با پوشش دادن تمام ابعاد و زوایای حیات فردی و اجتماعی مسیر روشن و هدایتگر انسان و جامعه امروزی محسوب می‌شود که باید راه تطبیق فرازهای زندگی اجتماعی آن حضرت(ع) بر شرایط معاصر را فراروی نسل های جدید را گشود و با بهره ‌گیری از منش و سیره آنها، مسیر تعالی و سعادت بشر را رقم زد و به مدینه فاضله دست یافت.

** ایرنا: در ایران اسلامی سالروز میلاد نخستین پیشوای شیعیان را به عنوان روز پدر جشن می‌گیرند، ضرورت انتخاب چنین روزی به این عنوان ناشی از چه مساله ای است؟
*** حجت الاسلام گرجی: افتخاری بالاتر از این نیست که تمام افراد جامعه اسلامی و به خصوص مردان آن از بزرگمردی الگو بگیرند که در اطاعت از پیامبر اکرم(ص) و در شیوه تربیتی فرزندانش الگوی تمام بشریت است. عدالت محوری و اطاعت محض او از خدای متعال و سکوت معنادار و تدبیر در مدیریت و حکومت داری می تواند بهترین افتخار برای همه پدران این مرز و بوم باشد و همگان وظیفه دارند تا در شناساندن سیره و منش علی بن ابی طالب تلاش کنند.

پژوهشم**9117**9131

انتهای پیام /*

ارسال دیدگاه ها

برای ارسال دیدگاه از فرم پایین صفحه استفاده کنید
فرستنده *
پست الکترونیک
کد امنیتی
ارسال یادداشت ارسال